Trong cái nắng bỏng rát, mỗi bước chân tuần tra, mỗi ca trực gác đều là phép thử ý chí, bản lĩnh của những người lính nơi tuyến đầu Tổ quốc.
Giữa “chảo lửa” biên cương
Hành trình hơn 100 km từ phường Pleiku đến Đồn Biên phòng Ia Lốp đủ để cảm nhận trọn vẹn cái “xa” và “khó” của vùng biên. Con đường đã bớt gập ghềnh, không còn bụi đỏ mù trời, nhưng cái nắng vẫn hun rát, gió thổi như phả hơi nóng.
Hai bên là những cánh rừng khộp khô khốc, cành cây xám bạc, đất đai nứt nẻ. Mùa này, cây cối gần như ngừng sinh trưởng, cảnh vật phủ một gam màu khắc nghiệt.
Giữa không gian ấy, Đồn Biên phòng Ia Lốp hiện ra lặng lẽ dưới tán rừng. Đón chúng tôi là cái bắt tay siết chặt của Trung tá Nguyễn Văn Hiệp - Chính trị viên Đồn - niềm vui giản dị của người lính nơi biên viễn khi có người đến chia sẻ, lắng nghe.
Doanh trại được xây dựng hơn 2 thập kỷ trước, nhiều hạng mục đã xuống cấp, song vẫn gọn gàng, ngăn nắp, thể hiện rõ nền nếp, kỷ luật của người lính.
Theo chân tổ tuần tra, chúng tôi đến cột mốc 40 - dấu mốc quan trọng trên tuyến biên giới quốc gia giáp xã Ozatung (huyện Oyadav, tỉnh Ratanakiri, Vương quốc Campuchia).
Cột mốc đứng sừng sững, trở thành biểu tượng thiêng liêng của chủ quyền Tổ quốc. Đồn Biên phòng Ia Lốp được giao quản lý, bảo vệ gần 15 km đường biên, với hai chốt Suối Pa và Suối Đen, cách doanh trại từ 7-10 km.
Điều kiện sinh hoạt tại các chốt còn nhiều thiếu thốn. Riêng chốt Suối Đen chưa có điện lưới, phụ thuộc hoàn toàn vào năng lượng mặt trời. Những ngày mưa kéo dài, thiếu ánh nắng, việc sinh hoạt và thông tin liên lạc gặp nhiều trở ngại.
“Mưa dài ngày, điện không đủ dùng, anh em phải tiết kiệm từng chút một” - Trung tá Nguyễn Văn Hiệp chia sẻ.
Giữa cao điểm nắng nóng, chỉ đứng yên cũng đủ ướt đẫm mồ hôi, vậy mà những bước chân tuần tra vẫn đều đặn. Trung úy Hoàng Đức Mạnh - Đội trưởng Vũ trang kiêm Phó Bí thư Chi đoàn - cho biết: “Cán bộ, chiến sĩ đã quen với thời tiết khắc nghiệt và cường độ công việc cao. Chúng tôi duy trì tuần tra thường xuyên, bám sát địa bàn để kịp thời phát hiện, xử lý tình huống, không để bị động, bất ngờ”.
Ở nơi được xem là “đệ nhất nóng”, tình đồng chí, đồng đội trở thành điểm tựa quan trọng. Binh nhất Rơ Châm Luyệt - Đội Vũ trang của Đồn - chia sẻ: Những ngày đầu mới về đơn vị, cái nắng ở đây khiến tôi khá mệt, nhưng nhờ sự động viên, hỗ trợ của đồng đội, dần thích nghi và vững vàng hơn trong nhiệm vụ.
Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Lốp còn chủ động tăng gia sản xuất để cải thiện đời sống.
Thiếu úy Nguyễn Quốc Toàn - Đội trưởng Tham mưu - Hành chính, dẫn chúng tôi tham quan từng khu vực tăng gia. Ngay trước cổng doanh trại là vườn rau, ao cá; phía sau là vườn cây ăn quả và khu chăn nuôi gia súc, gia cầm được bố trí gọn gàng, khoa học.
Trong điều kiện đất pha cát, mùa khô khắc nghiệt, mùa mưa dễ ngập úng, khu tăng gia vẫn duy trì hơn 30 loại rau, củ, quả, mỗi tháng cung cấp khoảng 200-250 kg rau xanh cho bếp ăn.
Cùng với đó là mô hình chăn nuôi hơn 60 con heo, 38 con bò, hàng trăm con gia cầm; cùng 2 ao cá với nhiều loại như trắm, rô phi, chép, lóc… Nhờ chủ động nguồn hậu cần tại chỗ, đời sống bộ đội được nâng lên, tỷ lệ quân số khỏe luôn duy trì trên 98%.
Điểm tựa nơi biên giới
Khó khăn đối với người lính biên phòng Ia Lốp không chỉ đến từ khí hậu khắc nghiệt mà còn bởi địa bàn rộng, xa và dân cư phân tán. Trung tá Nguyễn Văn Hiệp thông tin, đơn vị phụ trách 2 làng Ring và Khôn với 207 hộ dân, hơn 1.000 nhân khẩu.
Nếu làng Ring - còn gọi là làng thanh niên lập nghiệp, cách đơn vị khoảng 10 km, việc đi lại tương đối thuận lợi, thì làng Khôn - hình thành từ cụm dân cư Suối Khôn lại cách trở hơn nhiều, quãng đường đi có thể lên tới hơn 30 km.
Trong điều kiện đó, người lính biên phòng không chỉ thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, mà còn trở thành điểm tựa của nhân dân. Từ đặc thù địa bàn, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Đồn Biên phòng Ia Lốp đã triển khai nhiều mô hình hướng về cơ sở.
2 đảng viên được phân công tham gia sinh hoạt tại các chi bộ làng; 17 đảng viên phụ trách 45 hộ dân, thường xuyên bám địa bàn, kịp thời hỗ trợ, qua đó góp phần củng cố hệ thống chính trị và tăng cường mối quan hệ quân - dân.
Bên cạnh đó, Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” được duy trì hiệu quả, trở thành điểm tựa cho học sinh khó khăn. Đến nay, đơn vị đã nhận đỡ đầu 5 em với tổng kinh phí hơn 376 triệu đồng; đồng thời hỗ trợ 7 em theo Dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” với mức 7,4 triệu đồng/em/năm. Không chỉ hỗ trợ vật chất, cán bộ, chiến sĩ còn thường xuyên thăm hỏi, động viên, giúp các em có thêm động lực học tập.
Một điểm nhấn trong công tác dân vận là mô hình “Lớp xóa mù chữ” tại làng Khôn. Từ năm 2023 đến nay, đơn vị đã tổ chức 3 lớp ngay tại làng với 45 học viên, do chính cán bộ biên phòng trực tiếp đứng lớp. Người dân không chỉ được học đọc, viết tiếng Việt, làm phép tính cơ bản, mà còn được tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Hiệu quả của mô hình đã được ghi nhận khi cuối năm 2025, đơn vị được Chủ tịch UBND tỉnh tặng bằng khen điển hình “Dân vận khéo” giai đoạn 2020-2025.
Thiếu tá Nguyễn Văn Luân - Đội trưởng Vận động quần chúng, được Trung ương Hội LHTN Việt Nam tuyên dương là giáo viên tiêu biểu trong Chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2025.
Từ những việc làm cụ thể, bền bỉ, thế trận lòng dân nơi biên giới ngày càng được củng cố. Đây chính là nền tảng quan trọng để bảo vệ chủ quyền từ sớm, từ xa, bằng sự gắn bó, đồng thuận giữa quân và dân.
***
Rời Đồn Biên phòng Ia Lốp khi mặt trời dần khuất sau những cánh rừng khộp, cái nóng vẫn còn hầm hập trong gió. Nhưng điều đọng lại không chỉ là sự khắc nghiệt của thiên nhiên, mà là hình ảnh những người lính biên phòng lặng lẽ mà kiên cường.
Vượt qua điều kiện thời tiết và muôn vàn khó khăn, ba năm liên tiếp (2023, 2024, 2025), đơn vị đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đạt danh hiệu đơn vị Quyết thắng.
Ở nơi được mệnh danh “đệ nhất nóng”, họ vẫn bền bỉ bám trụ, trở thành những “cột mốc sống” nơi tuyến đầu Tổ quốc - ngày đêm gìn giữ biên cương, vun đắp niềm tin của nhân dân bằng trách nhiệm và tình yêu đất nước.