Không điện thoại thông minh, cũng chẳng có đồ chơi hiện đại, mùa hè của trẻ em vùng sâu, vùng xa vẫn trọn vẹn theo cách riêng. Đồ chơi của các em có thể là viên sỏi, sợi dây thun, tàu lá chuối hay cành cây khô. Có những lúc các em tự nghĩ ra trò chơi, chia nhóm, đặt luật lệ rồi cùng nhau vui chơi. Khi chơi, các em học cách hòa đồng, sẻ chia và vận động thể chất một cách tự nhiên.
Mỗi chiều, nhóm trẻ em người Bana ở làng Kon Mahar (xã Đak Sơmei) lại tụ tập trước sân nhà để chơi bắn bi. Những viên bi sặc sỡ lăn tròn trên nền đất đỏ bazan, tiếng cười rộn rã vang khắp xóm nhỏ. Em A Briu (14 tuổi) chia sẻ: “Tụi em chơi bắn bi từ sáng tới chiều cũng không chán. Có hôm mải chơi, mẹ gọi mấy lần mới chịu lên rẫy nhổ cỏ. Làm xong là chạy về chơi tiếp. Chơi trò này vui lắm, ai bắn giỏi thì gom được nhiều bi của bạn, ai thua cũng cười”.
Rời xã Đak Sơmei, chúng tôi đến làng Xóa (xã Biển Hồ), nơi những cánh diều giấy được các em nhỏ người Jrai tự tay làm bay cao giữa trời lộng gió. Cứ chiều đến, khi gió nổi lên, bãi đất trống sau làng lại rộn tiếng cười vui. Em Kpă Dêng (12 tuổi) bộc bạch: “Diều này bố em làm khung tre, còn em dán giấy, buộc dây ny lông. Chiều nào có gió là tụi em chạy ra đầu làng thả. Có hôm diều em bay cao nhất, mấy bạn cứ khen đẹp hoài”.
Tại làng Plei Ama Rin 3 (xã Ia Pa), mỗi buổi trưa, dưới tán cây cổ thụ đầu làng, các em nhỏ Jrai thường tụ tập thi vật tay trong tiếng cổ vũ rộn ràng. Khi người lớn bận việc ở nương rẫy, các em lại nghĩ ra đủ trò để chơi cùng nhau. Chỉ với vài viên sỏi, sợi dây hay hòn đá nhỏ, các em có thể vui đùa cả buổi dưới bóng cây râm mát.
Em Rơmah Dêng (15 tuổi) cười tươi nói: “Những lúc không theo mẹ lên rẫy thì em ở nhà chơi với các bạn trong làng. Tụi em chia nhóm rồi thay phiên nhau chơi trò vật tay, nhảy dây, tắm suối, chơi chuyền đá… Khi thắng thì khoái chí, có thua bị trêu cũng cười. Vui vẻ vậy nên nhiều hôm chơi đến chiều tối vẫn chưa muốn nghỉ”.
Không chỉ trẻ em, người lớn trong làng cũng lưu giữ nhiều ký ức đẹp về tuổi thơ gắn với những trò chơi dân dã. Chị H’Mơn (mẹ của em Rơmah Dêng) chia sẻ: “Hồi nhỏ, tôi cũng chơi giống tụi nhỏ bây giờ, bẻ lá chuối làm búp bê, ngoài ra còn chơi nhảy dây, bóng ném. Hè đến, bọn trẻ ở trong làng chơi với nhau, thỉnh thoảng theo cha mẹ lên rẫy làm cỏ, nhổ mì, hái rau. Vận động ở ngoài trời nhiều nên đứa nào cũng khỏe mạnh, nhanh nhẹn, không lười biếng”.
Dẫu còn nhiều thiếu thốn về điều kiện vật chất hay các loại hình vui chơi giải trí hiện đại, tuổi thơ của các em nhỏ nơi vùng sâu, vùng xa vẫn rộn rã tiếng cười và sự gắn kết cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều em cũng bày tỏ mong muốn địa phương có điểm vui chơi riêng cho trẻ em, hoặc quan tâm tổ chức các hoạt động chăm lo đời sống tinh thần cho các em dịp hè, tạo sự gắn kết giữa thiếu nhi các làng trong hoặc ngoài xã.
Ông Phyai, Trưởng thôn Xóa, bày tỏ: “Dù còn nhiều khó khăn, các cháu đã tự gắn kết, tạo ra mùa hè thật ý nghĩa, ngập tràn tiếng cười và những kỷ niệm đẹp. Mong thời gian tới, chính quyền và các tổ chức xã hội sẽ cùng chung tay mang đến cho các em những sân chơi lành mạnh, hoạt động bổ ích, phù hợp với điều kiện từng địa phương”.
