Những cuộc lật đổ “không tiếng súng”
Nghe đến “cách mạng trắng”, không ít người liên tưởng tới một điều gì đó trong sạch, ôn hòa. Thực tế hoàn toàn khác. Cụm từ này từng được dùng để gọi chương trình cải cách của nhà vua Iran năm 1963; nhưng trong khoa học chính trị và công tác bảo vệ an ninh quốc gia hiện nay, nó chỉ một phương thức lật đổ chính quyền hợp hiến mà không cần đến chiến tranh quy ước.
Chữ “trắng” vì vậy không mang nghĩa trong sạch, mà chỉ lớp vỏ “phi vũ trang” bên ngoài của một quá trình chống phá có tổ chức, có kịch bản và có nguồn lực đứng sau.
Về bản chất, “cách mạng trắng” là nấc thang cao nhất của chiến lược “diễn biến hòa bình” - một trong bốn nguy cơ đối với cách mạng Việt Nam mà Đảng ta đã chỉ rõ từ Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII năm 1994. Bốn nguy cơ gồm: tụt hậu xa hơn về kinh tế; chệch hướng xã hội chủ nghĩa; nạn tham nhũng và tệ quan liêu; “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch.
Nếu “diễn biến hòa bình” là quá trình dài hạn làm xói mòn nền tảng tư tưởng, chính trị, đạo đức từ bên trong, thì “cách mạng trắng” là khâu chuyển hóa quyết định: khi tiền đề đã chín muồi, những bất bình xã hội được tập hợp, khuếch đại rồi biến thành yêu sách thay đổi thể chế. Đối với Việt Nam, đích nhắm trước sau không đổi: xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, chuyển hóa chế độ xã hội chủ nghĩa.
Thế giới đã chứng kiến “kịch bản” ấy được triển khai nhiều lần. Các sự kiện ở Gruzia năm 2003, Ukraine năm 2004, Kyrgyzstan năm 2005, rồi làn sóng biến động ở Bắc Phi, Trung Đông từ cuối năm 2010 từng được một số chính khách, báo chí phương Tây gọi là “bình minh của dân chủ”.
Không ít phong trào trong số đó dựa vào cẩm nang “đấu tranh bất bạo động” của nhà nghiên cứu người Mỹ Gene Sharp, trong đó liệt kê tới 198 phương pháp gây sức ép nhằm làm tê liệt bộ máy nhà nước mà không cần vũ khí.
Nhưng thứ người dân ở nhiều nơi nhận lại không phải tự do, thịnh vượng như lời hứa, mà là nhà nước suy yếu, kinh tế đình đốn, xung đột kéo dài; Libya, Syria, Yemen là những minh chứng đau xót.
Quy trình gần như lặp lại: dựng “ngọn cờ” lý tưởng mơ hồ, nuôi dưỡng các nhóm núp bóng xã hội dân sự, khai thác yếu kém của chính quyền, dùng mạng xã hội kích động đám đông, chọn thời điểm nhạy cảm để đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm, rồi gây sức ép từ bên ngoài.
Thủ đoạn ngày càng tinh vi
Gần bốn mươi năm đổi mới, Việt Nam giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế và nâng cao vị thế quốc tế. Chính điều đó khiến các thế lực thù địch không từ bỏ ý đồ, mà chỉ thay đổi cách làm ngày càng tinh vi hơn.
Mũi tấn công mở đường luôn nhằm vào nền tảng tư tưởng: Phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên tạc lịch sử, hạ thấp thắng lợi của cách mạng, khiến một bộ phận người dân, nhất là giới trẻ, hoài nghi con đường dân tộc đã chọn. Đi liền với đó là đòi “đa nguyên, đa đảng”, đòi “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang - thực chất là hợp thức hóa các tổ chức chính trị đối lập và vô hiệu hóa lực lượng nòng cốt bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chế độ.
Chúng còn ra sức lợi dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “xã hội dân sự”. Qua các diễn đàn, dự án tài trợ, lớp “đào tạo kỹ năng”, một số tổ chức, cá nhân tìm cách lôi kéo trí thức, văn nghệ sĩ, sinh viên, người có ảnh hưởng trên mạng, từng bước gây dựng “hạt nhân” đối lập.
Cần phân biệt rạch ròi: Hợp tác quốc tế lành mạnh và hoạt động xã hội chính đáng luôn được khuyến khích; điều phải cảnh giác là những hoạt động núp bóng để xây dựng tổ chức trái pháp luật. Mọi bức xúc về đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng, mọi vụ việc tiêu cực ở cơ sở đều có thể bị thổi phồng, quy chụp thành “bản chất của chế độ”, biến vụ việc dân sự, hành chính thành vấn đề chính trị.
Mặt trận nóng nhất hiện nay là không gian mạng. Tin giả, video cắt ghép, sản phẩm “deepfake” do trí tuệ nhân tạo tạo ra, những clip ngắn trên TikTok, YouTube, Facebook được sản xuất hàng loạt và lan đi chỉ trong vài giờ.
Thủ đoạn quen thuộc là “nửa thật, nửa giả”: Lấy một sự việc có thật, cắt bỏ bối cảnh rồi gán kết luận sai lệch; hoặc khoác giọng “khách quan”, “trăn trở vì đất nước” để dẫn dắt người xem tới hoài nghi, bất mãn. Thuật toán của các nền tảng vốn ưu tiên nội dung gây cảm xúc mạnh lại vô tình trở thành chiếc loa khuếch đại cho thông tin độc hại.
Nguy hiểm hơn cả là âm mưu thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực bị xuyên tạc là “đấu đá phe nhóm”; chủ trương sắp xếp bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp bị bóp méo thành “xáo trộn”, “bất ổn”.
Những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống mà Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII (về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ) đã chỉ rõ chính là mảnh đất mà “cách mạng trắng” muốn gieo mầm.
Những luận điệu lạc lõng trước sự thật
Luận điệu cho rằng “cách mạng trắng” là con đường “ôn hòa”, “văn minh” để đi tới dân chủ không đứng vững trước thực tiễn. Cái gọi là ôn hòa chỉ là bề ngoài; bên trong là sự can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền, trái với nguyên tắc không can thiệp đã được cộng đồng quốc tế khẳng định tại Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc về các nguyên tắc của luật quốc tế liên quan đến quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia. Dân chủ không thể “xuất khẩu” bằng kịch bản soạn sẵn, càng không thể xây dựng trên sự đổ nát của một nhà nước bị làm cho tê liệt.
Bên cạnh đó, cũng cần khẳng định rõ: Cho rằng Việt Nam “không có dân chủ” vì chỉ có một đảng lãnh đạo là sự đánh tráo khái niệm. Thước đo của dân chủ không nằm ở số lượng đảng phái, mà ở chỗ quyền lực có thực sự thuộc về nhân dân và đời sống nhân dân có được nâng lên hay không.
Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”.
Vai trò lãnh đạo của Đảng được xác lập từ chính thực tiễn đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước; nhân dân làm chủ thông qua bầu cử, Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và cơ chế lấy ý kiến rộng rãi về những vấn đề hệ trọng.
Còn việc coi chống tham nhũng, tinh gọn bộ máy là dấu hiệu “khủng hoảng” thì càng phi lý: Một đảng dám nhìn thẳng vào khuyết điểm, xử lý nghiêm cán bộ vi phạm bất kể chức vụ, mạnh dạn cải cách để phục vụ nhân dân tốt hơn là một đảng có bản lĩnh và tự tin.
Gia Lai - nguy cơ từ địa bàn trọng điểm
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Gia Lai mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất tỉnh Gia Lai và tỉnh Bình Định, trải dài từ biên giới Việt Nam - Campuchia đến bờ biển, vừa có cao nguyên, vừa có cảng biển, khu kinh tế, đô thị du lịch. Không gian phát triển mở rộng đem lại thời cơ lớn, song cũng khiến nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị, an ninh tư tưởng nặng nề hơn.
Vấn đề dân tộc luôn là “con bài” mà các thế lực thù địch nhắm tới. Gia Lai là quê hương lâu đời của đồng bào Jrai, Bahnar và nhiều dân tộc anh em. Tám mươi năm trước, chính tại Pleiku, Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam đã đón nhận bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh với lời khẳng định: “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt”.
Vậy mà các tổ chức phản động lưu vong, tiếp nối tàn dư FULRO, nhiều năm nay vẫn rêu rao về cái gọi là “Nhà nước Đề Ga”, xuyên tạc rằng đồng bào Tây Nguyên bị “mất đất”, bị “đàn áp”. Bài học từ các vụ gây rối ở Tây Nguyên năm 2001, 2004 và vụ tấn công trụ sở UBND hai xã Ea Tiêu, Ea Ktur (tỉnh Đắk Lắk) tháng 6-2023 cho thấy: Từ lời kích động trên mạng đến hành động bạo lực, khoảng cách có khi rất ngắn. Tổ chức “Người Thượng vì công lý” - đã bị cơ quan chức năng xác định là tổ chức khủng bố - vẫn tìm cách tác động vào vùng đồng bào qua mạng xã hội.
Tôn giáo cũng bị lợi dụng triệt để. Bên cạnh các tôn giáo hoạt động hợp pháp, đồng hành cùng dân tộc, trên địa bàn vẫn tồn tại cái gọi là “Tin lành Đề Ga” - tổ chức núp bóng tôn giáo để tuyên truyền tư tưởng ly khai - cùng tà đạo “Hà Mòn”, gây chia rẽ cộng đồng, ảnh hưởng tới sản xuất, đời sống của bà con. Đấu tranh với những tổ chức này không phải là hạn chế tự do tín ngưỡng; đó chính là bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng chân chính của nhân dân trước sự lợi dụng chính trị.
Cùng với đó, tranh chấp đất đai, đất rừng, bồi thường và tái định cư ở các dự án hạ tầng, năng lượng, khu kinh tế, đời sống còn khó khăn của một bộ phận đồng bào, tình trạng di cư tự do đều có thể bị thổi phồng để kích động khiếu kiện đông người.
Xây dựng vững chắc “thế trận lòng dân” là điều kiện tiên quyết
Từ thực tiễn trên, để chủ động phòng, chống âm mưu “cách mạng trắng” trên địa bàn tỉnh, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau.
Thứ nhất, nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân. Tiếp tục quán triệt sâu rộng Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị (về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới), gắn với học tập lý luận chính trị, giáo dục truyền thống và giáo dục pháp luật.
Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác tuyên truyền phải gần gũi, dễ hiểu, sử dụng tiếng dân tộc, phát huy tiếng nói của già làng, người có uy tín, chức sắc tôn giáo tiến bộ - những người mà lời nói có sức nặng hơn mọi khẩu hiệu.
Thứ hai, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở thật sự vững mạnh. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ người dân tộc thiểu số tại chỗ; nâng cao năng lực nắm tình hình, xử lý tình huống của cán bộ cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp; kiên quyết đấu tranh với biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong “Di chúc” vẫn còn nguyên giá trị: “Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”. Ở Gia Lai, đoàn kết trong Đảng phải gắn liền với đoàn kết các dân tộc.
Thứ ba, giải quyết kịp thời, thấu đáo những bức xúc chính đáng của nhân dân. Các thế lực thù địch không thể tạo ra bất ổn từ con số không; chúng chỉ khuếch đại những gì đã tồn tại. Vì vậy, thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giải quyết dứt điểm tranh chấp đất đai, công khai, minh bạch trong bồi thường, tái định cư chính là cách lấy đi “chất liệu” của mọi luận điệu kích động. Khi người dân được lắng nghe và thấy đời sống đổi thay, niềm tin sẽ được củng cố từ gốc.
Thứ tư, chủ động làm chủ không gian mạng. Thực thi nghiêm pháp luật về an ninh mạng; phát hiện sớm, xử lý kịp thời các tài khoản, nhóm kín tuyên truyền ly khai, kích động. Đồng thời, chủ động lan tỏa những câu chuyện đổi thay ở buôn làng, những tấm gương người tốt việc tốt theo phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”. Đặc biệt, cần trang bị cho thanh niên vùng đồng bào kỹ năng nhận biết tin giả, không chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng.
Thứ năm, giữ vững an ninh, quốc phòng ở tuyến biên giới, ven biển và các địa bàn trọng điểm. Phát huy vai trò của công an, quân đội, bộ đội biên phòng trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân; phối hợp chặt chẽ với nước bạn Campuchia trong quản lý biên giới, ngăn chặn xuất, nhập cảnh trái phép; quản lý chặt các nguồn tài trợ, dự án có yếu tố nước ngoài có dấu hiệu bị lợi dụng.
Thứ sáu, phát huy vai trò của báo chí và đội ngũ làm công tác tư tưởng, lý luận. Báo chí của tỉnh, đội ngũ báo cáo viên, giảng viên lý luận chính trị, cộng tác viên dư luận xã hội cần đi trước một bước trong định hướng thông tin, phản bác luận điệu sai trái bằng lý lẽ chặt chẽ, dẫn chứng xác thực và ngôn ngữ phù hợp với từng đối tượng.
* * *
“Cách mạng trắng” nguy hiểm chính vì nó không ồn ào. Nó không đến bằng súng đạn mà bằng sự hoài nghi không được giải đáp, bằng niềm tin bị bào mòn từng chút một. Bởi vậy, đấu tranh với nó không thể chỉ bằng biện pháp hành chính, mà phải bằng sức mạnh của lý lẽ, của sự thật và của những việc làm thiết thực vì nhân dân.
Tám mươi năm trước, Bác Hồ gửi gắm tới đồng bào các dân tộc Tây Nguyên: “Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song lòng đoàn kết của chúng ta không bao giờ giảm bớt”.
Giữ vững khối đoàn kết ấy, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người dân Gia Lai tỉnh táo trước thông tin xấu độc chính là đang góp phần dựng nên “thế trận lòng dân” - tấm lá chắn mà không âm mưu “cách mạng” nào có thể xuyên thủng.
