Cúng kho lúa đầu năm: Nét đẹp văn hóa của người Bahnar

(GLO)- Khi lúa đã vào kho, người Bahnar ở làng Mơ Hra-Đáp (xã Kông Lơng Khơng, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai) tiến hành lễ cúng để tạ ơn thần linh đã mang đến vụ mùa bội thu và cầu mong một năm mới ấm no, hạnh phúc. 
Vừa tất bật chuẩn bị lễ vật để tổ chức nghi thức cúng kho lúa, bà Đinh Thị Quyng vừa kể: Mỗi kho sẽ được đổ đầy lúa cho tới khi tràn ra ngưỡng cửa. Người phụ nữ sẽ khóa kho lúa một cách cẩn thận và sắp xếp lễ vật. Tiến hành lễ cúng là người đàn ông trong gia đình. Nếu gia đình nào vắng bóng đàn ông thì sẽ nhờ già làng làm lễ cúng. Người Bahnar tin rằng, thần lúa ban cho con người lương thực và sức khỏe. Vì vậy, hàng năm, mỗi gia đình tổ chức cúng kho lúa 2 lần. Lần thứ nhất là trước khi lấy lúa giống để gieo trồng vụ mới; lần thứ hai là sau khi thu hoạch, đưa lúa về kho. 
Lễ vật cúng kho lúa bao gồm: chén cơm mới, 1 con gà, 1 ghè rượu. Chủ tế sẽ dùng gà làm vật tế lễ. Họ pha huyết gà với rượu bôi lên 4 chân cột và trên chốt khóa của kho lúa, sau đó vẩy đều lên hạt lúa với lời khấn: “Hỡi thần lúa, thần kho! Lúa nhà ta đã về đầy kho. Ta bắt đầu xuất lúa kho nhà. Lúa kho lưng xin thần đổ đầy, lúa ăn không cạn. Xin thần lúa cai quản kho để chúng tôi ăn lúa một kho này cho đủ năm giáp vụ. Mong các thần phù hộ cho chủ nhà làm ăn phát đạt, phù hộ cho mọi người mạnh cái tay, khỏe cái chân làm ra lúa thóc đầy kho...”. Khi cúng xong, gia chủ cầu xin các vị thần chứng giám lời cầu nguyện của gia đình. Lúc này, người vợ chọn những hạt gạo thơm ngon nhất để nấu cơm cúng thần lúa. Phía trước mỗi kho lúa, gia chủ cắm 3 ngọn tre tươi giống như cây nêu với ý nghĩa thần lúa sẽ trú ngụ ở đây và cai quản kho lúa giúp họ.
Chị Đinh Thị Văn chuẩn bị lễ vật để tiến hành nghi lễ cúng kho lúa. Ảnh: Trần Dung
Chị Đinh Thị Văn chuẩn bị lễ vật để tiến hành nghi lễ cúng kho lúa. Ảnh: Trần Dung
Phía cuối làng, gia đình chị Đinh Thị Văn cũng đang cúng kho lúa. Năm nay, với 3 sào ruộng, chị thu về gần 20 bao lúa. Sau khi gặt, phơi khô, chị Văn đưa lúa đem về kho tích trữ. Đặc biệt, trong kho lúa có 1 ngăn để trữ lúa giống. “Chúng tôi xin thần kho, thần lúa yên tâm ở lại, để gia đình luôn no đủ, không phải thiếu ăn. Đây cũng là dịp để gia đình mời họ hàng, bà con trong làng sum họp, liên hoan, mừng một vụ mùa no đủ”-chị Văn chia sẻ.
Theo già làng Đinh Mưnh, lễ cúng kho lúa của người Bahnar được gọi là Sơmah sum ba, diễn ra vào đầu năm mới. Đây là nghi lễ quan trọng trong đời sống của người Bahnar hàng năm. “Mỗi gia đình ở làng Mơ Hra-Đáp đều có 1-2 kho lúa. Kho lúa được làm giống nhà sàn nhưng nhỏ hơn và có độ rộng khoảng 5-10 m2. Mái kho và vách được làm bằng ván gỗ, tấm nứa đan kín hoặc tôn. Giữa chân kho được gắn 4 tấm ván tròn hoặc bôi lớp dầu trơn để chuột, sóc không trèo lên cắn phá lúa. Lễ cúng kho lúa diễn ra trong khoảng một giờ đồng hồ. Sau đó, gia chủ mời các gia đình trong làng tới ăn cơm mới, uống rượu ghè”-già làng Đinh Mưnh cho hay.
Người dân làng Mơ Hra-Đáp phấn khởi mừng lúa về đầy kho. Ảnh: Trần Dung
Người dân làng Mơ Hra-Đáp phấn khởi mừng lúa về đầy kho. Ảnh: Trần Dung
Ông Đinh Văn Brếch-Trưởng thôn Mơ Hra-Đáp-cho biết: Làng có 209 hộ, trong đó có trên 98% là người Bahnar. Số lượng thóc trong kho thể hiện sự khá giả và khả năng làm kinh tế của chủ nhà. Bởi vậy, lễ cúng kho lúa cầu cho thóc lúa luôn đủ đầy được người dân trong làng duy trì thường xuyên. Để chuẩn bị lễ cúng thật chu đáo, chủ nhà phải họp gia đình để chọn được ngày lành. Sau đó, dọn vệ sinh nhà cửa, kho lúa và chuẩn bị đồ cúng. Thông thường, lễ cúng sẽ được tiến hành vào buổi sáng sớm, không khí trong lành, thoáng đãng.
Trò chuyện cùng P.V, ông Đinh Văn Lum-Phó Chủ tịch UBND xã Kông Lơng Khơng-khẳng định: “Lễ cúng kho lúa đầu năm mới là một trong những phong tục truyền thống của người Bahnar. Hoạt động này không chỉ giáo dục mỗi người biết quý trọng thành quả lao động, biết kính trọng ông bà, tổ tiên mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa của dân tộc”. 
TRẦN DUNG

Có thể bạn quan tâm

Ya Hội-Vùng đất đa sắc màu văn hóa

Ya Hội-Vùng đất đa sắc màu văn hóa

(GLO)- Xã Ya Hội (huyện Đak Pơ, tỉnh Gia Lai) có núi non bao bọc và nhiều dòng suối chảy qua. Đó vừa là điều kiện nuôi dưỡng, phát triển vừa bảo vệ bản sắc văn hóa của người bản địa trước những tác động bên ngoài.
Cúng ông Công, ông Táo: Nét đẹp văn hóa của người Việt

Cúng ông Công, ông Táo: Nét đẹp văn hóa của người Việt

(GLO)- Trong tín ngưỡng đa thần của người Việt, thần còn gắn liền với nơi ăn, nơi ở của con người, có ông Công, ông Táo trông coi mọi việc trong nhà, nơi gian bếp. Hàng năm, đến ngày 23 tháng Chạp, 2 vị thần này cưỡi cá chép về trời, trình báo Ngọc Hoàng mọi sinh hoạt của gia đình gia chủ. Qua đó, Ngọc Hoàng ban thưởng, xử phạt tùy theo mức độ hành vi đến con người nơi trần gian.
Đổi mới quảng bá di sản văn hóa

Đổi mới quảng bá di sản văn hóa

(GLO)- Công tác tuyên truyền, quảng bá các di sản, di tích lịch sử-văn hóa được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng. Hoạt động này được triển khai dưới nhiều hình thức, trong đó, chú trọng đưa di sản văn hóa đến gần với công chúng.
Báu vật khởi dựng vương triều Lê

Báu vật khởi dựng vương triều Lê

Hệ thống thành bậc Điện Kính Thiên (thường gọi là thành bậc rồng Điện Kính Thiên) đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia tại quyết định số 2283/QĐ-TTg ngày 31.12.2020. Đây là một tuyệt tác, tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc dân tộc.
Lễ cưới của người Jrai: Tôn vinh giá trị gia đình

Lễ cưới của người Jrai: Tôn vinh giá trị gia đình

(GLO)- Giá trị gia đình, tình nghĩa vợ chồng, trách nhiệm cá nhân và cộng đồng được đề cao trong lễ cưới truyền thống của người Jrai. Giá trị độc đáo ấy được người dân làng Kép (phường Đống Đa, TP. Pleiku) tái hiện trong sự kiện văn hóa du lịch mới đây, góp thêm một góc nhìn thú vị về đời sống tinh thần của người Jrai trong chiều dài lịch sử.
Độc đáo lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao Đỏ, phải trải qua mới trưởng thành

Độc đáo lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao Đỏ, phải trải qua mới trưởng thành

Trong cộng đồng người Dao Đỏ (một nhánh của dân tộc Dao) ở miền núi phía bắc bao đời nay vẫn gìn giữ một nghi thức độc đáo: lễ cấp sắc. Đây là nghi lễ quan trọng bậc nhất mà bất cứ người đàn ông Dao Đỏ nào cũng phải làm một lần trong đời trải qua để được công nhận đã trưởng thành.
Hội thi làm bánh, mứt truyền thống: Tết sum vầy, xuân gắn kết

Hội thi làm bánh, mứt truyền thống: Tết sum vầy, xuân gắn kết

(GLO)- Ngày 4 và 5-1, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh tổ chức hội thi “Công nhân, viên chức, lao động tỉnh Gia Lai với bánh, mứt truyền thống“ Xuân Quý Mão 2023. Hội thi nhằm góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc qua các sản phẩm bánh, mứt truyền thống, đồng thời củng cố tình đoàn kết, tinh thần “tương thân tương ái“ trong đoàn viên, người lao động.
Phát hiện thêm nhiều di tích khảo cổ học tiền sử

Phát hiện thêm nhiều di tích khảo cổ học tiền sử

(GLO)- Sau khi di tích Biển Hồ được khai quật khảo cổ (năm 1993), nhiều cuộc khai quật đã được tiến hành tại một số di tích trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Việc tiếp tục triển khai công tác điều tra khảo cổ học là rất cần thiết nhằm xác định đầy đủ các di tích, lập bản đồ khảo cổ học, tạo dựng cơ sở dữ liệu để làm căn cứ cho công tác quản lý, bảo tồn và nghiên cứu.
Chiếc xà gạc trong đời sống của người Jrai

Chiếc xà gạc trong đời sống của người Jrai

(GLO)- Xà gạc (chà gạc, con dao phát) là vật dụng quen thuộc trong cuộc sống của cộng đồng các dân tộc thiểu số vùng Trường Sơn-Tây Nguyên nói chung, người Jrai nói riêng. Nó gắn liền với cuộc đời của người đàn ông từ khi sinh ra đến khi về với thế giới atâu.
Ngôi đình giữa đồng vắng

Ngôi đình giữa đồng vắng

(GLO)- Đình Cửu Đạo (thôn 1, xã Xuân An, thị xã An Khê) tọa lạc giữa cánh đồng rộng mênh mông, là chứng tích còn lại của một ngôi làng ra đời từ trăm năm trước. Đây cũng là nơi tập trung tất cả thông tin, tài liệu về lịch sử và văn hóa của thôn Cửu Đạo xưa.
Cần quan tâm đăng ký di vật, cổ vật

Cần quan tâm đăng ký di vật, cổ vật

(GLO)- Bảo tàng tỉnh Gia Lai đang lưu giữ và trưng bày gần 10.654 hiện vật phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu của người dân. Thời gian qua, công tác đăng ký, công nhận cổ vật, bảo vật quốc gia trên địa bàn tỉnh bước đầu đạt được những kết quả ghi nhận, song vẫn chưa tương xứng với tiềm lực vốn có của nó.
Văn hóa là nền tảng xây dựng gia đình hạnh phúc

Văn hóa là nền tảng xây dựng gia đình hạnh phúc

(GLO)- Năm 2022, công tác gia đình và phòng-chống bạo lực gia đình (BLGĐ) được Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai phối hợp với các ngành liên quan triển khai và đạt được nhiều kết quả ấn tượng, góp phần hoàn thành mục tiêu xây dựng gia đình văn hóa, no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc.