Tuy nhiên, để đạt hiệu quả thiết thực, bền vững như kỳ vọng, cấp xã phải đủ năng lực thực thi, giao quyền đi đôi với kiểm soát, kết quả công việc và chất lượng phục vụ nhân dân phải trở thành thước đo năng lực lãnh đạo, điều hành.
Sáng 13-7-2025, người dân thôn Phước Thuận (xã Tuy Phước) phản ánh mặt đường từ ngã ba Cây Xoài đến giáp QL 19 mới bị sụt lún sâu do cống thoát nước bị vỡ.
Tiếp nhận thông tin, Chủ tịch UBND xã Trần Minh Quang kịp thời chỉ đạo rào chắn, cắm biển cảnh báo, hạn chế xe tải trọng lớn, thay cống và xử lý nền đường. Đến ngày 22-7-2025, điểm sụt lún cơ bản được khắc phục. Xã tiếp tục yêu cầu nhà thầu kiểm tra toàn tuyến dài hơn 1,2 km, phát hiện và gia cố nhiều điểm bong tróc, ổ gà.
Giải quyết kịp thời vấn đề thực tiễn đòi hỏi chính quyền cơ sở có đủ thẩm quyền và chịu sự kiểm soát, đánh giá thực chất.
Giao quyền nhiều hơn, giám sát phải chặt hơn
Tại Hội nghị lần thứ 5 (mở rộng) của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, diễn ra ngày 15-10-2026, Bí thư Tỉnh ủy Thái Đại Ngọc đánh giá bộ máy sau sắp xếp tiếp tục được củng cố, kiện toàn. Tuy nhiên, quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp còn những vấn đề cần quan tâm, nhất là tình trạng cán bộ không dám làm, ngại đổi mới, thụ động, chậm trễ trong thực thi công vụ.
“Các đồng chí bí thư đảng ủy xã, phường phải nắm chắc địa bàn, cán bộ và nhiệm vụ được giao; chủ động giải quyết việc thuộc thẩm quyền, không đùn đẩy, né tránh, chậm trễ. Chất lượng phục vụ nhân dân và kết quả thực hiện chỉ tiêu của xã, phường phải là thước đo trực tiếp năng lực lãnh đạo, điều hành của cấp ủy và người đứng đầu” - Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh. Đồng thời, đồng chí yêu cầu bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; kịp thời chấn chỉnh, xử lý người né tránh, thiếu trách nhiệm.
Theo Kế hoạch số 111-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, công tác kiểm tra, giám sát được đổi mới theo hướng có trọng tâm, dựa trên dữ liệu, tiến độ và kết quả; tăng cường phối hợp giữa kiểm tra của Đảng với thanh tra, kiểm toán, nội chính, tư pháp và thực hiện nghiêm hậu kiểm. MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và người có uy tín trong cộng đồng cũng cần phát huy vai trò giám sát, phản biện.
Đúng người, đúng việc, đủ năng lực thực thi
Phó Giám đốc Sở Nội vụ Phạm Minh Trung cho biết, từ ngày 1-7-2026, UBND tỉnh chính thức vận hành hệ thống đánh giá KPI, nhằm quản lý, đánh giá cơ quan hành chính và công chức theo kết quả đầu ra. Hệ thống đánh giá hằng quý đối với 15 sở, ban, ngành và 135 UBND cấp xã; hằng tháng đối với lãnh đạo sở, ngành, lãnh đạo phòng, lãnh đạo xã, phường và chuyên viên.
KPI gồm 5 nhóm tiêu chí: Khối lượng, chất lượng, tiến độ công việc, chỉ tiêu phát triển KT-XH, nhiệm vụ trọng tâm; dữ liệu được kết nối với hệ thống giải quyết thủ tục hành chính và quản lý văn bản điều hành. Theo Kế hoạch số 111-KH/TU, kết quả đánh giá là căn cứ bố trí, sử dụng, đào tạo, luân chuyển cán bộ, dựa trên chất lượng tham mưu, khả năng tháo gỡ vướng mắc và mức độ đáp ứng yêu cầu của người dân, DN, chứ không chỉ trên số lượng hồ sơ xử lý.
Tại hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp vào cuối tháng 5-2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh cho rằng, hỗ trợ cán bộ về xã theo từng đợt có thể giải quyết khó khăn trước mắt, nhưng về lâu dài, mỗi địa phương phải có đội ngũ đủ năng lực tự xử lý công việc. Tỉnh đổi mới bồi dưỡng theo hướng “cầm tay chỉ việc”, biên soạn và số hóa tài liệu nghiệp vụ, cập nhật vào sổ tay điện tử để cán bộ, công chức tra cứu.
Theo Th.S Ngô Khắc Ngọc - Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh, việc bố trí công chức cấp xã cần dựa trên đánh giá tổng thể nhân lực, xác định vị trí phù hợp, nơi thiếu hoặc quá tải, lĩnh vực thiếu chuyên môn và trường hợp bố trí chưa đúng năng lực. Từ đó, sắp xếp đội ngũ theo vị trí việc làm, ưu tiên điều chuyển nhân lực hiện có, bổ sung nơi thực sự thiếu và bồi dưỡng theo năng lực còn thiếu.
“Kết quả đánh giá cần làm căn cứ triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng công chức xã, bảo đảm đúng đối tượng, đúng vị trí và đúng năng lực còn thiếu” - Th.S Ngọc đề xuất.
Rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục triển khai dự án
Theo Quyết định số 3263/QĐ-UBND ngày 29-12-2025 của UBND tỉnh về quy chế phối hợp giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đầu tư, xây dựng, đất đai, lâm nghiệp, môi trường và PCCC, thời gian hoàn tất thủ tục triển khai dự án được đặt mục tiêu rút ngắn xuống tối đa 60 ngày với dự án ngoài khu kinh tế, khu công nghiệp và 38 ngày với dự án trong các khu này. Tỉnh rà soát vướng mắc hằng tuần, đối thoại với DN theo tinh thần “5 cùng”: Lắng nghe, bàn bạc, thực hiện, chia sẻ kết quả và tháo gỡ khó khăn.
Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh thu hút 235 dự án (vượt 38,24% kế hoạch 170 dự án do UBND tỉnh giao), tổng vốn đăng ký hơn 214.128 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số dự án mới tăng 56,67%, tổng vốn đăng ký tăng 164,5%.
Số liệu từ Ban Tổ chức Tỉnh ủy cho thấy quy mô của bài toán này. Ở khối cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng và cơ quan MTTQ Việt Nam cấp tỉnh, trong 973 biên chế được giao, hiện có mặt 719 người, thiếu 254 người. Ở cấp xã, tổng biên chế được giao của các cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng và cơ quan Ủy ban MTTQ là 4.003, hiện có 3.661 người, thiếu 342. Tính chung 2 cấp, riêng khối này thiếu 596 biên chế.
Ban Tổ chức Tỉnh ủy phối hợp với Sở Nội vụ điều hòa cán bộ, công chức từ nơi dôi dư sang nơi thiếu và ban hành phương án sắp xếp nhân lực cấp xã năm 2026. Tuy nhiên, điều hòa nội bộ mới là bước đầu; bổ sung nhân lực phải gắn với vị trí việc làm và chuyên môn còn thiếu.
Chính quyền kiến tạo phải bắt đầu từ việc cụ thể
Định hướng của Trung ương về xây dựng bộ máy chính quyền địa phương đặt ra nguyên tắc cấp xã phải được giao đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn và nguồn lực tương xứng.
Tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI chiều 18-10, thảo luận tại tổ về định hướng nhiệm vụ cuối năm 2026 và mục tiêu năm 2027, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc thẳng thắn chỉ ra rằng, nếu muốn phát triển mạnh mẽ mà không triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ, nhất là phân cấp, phân nhiệm vụ, phân thủ tục, phân nguồn lực và ứng dụng chuyển đổi số đến cùng thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Dẫn chứng từ Kết luận số 76-KL/TW ngày 28-7-2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các chương trình hành động thực hiện, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết nhiệm vụ đã được phân công rõ ràng đối với từng cấp. Nguyên tắc cốt lõi là phân công nhiệm vụ phải gắn với thủ tục hành chính, hệ thống dữ liệu, nguồn lực tài chính ngân sách và con người, đặc biệt đối với cơ sở.
Bám sát quan điểm chỉ đạo của Trung ương và quyết tâm tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc yêu cầu các cấp, các ngành tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn liền với nguồn lực và trách nhiệm giải trình. Các cơ quan cấp tỉnh phải tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn cho cơ sở, nhất là trong các lĩnh vực phức tạp như đất đai, xây dựng, tài chính, đầu tư.
Đồng thời, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, thực hiện nghiêm cam kết với người dân và DN; khắc phục tình trạng hồ sơ kéo dài, yêu cầu bổ sung nhiều lần, thanh tra, kiểm tra chồng chéo. Kiên quyết chấn chỉnh cán bộ gây khó khăn, phiền hà; đánh giá, xếp loại cán bộ theo sản phẩm, tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực tế, tránh hình thức, nể nang, chạy theo điểm số…
***
Sau hơn một năm vận hành, chính quyền địa phương 2 cấp ở Gia Lai đã có chuyển biến, nhưng những hạn chế về nhân lực, nguồn lực và sự phối hợp cho thấy phân quyền, chuyển giao nhiệm vụ mới chỉ là một phần của quá trình đổi mới. Cấp xã cần đủ năng lực, nguồn lực giải quyết công việc đến cùng; cấp tỉnh thực hiện tốt vai trò kiến tạo, điều phối và kiểm tra. Trách nhiệm người đứng đầu, việc bố trí cán bộ đúng năng lực và kiểm soát quyền lực phải gắn với kết quả phục vụ, để phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” đi vào thực chất.
