Phát huy hiệu quả
Thành lập năm 2009 nhưng phải đến năm 2020, HTX Nông nghiệp Đại Đồng (thôn 3, xã Pờ Tó) mới thực sự phát huy vai trò đối với sự phát triển kinh tế địa phương. Từ vài héc ta lúa ban đầu, HTX đã dần mở rộng diện tích cánh đồng lúa một giống lên 135 ha. Ngoài 23 thành viên, HTX cũng liên kết với người dân trong xã để tạo vùng nguyên liệu bền vững cho hoạt động sản xuất lúa gạo. Năm 2022, sản phẩm gạo TBR97 do HTX sản xuất đạt chứng nhận OCOP 3 sao, tạo nên bước ngoặt trong sự phát triển sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
Nhằm tạo điều kiện cho HTX hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng hạt gạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, tháng 12-2024, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công thương) đã hỗ trợ 1 dây chuyền máy xay xát, chế biến gạo U2000 (2 tấn lúa/giờ) với tổng kinh phí 363,5 triệu đồng. Trong đó, kinh phí khuyến công địa phương hỗ trợ 180 triệu đồng, phần còn lại do HTX đối ứng.
Ông Hà Quang Hiển-Giám đốc HTX Nông nghiệp Đại Đồng-cho biết: Hệ thống dây chuyền máy xay xát hiện đại, có công suất lớn giúp HTX chủ động trong khâu chế biến sau thu hoạch. Chất lượng hạt gạo nhờ vậy nâng lên, được người tiêu dùng đánh giá cao. Hiện sản phẩm gạo TBR97 của HTX tiêu thụ khắp các huyện, thị xã trong tỉnh cũng như một số tỉnh lân cận như Đắk Lắk, Kon Tum…
“Ngay sau khi dây chuyền sản xuất được bàn giao, HTX bố trí 1 thành viên phụ trách trông coi, vận hành. Bình quân mỗi tháng, HTX cung ứng cho thị trường 15 tấn gạo. Riêng dịp Tết vừa qua, HTX cung ứng cho thị trường hơn 40 tấn gạo, mang về lợi nhuận đáng kể cho các thành viên”-ông Hiển chia sẻ.
Mặc dù mới thành lập năm 2022 song HTX Dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất (xã Chư Răng) cũng từng bước phát huy hiệu quả trong liên kết phát triển sản xuất lúa gạo trên địa bàn xã. Vụ mùa 2024, HTX phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện triển khai mô hình sản xuất lúa Đài Thơm 8 và TBR97 theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích 20 ha với 8 hộ dân tham gia. Đây là 2 giống lúa kháng sâu bệnh tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương nên năng suất đạt cao, gạo dẻo, thơm, ngon.
Bên cạnh đó, nhờ sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP nên chi phí đầu tư giảm, chất lượng hạt gạo được nâng lên. Mô hình cũng giúp thay đổi thói quen trong sản xuất lúa gạo, bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe người trồng lúa và người tiêu dùng.
Ông Lê Văn The-Giám đốc HTX-cho hay: “Khi tham gia mô hình, các thành viên HTX được hỗ trợ 10 kg lúa giống/sào. Cán bộ kỹ thuật thường xuyên bám đồng, hướng dẫn kỹ thuật giúp cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt. Năng suất lúa bình quân đạt 8 tấn/ha. Thương lái thu mua lúa tươi ngay tại ruộng với giá 7.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, người dân lãi 35-40 triệu đồng/ha. Từ thành công của mô hình, vụ Đông Xuân 2024-2025, các thành viên HTX tiếp tục nhân rộng diện tích gieo sạ 2 giống lúa này lên gần 100 ha”.
Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững
Theo Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất, khó khăn lớn nhất của HTX hiện nay là diện tích đất canh tác nhỏ lẻ, không tập trung. Với mục tiêu phát triển bền vững, HTX dự kiến xây dựng sản phẩm gạo Đài Thơm 8 thành sản phẩm OCOP trong thời gian tới.
Để làm được điều này, HTX đang kiến nghị chính quyền tạo điều kiện cho các thành viên canh tác trên quỹ đất 5% của xã nhằm ổn định vùng nguyên liệu cũng như phụ trách một phần hệ thống thủy nông tại địa phương nhằm mang lại nguồn thu, tạo đà cho HTX phát triển. Bên cạnh đó, nếu được bố trí quỹ đất dùng làm trụ sở làm việc, sân phơi, nhà kho sẽ thúc đẩy HTX hoạt động hiệu quả hơn.
Năm 2025, sản phẩm gạo TBR97 của HTX Nông nghiệp Đại Đồng phải tham gia đánh giá để công nhận lại sản phẩm OCOP. Cùng với đó, HTX dự kiến đăng ký gạo TBR39 và OM468 tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP nhằm khẳng định vị thế gạo Pờ Tó trên thị trường, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.
“Hiện tại, HTX đang thiếu máy gặt đập liên hợp, máy sấy thóc, máy đánh bóng gạo. Cùng với việc phát huy nội lực, các thành viên mong muốn Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí hoặc tạo điều kiện cho HTX tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư máy móc, trang-thiết bị, góp phần tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng nông sản địa phương”-ông Hiển kỳ vọng.
Mặc dù có nhiều đổi mới trong phương thức hoạt động song hầu hết các HTX trên địa bàn huyện Ia Pa có quy mô nhỏ, số lượng thành viên ít, ngành nghề kinh doanh chưa đa dạng. Nhiều HTX chỉ thực hiện dịch vụ thủy nông, chưa tạo ra nhiều lợi ích cũng như sự liên kết giữa các thành viên, liên kết với các doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Hàng năm, UBND huyện đều tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp, HTX trên địa bàn, kêu gọi đầu tư vào nông nghiệp địa phương, xây dựng chuỗi liên kết trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc tháo gỡ khó khăn, tạo động lực cho các HTX phát triển vẫn chưa tạo sự chuyển biến mạnh mẽ và thực chất.
Theo Chủ tịch UBND huyện Huỳnh Văn Trường, huyện luôn tạo điều kiện thuận lợi cũng như lắng nghe, tiếp thu kiến nghị để chia sẻ, đồng hành cùng các HTX. Trên cơ sở các ý kiến, kiến nghị, UBND huyện giao các cơ quan chuyên môn rà soát, tham mưu giải quyết kịp thời khó khăn trên tất cả lĩnh vực để HTX hoạt động hiệu quả.
Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn ngân sách có hạn, các HTX cần phát huy hơn nữa vai trò chủ động, sáng tạo, khai thác tốt tiềm năng, lợi thế, khắc phục khó khăn, chung tay cùng chính quyền địa phương thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội.
