Để bảo vật quốc gia tỏa sáng

Bài 3: Dấu ấn thời đại Hồ Chí Minh

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Việt Nam bước vào thời cận-hiện đại với những biến động to lớn khi triều đại phong kiến cuối cùng suy tàn, đi cùng với đó là ách đô hộ của thực dân. Nhưng giữa đêm đen của chế độ nô lệ ấy, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã tìm ra con đường giải phóng dân tộc, mở ra một thời đại mới, thời đại Hồ Chí Minh.

Trong những Bảo vật quốc gia dưới thời đại Hồ Chí Minh, nổi bật hơn cả là dấu ấn của quá trình đấu tranh Cách mạng, giải phóng dân tộc, bắt đầu từ cuốn sách có tính soi đường cho dân tộc: "Đường Kách mệnh".

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại di sản vô giá, đó là Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng ấy được khắc họa trong những tác phẩm, bút tích của Người. Năm hiện vật thể hiện tư tưởng của Người, hoặc là những bài viết trong những thời khắc quan trọng của đất nước đã trở thành Bảo vật quốc gia.

Tác phẩm sớm nhất trong cuộc đời Bác trở thành Bảo vật quốc gia là cuốn "Đường Kách mệnh". Cuốn sách tập hợp các bài giảng của Người để đào tạo lứa cán bộ đầu tiên cho Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1925-1927 ở Quảng Châu (Trung Quốc), xuất bản năm 1927. Người đã trình bày những điều cốt lõi của học thuyết cách mạng Mác-Lê-nin, phù hợp điều kiện của một nước thuộc địa nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu như Việt Nam. Người nêu rõ những chuẩn mực đạo đức của những người Cách mạng; trình bày hệ thống những vấn đề cơ bản của lý luận Cách mạng, làm cơ sở cho việc hoạch định đường lối của Cách mạng Việt Nam. Cuốn sách trang bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho những chiến sĩ Cách mạng đầu tiên của đất nước.

Tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, du khách tham quan bức tranh toàn cảnh (panorama) tái hiện Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: MỸ HÀ

Tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, du khách tham quan bức tranh toàn cảnh (panorama) tái hiện Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: MỸ HÀ

Nếu cuốn "Đường Kách mệnh" đặt nền móng cho tư tưởng Cách mạng thì "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến", "Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước" lại ra đời khi đất nước ở trong những tình thế khó khăn nhất. Nước nhà độc lập chưa lâu, thực dân Pháp lăm le xâm lược nước ta lần thứ hai. Trước tình thế không tránh khỏi một cuộc chiến tranh, ngày 19/12/1946, Bác viết "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến". Lời hiệu triệu chỉ dài 199 chữ, nhưng đã thể hiện những quan điểm cốt lõi của Người về kháng chiến toàn dân toàn diện. Lời hiệu triệu như mệnh lệnh của núi sông, để cả dân tộc đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp. Gần 20 năm sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết "Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước". Lúc này, đất nước phải đương đầu với một kẻ địch mạnh hơn. Quân đội đế quốc Mỹ đã đổ vào miền nam và mở rộng đánh phá miền bắc. Ngày 17/7/1966, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn cam go, "Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước" của Chủ tịch Hồ Chí Minh vang lên trên sóng phát thanh thôi thúc hàng triệu con tim, khối óc đồng bào, chiến sĩ hăng hái lên đường đánh giặc. "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" là lẽ sống của dân tộc, động lực để đất nước ta đi đến thắng lợi cuối cùng vào ngày 30/4/1975. Bản thảo của "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến", "Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước" hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam.

Trong những tác phẩm, bài viết, bút tích là Bảo vật quốc gia của Bác, "Ngục trung nhật ký" (Nhật ký trong tù) lại thể hiện một góc độ khác về con người của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Thân thể chịu giày vò, đau đớn, nhưng Người luôn nghĩ về quốc dân, đồng bào, về độc lập tự do cho dân tộc; Người vẫn ung dung, tự tại đối mặt với hoàn cảnh. Nhật ký trong tù thể hiện tâm hồn phong phú cao đẹp của một "người tù vĩ đại". Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại "Di chúc". Người vạch ra những định hướng mang tính cương lĩnh cho sự phát triển của đất nước sau khi kháng chiến thắng lợi; là những lời căn dặn thiết tha; là sức mạnh thôi thúc toàn dân tộc hành động trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong "Di chúc", Người nhắc đến tất thảy mọi người, từ bà con lao động, công nhân, nông dân, thanh niên, học sinh, trí thức; Người căn dặn phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân... "Di chúc" - Bảo vật quốc gia cuối cùng mà Người để lại là sự kết tinh tinh thần tư tưởng, đạo đức và tâm hồn cao đẹp, thể hiện tình cảm chan chứa yêu thương của Chủ tịch Hồ Chí Minh với mọi tầng lớp nhân dân.

Lưu giữ những chiến công chói lọi

Thời đại Hồ Chí Minh ghi dấu những bước ngoặt của lịch sử dân tộc trong đấu tranh giành độc lập, giải phóng dân tộc. Đó là Cách mạng Tháng Tám thành công năm 1945; thắng lợi Chiến dịch Điện Biên Phủ; 12 ngày đêm Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không hay Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, thống nhất đất nước. Những Bảo vật quốc gia trong thời đại Hồ Chí Minh đã ghi lại những mốc son chói lọi ấy.

Kể từ khi Bác Hồ đọc "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến", cả nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược. Đỉnh cao của cuộc kháng chiến trường kỳ là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Bộ đội ta đã trải qua 56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt để đi đến chiến thắng cuối cùng, buộc Pháp ký Hiệp định Geneva trả lại hòa bình cho Đông Dương. Trong cuộc chiến ấy, có biết bao gương anh hùng, bao người lính đã ngã xuống. Trong rất nhiều hiện vật minh chứng cho chiến dịch lịch sử ấy, Bảo tàng Phòng không-Không quân (Hà Nội) đang lưu giữ khẩu pháo cao xạ 37mm (Khẩu đội 3 Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367). Khẩu pháo này bắn hạ ba máy bay, bắn bị thương 13 máy bay Pháp.

Có ý nghĩa tương tự như trận Điện Biên Phủ, chiến thắng trong trận tập kích đường không của quân đội Mỹ trên bầu trời Hà Nội đã buộc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam. Trong những chiếc máy bay làm nên kỳ tích đó, chiếc máy bay MIG-21 F96, số hiệu 5121 chính là chiếc máy bay đã lập một chiến tích vô song trong lịch sử quân sự thế giới. Đêm 27/12/1972, chiếc MIG-21 số hiệu 5121 do Anh hùng Phạm Tuân lái, xuất kích từ sân bay Yên Bái đến vùng trời Sơn La thì phát hiện máy bay B-52. Khi bay lên bầu trời, ông gặp rất nhiều máy bay yểm trợ cho B-52 là máy bay F4, song ông được lệnh không tấn công F4 mà bay vòng qua để tránh rồi tìm cách tiếp cận mục tiêu B-52. Đến khi MIG-21 chỉ còn cách B-52 3 km, ông mới quyết định phóng hai quả tên lửa. Chính mắt ông nhìn thấy chiếc máy bay B-52 nổ tung. Chiếc máy bay MIG-21 đi vào huyền thoại ấy ngày nay được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Trên thân máy bay có năm ngôi sao, tượng trưng cho năm lần hạ chiến đấu cơ của đối phương.

Thời đại Hồ Chí Minh còn có nhiều Bảo vật quốc gia khác, nhưng nổi bật hơn cả là những hiện vật về quá trình đấu tranh Cách mạng và các cuộc kháng chiến. Ngày hôm nay, những Bảo vật quốc gia của thời đại Hồ Chí Minh đều được lưu giữ trong điều kiện đặc biệt, là tài liệu để thế hệ hôm nay và mai sau hiểu hơn tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; cũng như hiểu hơn về quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, về chủ nghĩa anh hùng Cách mạng thời đại Hồ Chí Minh.

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

'Đất thép' nở hoa

'Đất thép' nở hoa

Cách trung tâm Sài Gòn hơn 50km, ở cửa ngõ phía Tây Bắc, căn cứ Đồng Dù (Củ Chi) được quân đội Sài Gòn ví như “cánh cửa thép”, phòng tuyến kiên cố ngăn cản đà tiến công như vũ bão của quân giải phóng.

Hào hùng một thời hoa lửa

Hào hùng một thời hoa lửa

“Trưa 2/4/1975, thanh niên sinh viên học sinh (TNSVHS) nội thành chiếm rạp hát Hòa Bình (Đà Lạt), treo lá cờ Mặt trận Giải phóng và băng rôn “Hoan hô Quân Giải phóng miền Nam” lên nóc rạp hát.

Mùa vàng dưới những rặng cây

Mùa vàng dưới những rặng cây

Những quả cây vàng ươm rụng xuống nằm lổn nhổn dưới rừng cây đã đến mùa thu hoạch. Từng đoàn người lụm cụm nhặt lấy phần hạt tinh túy nhất mang về cho chủ vườn, đưa vào các nhà máy, chế biến thành loại hạt giá trị cao cung ứng cho thị trường khắp thế giới.

Xanh lại chiến trường Tây Nguyên Kỳ cuối

E-magazineXanh lại chiến trường Tây Nguyên Kỳ cuối: Vươn mình trong kỷ nguyên mới

(GLO)- 50 năm sau ngày giải phóng, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước cùng nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, vùng đất “nóc nhà” của Đông Dương chuyển mình mạnh mẽ. Bước vào giai đoạn mới, vùng Tây Nguyên đang đứng trước vận hội mới, phát huy lợi thế vươn lên cùng đất nước.

Các dự án triển khai dang dở, kéo dài (trong ảnh là đoạn đường cụt giữa TP. Gia Nghĩa do vướng mặt bằng) làm lãng phí nguồn lực đầu tư công

E-magazineXanh lại chiến trường Tây Nguyên Kỳ 4: Gia Lai ngày ấy, bây giờ...

(GLO)- Sau ngày giải phóng năm 1975, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Gia Lai đã cùng chung sức, kiến thiết lại quê hương từ đống hoang tàn của chiến tranh. Đến nay Gia Lai đã vươn mình phát triển mạnh mẽ, từ đô thị đến nông thôn khoác lên mình màu áo khang trang. 

Chuyện đời mẹ liệt sĩ 115 tuổi

Chuyện đời mẹ liệt sĩ 115 tuổi

Năm nay, cụ Nguyễn Thị Tý ở xã Quang Tiến, huyện Sóc Sơn, Hà Nội đã sống hơn trăm năm có lẻ, mà phần “lẻ” ấy lại không hề nhỏ tẹo nào. Ở tuổi 115, cụ hiện vẫn khỏe mạnh bên các con và 23 cháu, 43 chắt và 14 chút nội, ngoại…

50 năm - những kí ức cho ngày thống nhất đất nước

50 năm - những kí ức cho ngày thống nhất đất nước - Bài 7: Ngày giải phóng qua lời kể của những người tham gia chiến đấu

Vào những ngày tháng Tư lịch sử, không khí tại TP Hồ Chí Minh náo nhiệt hơn, nhất là khi những tiêm kích Su và trực thăng của Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam bay tập luyện trên bầu trời thành phố, chuẩn bị cho chương trình kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam (30/4/1975 - 30/4/2025).

Xanh lại chiến trường Tây nguyên Kỳ 2

E-magazineXanh lại chiến trường Tây nguyên Kỳ 2: Buôn Ma Thuột từ hoang phế vươn lên thủ phủ Tây Nguyên

(GLO)- Nếu chiến thắng Đak Tô-Tân Cảnh ( năm 1972) xoay chuyển cục diện chiến trường Tây Nguyên thì chiến thắng Buôn Ma Thuột đánh sập “tử huyệt” của địch, mở ra Chiến dịch Hồ Chí Minh để Bắc-Nam sum họp một nhà. Từ một thị xã hoang phế, Buôn Ma Thuột ngày nay xứng đáng là thủ phủ Tây Nguyên

Gặp 'pháp sư' cuối cùng nặn hình nhân thế mạng trên đảo Lý Sơn

Gặp 'pháp sư' cuối cùng nặn hình nhân thế mạng trên đảo Lý Sơn

Từ bao đời nay, với người dân trên đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), mỗi khi có người thân gặp nạn ngoài biển mà không tìm thấy xác, gia đình họ sẽ tìm đến “pháp sư” nhờ nặn một “hình nhân thế mạng” bằng đất sét, thực hiện nghi lễ chiêu hồn, nhập cốt rồi mang đi chôn như người quá cố.

50 năm - những kí ức cho ngày thống nhất đất nước

50 năm - những kí ức cho ngày thống nhất đất nước - Bài 5: Chuyện về người chiến sĩ nhiều lần cảm tử, góp công giải phóng miền Nam

Phải hẹn rất nhiều lần, tôi mới gặp được người cựu chiến binh, Đại uý Nguyễn Đức Trọng (SN 1956, quê quán xã Long Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An, người góp công cùng đồng đội tham gia giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.