Lãnh tụ V.I.Lênin từng cảnh báo về tình trạng suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống, tha hóa và biến chất trong nội bộ Đảng cầm quyền, rằng: “Kẻ thù nguy hiểm nhất của chúng ta chính là những kẻ từ bên trong, lợi dụng địa vị trong Đảng để mưu lợi cá nhân”(1).
Từ đó cảnh báo: “Đảng nào cũng có thể bị phá hoại nếu không nghiêm khắc với sự suy đồi của chính những người mang danh đảng viên”(2).
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng nhấn mạnh rằng: “Hiện nay điều đáng lo nhất là bệnh chủ nghĩa cá nhân… Nó làm hư hỏng cán bộ, làm giảm lòng tin của nhân dân với Đảng, làm mất đoàn kết”(3). Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng xem đây là “giặc nội xâm”, “giặc trong lòng” rất nguy hại với Đảng và sự tồn vong của chế độ ta.
Đối với Đảng ta, suốt tiến trình cầm quyền lãnh đạo đã luôn xem tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên (CB,ĐV) là một căn bệnh nguy hại, đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến vai trò cầm quyền, lãnh đạo của Đảng, là một trong các nguy cơ trực tiếp uy hiếp đối với sự tồn vong của Đảng và chế độ.
Đây là căn bệnh gốc, từ nó và do nó có thể kéo theo hàng loạt các tệ khác, có thể cấu kết cùng các thế lực thù địch làm chuyển hóa cách mạng nước ta. Nếu không kịp thời nhận diện và có “thuốc đặc trị” để sớm phòng ngừa và loại bỏ căn bệnh này sẽ làm cho Đảng và cách mạng nước ta suy yếu, nhất là khi đất nước ta đang ở giai đoạn cách mạng mới, cần có sự vững mạnh từ nội bộ để có những hành động thống nhất, sẵn sàng cho kỷ nguyên mới của dân tộc.
Hội nghị Trung ương 4 khóa XIII là sự tiếp nối những chủ trương, giải pháp tập trung ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng một bộ phận CB,ĐV suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa. Đảng đã nhấn mạnh: “Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước ta tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, bốn nguy cơ mà Đảng đã chỉ ra vẫn đang hiện hữu, có mặt còn gay gắt hơn; tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” còn diễn biến phức tạp”(4).
Nhiệm kỳ qua, dù đạt được nhiều kết quả quan trọng trong phòng, chống các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ với kết quả nổi bật, góp phần vào xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh.
Tuy nhiên, trước những vận động, biến đổi của tình hình thế giới và trong nước, trước biến đổi của đời sống kinh tế - chính trị, Đại hội XIV Đảng ta tiếp tục nhận định: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ vẫn còn diễn biến phức tạp”(5) và “một bộ phận CB,ĐV, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu.... phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm pháp luật”(6).
Những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong hàng ngũ CB,ĐV hiện nay là rất đa dạng, tinh vi, muôn màu, muôn vẻ. Tuy nhiên, biểu hiện cao nhất và nguy hiểm nhất của suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống là tham nhũng, lãng phí và tiêu cực, lệch lạc suy nghĩ, tư tưởng, băng hoại đạo đức và hủ hóa về lối sống, vai trò tiền phong gương mẫu và ý chí cách mạng giảm sút; yếu kém về phẩm chất đạo đức cách mạng “nói một đằng, làm một nẻo”, “lợi ích nhóm” “cục bộ địa phương”, vụ lợi, ưu ái, vun vén cho gia đình, người thân… Điều này làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ.
Đảng xác định phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ trọng tâm, đặc biệt quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Ðảng và hệ thống chính trị. Bởi, đây là giải pháp giải quyết, loại bỏ những cá nhân suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ.
Điều này thể hiện ở những con số: “nhiệm kỳ XIII, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật hơn 2.380 đảng viên do tham nhũng, 313 đảng viên do vi phạm về kê khai tài sản, thu nhập; hơn 29.600 đảng viên do suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm trách nhiệm nêu gương và những điều đảng viên không được làm. Có 176 cán bộ diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, cả đương chức và đã nghỉ hưu bị xử lý kỷ luật trong đó có 49 Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng và 24 sĩ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang”(7).
Bên cạnh đó, cũng đã thu hồi gần 640 nghìn tỉ đồng, hơn 2.530 ha đất; kiến nghị xử lý trách nhiệm hơn 16.300 tập thể và hơn 33.500 cá nhân sai phạm.
Các cơ quan tiến hành tố tụng địa phương đã khởi tố, điều tra hơn 2.780 vụ án về tham nhũng, cao hơn 2 lần số vụ án tham nhũng của cả nước đã khởi tố trong nhiệm kỳ Đại hội XII”(8).
Qua các vụ trọng án lớn liên quan đến tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được dư luận xã hội đặc biệt quan tâm cho thấy, không ít CB,ĐV, kể cả giữ chức vụ cao trong Đảng vì thiếu tu dưỡng, rèn luyện đã tự buông mình, sa vào chủ nghĩa cá nhân, lợi ích, tha hóa về chính trị, đạo đức, lối sống một cách nghiêm trọng, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, chế độ.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên mà Đảng nhiều lần đề cập qua Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI và khóa XII, Kết luận Hội nghị Trung ương 4 khóa XIII. Tuy nhiên, nguyên nhân căn cơ nhất dẫn đến tình trạng trên là do trong giai đoạn vừa qua cơ chế kiểm soát quyền lực đối với cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu còn nhiều bất cập; một bộ phận cán bộ, đảng viên, người đứng đầu thiếu tu dưỡng, rèn luyện, nhận thức chưa đúng, thậm chí lệch lạc về quyền lực nắm giữ. Việc tự học, tự trau dồi, tu dưỡng đạo đức cách mạng, lối sống chưa thực sự trở thành nhu cầu thường xuyên, dẫn đến buông mình, dễ rơi vào cạm bẫy, cám dỗ, quên đi nghĩa vụ, bổn phận của mình trước Đảng, trước nhân dân.
Công tác cán bộ ở nhiều nơi còn bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là cơ chế đánh giá, sắp xếp, trọng dụng cán bộ ở nhiều khâu có lúc có nơi còn chưa hoàn thiện. Việc thực hiện đúng các quy định của Điều lệ Đảng về phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu ở một số cơ quan, đơn vị chưa cao; công tác tư tưởng, giáo dục đạo đức cách mạng chưa đi vào chiều sâu, thực chất.
Bên cạnh đó, cơ chế sàng lọc, thay thế cán bộ yếu kém, không đủ năng lực, trình độ và đạo đức còn bộc lộ nhiều bất cập; nguyên tắc phê và tự phê bình có lúc có nơi còn thực hiện chưa nghiêm túc. Việc đưa ra các tiêu chí và phương pháp đánh giá để sàng lọc, định hướng phát triển cán bộ hiện nay chưa thật cụ thể, chưa rõ ở các vị trí nên còn chung chung, khó phát hiện và sử dụng người đủ tài, đủ đức. Việc thực hiện siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nhiều lúc, nhiều nơi còn chưa mang tính răn đe, nghiêm minh.
Kỳ cuối: Kiên quyết phòng và chống căn bệnh “gốc” để Đảng thực sự mạnh từ bên trong
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
(1), (2) Lênin: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, Tập 51, tr.265; Tập 45, tr. 285-286.
(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H. 2002, Tập 12, tr.546 - 548.
(4) Kết luận số 21-KL/TW ngày 25-10-2021 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
(5), (6) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật. HN.2026. Tập 2, Tr164-165; Tập 2, Tr165.
(7), (8) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật. HN.2026. Tập 1, Tr366; Tập 1, Tr.368.
[1] Tỉnh ủy viên, Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Gia Lai.
[2] Phó Trưởng Khoa Xây dựng Đảng, Trường Chính trị tỉnh Gia Lai.
