Đại hội XIV của Đảng ta đề ra quan điểm “tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng. Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn, tự đổi mới để Đảng ta thật sự là đạo đức, là văn minh”(1), xem đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong giai đoạn 2026-2030.
Ngoài xây dựng Đảng toàn diện về đạo đức, về tổ chức, về chính trị, lần đầu tiên Đảng ta nêu lên thành tố mới là “xây dựng đảng văn minh”. Đây là giá trị cốt lõi để Đảng ta thực sự tiêu biểu về trí tuệ về bản lĩnh và năng lực lãnh đạo đất nước; và để thực hiện quan điểm mà sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định“Đảng ta là đạo đức, là văn minh".
Do đó, đẩy mạnh phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong cán bộ, đảng viên có ý nghĩa quan trọng, góp phần ngày càng làm cho Đảng ta thực sự trong sạch, vững mạnh, là điều kiện tiên quyết để Đảng thực sự mạnh, khỏe khoắn từ bên trong.
Để đạt được mục tiêu này, theo chúng tôi, cần chú trọng các giải pháp sau:
Thứ nhất, Thực hiện hiệu quả giáo dục chính trị, lý tưởng và bản lĩnh cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Muốn vậy, trước hết phải đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục chính trị theo hướng thiết thực, cập nhật, gắn lý luận với những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn từ đời sống chính trị xã hội. Cần có kế hoạch thực hiện cam kết chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới, gắn chuẩn mực với tiêu chí đánh giá cụ thể, đưa các chuẩn mực ấy vào sinh hoạt chi bộ, đánh giá cán bộ, quy hoạch, bổ nhiệm, kiểm điểm, nêu gương và văn hóa công vụ; biến yêu cầu đạo đức thành thói quen chính trị và trách nhiệm nghề nghiệp. Nâng cao năng lực tự bồi dưỡng để có khả năng “tự miễn dịch” trước thông tin xấu độc, sai trái trên không gian mạng.
Thứ hai, Gắn xây dựng, chỉnh đốn đảng và hệ thống chính trị các cấp với trách nhiệm của cấp ủy và người đứng đầu; đổi mới phương thức lãnh đạo toàn diện của cấp ủy. Thực hiện nghiêm quy định gắn trách nhiệm người đứng đầu với các sai phạm của cán bộ, đảng viên thuộc thẩm quyền quản lý.
Phải có kế hoạch, giải pháp cụ thể trong đánh giá định kỳ và đột xuất nhằm tập trung xây dựng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, xem đây là giải pháp căn cơ để thực hiện hiệu quả giải pháp về “phòng” suy thoái về phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong cán bộ, đảng viên.
Tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo như Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25-10-2018 của Ban Chấp hành Trung ương “về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương”; Quy định số 37-QĐ/TW ngày 25-10-2021 “về những điều đảng viên không được làm”; Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9-5-2024 của Bộ Chính trị “về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”; Quy định số 296-QĐ/TW ngày 30-5-2025 của Ban Chấp hành Trung ương “về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng”.
Thứ ba, Tăng cường kiểm soát quyền lực, siết chặt kỷ luật kỷ cương, đồng thời xử lý nghiêm minh những vi phạm. Thực tiễn cho thấy nơi nào quyền lực thiếu ràng buộc, thiếu minh bạch, thiếu trách nhiệm giải trình thì nơi đó rất dễ nảy sinh chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, lợi ích nhóm, tham nhũng, tiêu cực, từ đó dẫn đến suy thoái và “tự chuyển hóa”. Vì thế, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong toàn bộ quy trình công tác cán bộ, quản lý tài sản công, đầu tư công, mua sắm công, công tác thanh tra, kiểm tra, thi hành kỷ luật; làm rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu.
Đồng thời, thực hiện nghiêm quan điểm của Đảng “kiên quyết đấu tranh phòng, chống có hiệu quả những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, xét lại, giáo điều, bảo thủ, bè phái, cục bộ, những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến”, “tự chuyển hoá" trong nội bộ”(2), “kịp thời chấn chỉnh những hành vi thiếu gương mẫu của cán bộ, đảng viên; kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị, trí tuệ, gương mẫu, tiên phong, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”(3).
Thứ tư, Bản thân cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu phải xác định đúng trách nhiệm, coi trọng danh dự, bổn phận; rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, lối sống, thực hiện tốt các phương thức nêu gương.
Người đứng đầu các cơ quan, địa phương, đơn vị phải tự nêu gương về đạo đức, lối sống. Thực tế của công tác xây dựng Đảng ở nước ta trong những năm qua cho thấy: Khi cán bộ lãnh đạo cấp trên, nhất là người đứng đầu ở các cấp thực sự gương mẫu, tự giác, dũng cảm nhận khuyết điểm của mình và quyết tâm sửa chữa, khắc phục thì sẽ là tấm gương để cán bộ cấp dưới và đảng viên học tập, noi theo. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: Đối với các dân tộc phương Đông thì “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”(4).
Muốn “nêu gương”, mỗi cán bộ, đảng viên phải làm gương trong công việc từ nhỏ đến lớn. Việc rèn luyện đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên phải được tiến hành ở mọi lúc, mọi nơi đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đạo đức cách mạng không phải ở trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”(5).
Thứ năm, Thực hiện tốt các giải pháp về công tác cán bộ ở tất cả các cấp. Thực hiện tốt chế độ công vụ và kiên quyết xử lý nghiêm minh những hành vi sai trái, vi phạm pháp luật đạo đức công vụ của cán bộ, đảng viên.
Cần tổ chức triển khai thực hiện tốt cơ chế, chính sách nhằm thu hút, trọng dụng nhân tài, bắt đầu từ việc tuyển dụng, thi tuyển vào các chức danh lãnh đạo, quản lý đến việc sử dụng, đánh giá và đãi ngộ. Thiết lập và duy trì kỷ cương công vụ; đưa trách nhiệm thực hiện “lời hứa” và cam kết thực thi các nhiệm vụ hành chính trở thành ràng buộc về mặt đạo đức nghề nghiệp. Từng bước tiến tới xây dựng mô hình chuẩn về vị trí việc làm và “xây dựng văn hóa liêm chính, không tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực trong cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; hướng đến xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính”(6).
Công tác lựa chọn, đánh giá, sử dụng cán bộ cần đảm bảo gắn với thực chất, thực tài; kiên quyết không để lọt vào cấp ủy, bộ máy lãnh đạo những người có bản lĩnh chính trị không vững vàng, động cơ không trong sáng, có biểu hiện cơ hội chính trị, cục bộ, né tránh trách nhiệm. Đề cao nguyên tắc phê bình và tự phê bình, trách nhiệm nêu gương, cam kết rèn luyện, tu dưỡng đạo đức và lối sống, kết hợp với thực hiện tốt nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới chuẩn hóa, siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với tạo môi trường, điều kiện để thúc đẩy đổi mới, sáng tạo phục vụ phát triển và có cơ chế bảo vệ cán bộ “dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”.
Làm tốt việc lấy phiếu tín nhiệm định kỳ và đột xuất đối với cán bộ các cấp, nhất là người đứng đầu. Phiếu tín nhiệm và KPI cho cán bộ lãnh đạo quản lý cần được sử dụng như một kênh để sàng lọc cán bộ không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, năng lực và đạo đức. Chú trọng chất lượng sinh hoạt chi bộ, tự phê bình và phê bình, kiểm điểm, giám sát trong nội bộ; kiên quyết khắc phục tình trạng nể nang, né tránh, “thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh”.
Thứ sáu, Tăng cường sự tham gia của các chủ thể, trong đó đề cao trực tiếp vai trò của nhân dân trong giám sát cán bộ, đảng viên. Cần khuyến khích nhân dân qua đa dạng các hình thức thực hiện quyền giám sát cán bộ, đảng viên thực hiện tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống như: thùng thư góp ý đặt tại trụ sở; trang thông tin điện tử, email, đường dây nóng hoặc phản ánh lên các cơ quan báo chí hoặc Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội… Có thể tham khảo kênh từ nhân dân trong thực hiện đánh giá KPI đối với đội ngũ cán bộ chủ trì, chủ chốt ở địa phương.
Trong điều kiện mới, công tác kiểm tra, giám sát cần tiến hành chặt chẽ và phải đi trước một bước, chuyển mạnh từ bị động xử lý sang chủ động phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn ngừa từ sớm. Cần kết hợp giám sát trong Đảng với giám sát của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, báo chí, cơ quan dân cử; đồng thời ứng dụng dữ liệu số, công khai, minh bạch quy trình và tăng trách nhiệm giải trình để giảm “vùng mờ” dễ phát sinh vi phạm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
(1), (2) (3) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật. HN.2026. Tập 2, Tr372; Tập 1, Tr385; Tập 2, Tr.282.
(4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, HN.2011, Tập 1, tr. 284.
(5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, HN.2011, Tập 5, Tr.612.
(6) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật. HN.2026. Tập 1, Tr142.
[1] Tỉnh ủy viên, Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Gia Lai.
[2] Phó Trưởng Khoa Xây dựng Đảng, Trường Chính trị tỉnh Gia Lai.
