Cúng kho lúa đầu năm: Nét đẹp văn hóa của người Bahnar

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Khi lúa đã vào kho, người Bahnar ở làng Mơ Hra-Đáp (xã Kông Lơng Khơng, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai) tiến hành lễ cúng để tạ ơn thần linh đã mang đến vụ mùa bội thu và cầu mong một năm mới ấm no, hạnh phúc. 
Vừa tất bật chuẩn bị lễ vật để tổ chức nghi thức cúng kho lúa, bà Đinh Thị Quyng vừa kể: Mỗi kho sẽ được đổ đầy lúa cho tới khi tràn ra ngưỡng cửa. Người phụ nữ sẽ khóa kho lúa một cách cẩn thận và sắp xếp lễ vật. Tiến hành lễ cúng là người đàn ông trong gia đình. Nếu gia đình nào vắng bóng đàn ông thì sẽ nhờ già làng làm lễ cúng. Người Bahnar tin rằng, thần lúa ban cho con người lương thực và sức khỏe. Vì vậy, hàng năm, mỗi gia đình tổ chức cúng kho lúa 2 lần. Lần thứ nhất là trước khi lấy lúa giống để gieo trồng vụ mới; lần thứ hai là sau khi thu hoạch, đưa lúa về kho. 
Lễ vật cúng kho lúa bao gồm: chén cơm mới, 1 con gà, 1 ghè rượu. Chủ tế sẽ dùng gà làm vật tế lễ. Họ pha huyết gà với rượu bôi lên 4 chân cột và trên chốt khóa của kho lúa, sau đó vẩy đều lên hạt lúa với lời khấn: “Hỡi thần lúa, thần kho! Lúa nhà ta đã về đầy kho. Ta bắt đầu xuất lúa kho nhà. Lúa kho lưng xin thần đổ đầy, lúa ăn không cạn. Xin thần lúa cai quản kho để chúng tôi ăn lúa một kho này cho đủ năm giáp vụ. Mong các thần phù hộ cho chủ nhà làm ăn phát đạt, phù hộ cho mọi người mạnh cái tay, khỏe cái chân làm ra lúa thóc đầy kho...”. Khi cúng xong, gia chủ cầu xin các vị thần chứng giám lời cầu nguyện của gia đình. Lúc này, người vợ chọn những hạt gạo thơm ngon nhất để nấu cơm cúng thần lúa. Phía trước mỗi kho lúa, gia chủ cắm 3 ngọn tre tươi giống như cây nêu với ý nghĩa thần lúa sẽ trú ngụ ở đây và cai quản kho lúa giúp họ.
Chị Đinh Thị Văn chuẩn bị lễ vật để tiến hành nghi lễ cúng kho lúa. Ảnh: Trần Dung
Chị Đinh Thị Văn chuẩn bị lễ vật để tiến hành nghi lễ cúng kho lúa. Ảnh: Trần Dung
Phía cuối làng, gia đình chị Đinh Thị Văn cũng đang cúng kho lúa. Năm nay, với 3 sào ruộng, chị thu về gần 20 bao lúa. Sau khi gặt, phơi khô, chị Văn đưa lúa đem về kho tích trữ. Đặc biệt, trong kho lúa có 1 ngăn để trữ lúa giống. “Chúng tôi xin thần kho, thần lúa yên tâm ở lại, để gia đình luôn no đủ, không phải thiếu ăn. Đây cũng là dịp để gia đình mời họ hàng, bà con trong làng sum họp, liên hoan, mừng một vụ mùa no đủ”-chị Văn chia sẻ.
Theo già làng Đinh Mưnh, lễ cúng kho lúa của người Bahnar được gọi là Sơmah sum ba, diễn ra vào đầu năm mới. Đây là nghi lễ quan trọng trong đời sống của người Bahnar hàng năm. “Mỗi gia đình ở làng Mơ Hra-Đáp đều có 1-2 kho lúa. Kho lúa được làm giống nhà sàn nhưng nhỏ hơn và có độ rộng khoảng 5-10 m2. Mái kho và vách được làm bằng ván gỗ, tấm nứa đan kín hoặc tôn. Giữa chân kho được gắn 4 tấm ván tròn hoặc bôi lớp dầu trơn để chuột, sóc không trèo lên cắn phá lúa. Lễ cúng kho lúa diễn ra trong khoảng một giờ đồng hồ. Sau đó, gia chủ mời các gia đình trong làng tới ăn cơm mới, uống rượu ghè”-già làng Đinh Mưnh cho hay.
Người dân làng Mơ Hra-Đáp phấn khởi mừng lúa về đầy kho. Ảnh: Trần Dung
Người dân làng Mơ Hra-Đáp phấn khởi mừng lúa về đầy kho. Ảnh: Trần Dung
Ông Đinh Văn Brếch-Trưởng thôn Mơ Hra-Đáp-cho biết: Làng có 209 hộ, trong đó có trên 98% là người Bahnar. Số lượng thóc trong kho thể hiện sự khá giả và khả năng làm kinh tế của chủ nhà. Bởi vậy, lễ cúng kho lúa cầu cho thóc lúa luôn đủ đầy được người dân trong làng duy trì thường xuyên. Để chuẩn bị lễ cúng thật chu đáo, chủ nhà phải họp gia đình để chọn được ngày lành. Sau đó, dọn vệ sinh nhà cửa, kho lúa và chuẩn bị đồ cúng. Thông thường, lễ cúng sẽ được tiến hành vào buổi sáng sớm, không khí trong lành, thoáng đãng.
Trò chuyện cùng P.V, ông Đinh Văn Lum-Phó Chủ tịch UBND xã Kông Lơng Khơng-khẳng định: “Lễ cúng kho lúa đầu năm mới là một trong những phong tục truyền thống của người Bahnar. Hoạt động này không chỉ giáo dục mỗi người biết quý trọng thành quả lao động, biết kính trọng ông bà, tổ tiên mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa của dân tộc”. 
TRẦN DUNG

Có thể bạn quan tâm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

(GLO)- Ở Tây Nguyên, những bước chân đầu ngày của người Jrai hướng về giọt nước của làng. Nguồn nước trong lành từ đó đã đi cùng các buôn làng qua bao mùa rẫy, bao thế hệ; đồng thời lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt cộng đồng từ ngàn xưa.

Đi con đường ít người đi…

Đi con đường ít người đi…

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại gấp gáp, có những người chọn lặng lẽ đi ngược dòng thời gian, lần theo dấu vết chữ nghĩa xưa để phục dựng hồn cốt văn hóa một vùng đất. Tiến sĩ Võ Minh Hải-Phó trưởng Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường ĐH Quy Nhơn), nhà nghiên cứu Hán Nôm - là một người như thế.

Tái hiện lễ ăn hỏi truyền thống của dân tộc Jrai tại làng Ơp, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai nhằm phát triển du lịch

Phục dựng lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai gắn với phát triển du lịch cộng đồng

(GLO)- Giữa làng Ơp (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai), lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai được phục dựng với đầy đủ nghi thức. Hoạt động này góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân.

Gìn giữ và phát huy giá trị di sản Hán Nôm

Cần phối hợp liên ngành để gìn giữ và phát huy giá trị di sản Hán Nôm

(GLO)- Từ những sắc phong, gia phả, văn tế, địa bạ đến hoành phi, câu đối…, di sản Hán Nôm đang lưu giữ trên vùng đất Gia Lai là lớp trầm tích đặc biệt của lịch sử và văn hóa. Việc nhận diện giá trị, gìn giữ kho tư liệu này sẽ gợi mở con đường bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong đời sống.

Giữ thói quen treo lịch Tết

Giữ thói quen treo lịch Tết

Những ngày cuối năm dương lịch 2025 đang cạn dần. Trên phố, không khí Giáng sinh và Tết Dương lịch đã tràn ngập. Thế nhưng, có một hình ảnh quen thuộc của mùa cuối năm dường như đang lùi lại rất chậm: Cảnh người dân đi mua lịch Tết.

null