Dự án Hòa nhập 2: “Cú hích” nâng tầm phục hồi chức năng

Từ năm 2021 đến nay, Dự án Hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất da cam (Dự án Hòa nhập 2) đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Dự án được triển khai liên tục qua 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn đầu (2021-2022) đặt nền tảng, giai đoạn 2b (2023-2026) tiếp tục mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng các hoạt động hỗ trợ.

Bên cạnh việc mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ cho người khuyết tật, Dự án còn góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, từng bước hoàn thiện hệ thống phục hồi chức năng theo hướng toàn diện.

Mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao chất lượng dịch vụ

Theo bác sĩ CKI Võ Ngọc Phải - Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Quy Nhơn, từ năm 2023 đến nay, Bình Định (sau đó là Gia Lai) là một trong những địa phương tiếp nhận và phát huy hiệu quả nguồn lực từ Dự án.

Với vai trò là đầu mối chuyên môn, Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Quy Nhơn được đánh giá là đơn vị điển hình trong triển khai dịch vụ phục hồi chức năng, chất lượng chăm sóc và thu dung điều trị ngày càng được nâng cao.

Để đạt được kết quả này, nhiều chương trình hỗ trợ đã được triển khai đồng bộ. Trong đó, Dự án “Vượt lên tất cả” (Moving without limits) do Tổ chức IC (The International Center) thực hiện đã đào tạo 18 bác sĩ phục hồi chức năng, 20 kỹ thuật viên vật lý trị liệu, đồng thời hỗ trợ trang thiết bị thiết yếu.

Dự án “Hãy nắm tay tôi” (Hold My Hand) cũng góp phần đào tạo đội ngũ kỹ thuật viên ngôn ngữ trị liệu và hoạt động trị liệu - những lĩnh vực còn khá mới tại địa phương.

Đáng chú ý, Dự án Hòa nhập 2 do Tổ chức HI (Handicap International) quản lý đã tạo bước chuyển rõ nét về chất lượng dịch vụ. Thông qua các chương trình đào tạo bài bản, liên tục và chuyên sâu, đội ngũ cán bộ y tế được nâng cao năng lực ở nhiều lĩnh vực như hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, oxy cao áp, phục hồi chức năng chuyên sâu… Đồng thời, hệ thống quy trình kỹ thuật được xây dựng, chuẩn hóa, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.

Một điểm mới nổi bật là phương pháp tiếp cận đa chuyên ngành (MDT) từng bước được triển khai, lấy người bệnh và gia đình làm trung tâm. Người khuyết tật không chỉ được điều trị về thể chất mà còn được hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý, công tác xã hội, qua đó nâng cao khả năng phục hồi và từng bước hòa nhập cộng đồng.

Theo bác sĩ Phải, thực tế cho thấy, nhu cầu phục hồi chức năng ngày càng gia tăng, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân đa khuyết tật, suy giảm đa chức năng - đòi hỏi cách tiếp cận điều trị toàn diện, liên ngành. Trong khi đó, nguồn nhân lực vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, các dự án hỗ trợ đã góp phần quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách. Nếu như năm 2021, toàn tỉnh chỉ có 41 bác sĩ và kỹ thuật viên phục hồi chức năng, thì đến nay con số này đã tăng lên hơn 150 người - một bước tiến rõ rệt cả về số lượng và chất lượng.

Lan tỏa từ tuyến tỉnh đến cơ sở

Cùng với phát triển nguồn nhân lực, hệ thống chuyên ngành phục hồi chức năng từ tỉnh đến cơ sở cũng từng bước được hoàn thiện với sự tham gia của nhiều lĩnh vực như vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, dinh dưỡng lâm sàng, dụng cụ trợ giúp… Qua đó, đáp ứng tốt hơn nhu cầu điều trị ngày càng đa dạng của người bệnh, đặc biệt là các trường hợp đa khuyết tật.

“Hiện toàn tỉnh có 9 cơ sở y tế triển khai phục hồi chức năng theo phương thức đa chuyên ngành. Dự kiến đến tháng 9-2026, Trung tâm Y tế Quy Nhơn là đơn vị thứ 10 áp dụng mô hình này, đạt mục tiêu của Dự án ” - bác sĩ Võ Ngọc Phải cho biết.

Tại Trung tâm Y tế Tây Sơn - một trong những đơn vị tiếp cận Dự án từ sớm - lĩnh vực phục hồi chức năng đã có bước phát triển đáng kể. Từ chỉ 1 cán bộ, đến nay Trung tâm đã có 15 cán bộ phục hồi chức năng, cơ bản đáp ứng nhu cầu của người dân tại địa phương.

Bác sĩ CKII Phan Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm Y tế Tây Sơn - cho biết: Người bệnh cần phục hồi chức năng đa phần có hoàn cảnh khó khăn, việc được điều trị ngay tại địa phương giúp giảm chi phí, giảm áp lực và thuận lợi hơn trong quá trình phục hồi.

Bên cạnh đó, Trung tâm cũng xây dựng đội ngũ cộng tác viên phục hồi chức năng tại cộng đồng. Cách làm này giúp duy trì hiệu quả điều trị, đồng thời tạo điều kiện để người bệnh sớm hòa nhập với cuộc sống thường ngày.

Tương tự, tại Trung tâm Y tế Hoài Nhơn, lĩnh vực phục hồi chức năng từng bước được hình thành và phát triển bài bản.

Theo bác sĩ CKII Lưu Kim Hoàng - Phó Giám đốc Trung tâm, từ năm 2023 đơn vị bắt đầu triển khai lĩnh vực phục hồi chức năng; đến năm 2024 chính thức vận hành và năm 2025 đã thực hiện theo hướng đa chuyên ngành.

“Hiện Trung tâm có 2 bác sĩ phục hồi chức năng cùng đội ngũ kỹ thuật viên ở các lĩnh vực vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, được đào tạo từ nguồn Dự án và địa phương” - bác sĩ Hoàng cho biết.

Không chỉ dừng lại ở mô hình đa chuyên ngành, Trung tâm còn triển khai phục hồi chức năng đa chuyên khoa thông qua hội chẩn tại các khoa lâm sàng như hồi sức cấp cứu, ngoại, sản… giúp người bệnh được can thiệp sớm, nâng cao hiệu quả điều trị.

Với tỷ lệ người cao tuổi chiếm khoảng 19% dân số, nhu cầu phục hồi chức năng tại địa phương ngày càng lớn. Hiện Trung tâm Y tế Hoài Nhơn cơ bản đáp ứng nhu cầu, đồng thời tiếp tục mở rộng quy mô, đào tạo chuyên sâu và bổ sung nhân lực nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ trong thời gian tới.

Nhờ được đầu tư về nhân lực, trang thiết bị và phương pháp tiếp cận, số lượng bệnh nhân đến điều trị, tập phục hồi chức năng ngày càng tăng, góp phần giảm tải cho tuyến trên.

Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ trước mắt, Dự án Hòa nhập 2 còn góp phần đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài của hệ thống phục hồi chức năng. Việc chuẩn hóa quy trình, nâng cao năng lực quản lý, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy mô hình đa chuyên ngành đang tạo ra những thay đổi mang tính căn cơ.