Chính phủ thay đổi đề xuất sau nhiều ý kiến trái chiều
Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) có những điều chỉnh đáng chú ý liên quan đến người dưới 18 tuổi trước khi Quốc hội thảo luận tại hội trường ngày 2-11.
Điểm thay đổi lớn nhất là Chính phủ đã bỏ đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn và đăng ký hiến xác.
Theo phương án chỉnh lý mới nhất, chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên mới được bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.
Trước đó, tại phiên họp ngày 21-10, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo theo hướng mở rộng quyền đăng ký hiến đối với người chưa thành niên, với điều kiện có nguyện vọng hiến và được người đại diện đồng ý.
Đề xuất này sau đó thu hút nhiều ý kiến quan tâm, đặc biệt về khả năng nhận thức, quyền tự quyết của trẻ em và nguy cơ bị tác động bởi các mối quan hệ phụ thuộc trong gia đình.
Việc chỉnh lý cho thấy cơ quan soạn thảo đã tiếp thu các ý kiến góp ý, theo hướng thận trọng hơn đối với quyền hiến tặng của người chưa thành niên.
Thu hẹp đối tượng được hiến mô khi còn sống
Đối với trường hợp hiến mô khi còn sống, dự thảo mới tiếp tục đặt ra những giới hạn chặt chẽ hơn. Theo phương án chỉnh lý, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh (không bao gồm máu và các thành phần máu) cho anh, chị, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Việc hiến phải có văn bản đồng ý của cha đẻ, mẹ đẻ.
So với dự thảo trình Quốc hội ngày 21-10, phương án mới đã bỏ cách phân chia điều kiện hiến theo 2 nhóm tuổi dưới 15 và từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi. Đồng thời, trường hợp trẻ dưới 15 tuổi hiến mô cho cha, mẹ cũng không còn nằm trong phương án được đề xuất.
Đáng chú ý, người dưới 18 tuổi không được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống. Quy định này phân biệt rõ giữa hiến mô tái sinh, như tế bào gốc tạo máu, với hiến các bộ phận cơ thể có thể gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người hiến.
Dự thảo cũng bổ sung các biện pháp bảo vệ người hiến chưa thành niên. Cả người hiến và cha, mẹ phải được tư vấn độc lập; cơ sở lấy mô phải thành lập hội đồng tư vấn gồm chuyên gia y tế, pháp luật và tâm lý. Thành viên hội đồng không được tham gia quá trình lấy, ghép mô của trường hợp đó.
Mở rộng nguồn hiến nhưng phải bảo vệ quyền lợi trẻ em
Dự thảo luật sửa đổi gồm 7 chương, 39 điều, tập trung vào 4 nhóm chính sách: mở rộng nguồn hiến; tăng cường kiểm soát, ngăn chặn mua bán mô, bộ phận cơ thể người; hoàn thiện cơ chế quản lý mô, tế bào; bảo đảm điều kiện cho hoạt động hiến, lấy, ghép và quyền lợi của người hiến.
Bên cạnh việc siết điều kiện hiến ở người chưa thành niên, dự thảo còn nâng độ tuổi tối thiểu lên 25 đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình; tăng cường xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người nhận.
Đồng thời, bổ sung các hành vi nghiêm cấm nhằm ngăn chặn việc lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của trẻ em.
