Theo HoREA, Quốc hội đã cho phép thí điểm thực hiện phương thức tiếp cận đất đai thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, mà không phải là đất ở.
Phương thức này cùng với hai phương thức tiếp cận đất đai khác là đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại, bảo đảm sự phù hợp với định hướng của Nghị quyết 18.
Nghị quyết số 171 tạo điều kiện để tăng thêm nguồn cung dự án nhà ở thương mại (mới), tăng nguồn cung sản phẩm nhà ở thương mại (mới) trong 3-8 năm tới do có độ trễ từ chính sách đi vào thực tiễn và độ trễ của dự án nhà ở thương mại thường phải mất 3-5 năm để chuẩn bị đầu tư, triển khai thực hiện và do Nghị quyết số 171 được thực hiện thí điểm trong 5 năm.
Theo HoREA, bên cạnh việc hoàn thiện các phương thức tiếp cận đất đai để làm tăng nguồn cung dự án và tăng nguồn cung sản phẩm nhà ở thương mại để góp phần kéo giảm giá nhà, còn có một mục tiêu rất quan trọng cần đạt được khi triển khai, thực hiện Nghị quyết số 171 là phải thúc đẩy việc tái cấu trúc thị trường bất động sản, trọng tâm là phải tái cấu trúc thị trường nhà ở thương mại để phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững.
Nhất là tại một số đô thị lớn đang có tình trạng mô hình kim tự tháp nhà ở bị lộn ngược đầu, bị lệch pha sản phẩm nhà ở thương mại khi lệch về phân khúc nhà ở cao cấp, nhưng lại rất thiếu nhà ở thương mại vừa tiền, nhà ở xã hội dẫn đến giá nhà ở thương mại vẫn "neo cao", vượt quá khả năng tài chính của đa số người dân có thu nhập trung bình, thu nhập thấp trong xã hội.
Điển hình là thị trường nhà ở thương mại tại TP.HCM trong 5 năm qua (2020-2024) sụt giảm rất lớn nguồn cung sản phẩm nhà ở thương mại, nhất là nhà ở giá vừa túi tiền và nhà ở xã hội. Chẳng hạn, năm 2020 không có dự án nào, năm 2021 có 7 dự án, năm 2022 có 2 dự án, năm 2023 có 2 dự án, 11 tháng đầu năm 2024 có 12 dự án. Trong đó chỉ có 1 dự án nhà ở xã hội chỉ bằng khoảng 1/5 số lượng dự án nhà ở được chấp thuận chủ trương đầu tư vào các năm trước đại dịch Covid-19.
Năm 2020, số lượng sản phẩm nhà ở giá vừa túi tiền chỉ có 163 căn, chiếm 1%, nhưng kể từ năm 2021 đến nay thì không còn sản phẩm nhà ở giá vừa túi tiền trên địa bàn TP.HCM. Trong khi phân khúc nhà ở cao cấp liên tục chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trên thị trường nhà ở tại TP.HCM. Cụ thể là năm 2020 chiếm 70,6%, năm 2021 chiếm 72%, năm 2022 chiếm 78,3%, năm 2023 chiếm 68,55% và đến năm 2024 chiếm lĩnh hoàn toàn thị trường nhà ở với 100%.
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, điều này dẫn đến một hệ lụy là giá nhà vẫn "neo cao", vượt quá khả năng tài chính của đa số người dân có thu nhập trung bình, thu nhập thấp trong xã hội. Điển hình là giá nhà ở cao cấp trong 11 tháng đầu năm 2024 rất cao, bình quân lên đến 9,39 tỉ đồng/căn. Đây mới chỉ là giá nhà sơ cấp do chủ đầu tư đăng ký giá nhà với Sở Xây dựng khi lập dự án đầu tư, nên chắc chắn giá bán nhà thực tế trên thị trường còn cao hơn nữa.
"Hiện nay, Chính phủ đang xây dựng đề cương dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất. Đề nghị bổ sung thêm một điều hoặc khoản vào dự thảo Nghị định cho UBND cấp tỉnh được ưu tiên chấp thuận dự án thí điểm đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản đề xuất thực hiện dự án nhà ở thương mại trung cấp hoặc dự án nhà ở thương mại giá vừa túi tiền phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Điều này để tái cấu trúc thị trường bất động sản, trọng tâm là tái cấu trúc thị trường nhà ở thương mại để phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững. Để khắc phục tình trạng mô hình kim tự tháp nhà ở bị lộn ngược đầu, bị lệch pha sản phẩm nhà ở, lệch về phân khúc nhà ở cao cấp, nhưng lại rất thiếu nhà ở giá vừa tiền, nhà ở xã hội tại một số đô thị lớn. Đồng thời để kéo giảm giá nhà ở thương mại đang bị neo cao, vượt quá khả năng tài chính của đa số người dân có thu nhập trung bình, thu nhập thấp trong xã hội", ông Lê Hoàng Châu đề xuất.
Theo Đình Sơn (TNO)
