Màu xanh Canh Lãnh
Sáng hôm ấy, giữa cái nắng oi ả trên những triền đồi Canh Lãnh, tôi theo chân các cán bộ, chiến sĩ Đội Khảo sát kỹ thuật/Rà phá bom mìn (KSKT/RPBM) băng qua những con đường đất đỏ vào khu vực Suối Chiếp giúp người dân trồng keo. Tại đây có những quả đồi từng bị người dân bỏ hoang nhiều năm vì nỗi lo bom, mìn nay đã dần được rừng trồng phủ xanh.
Giữa sườn đồi mới phát dọn, bà Đinh Thị Mai cùng chồng thoăn thoắt đặt từng cây keo giống xuống đất. Gần đó, vài cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ đào hố, vận chuyển cây giống lên đồi.
Dừng tay nghỉ mệt, bà Mai cho biết, khu đất hơn 2 ha này được cha bà khai phá từ lâu. Nhiều năm trước, trong quá trình phát rẫy, gia đình nhiều lần phát hiện đạn pháo, vật nổ nằm rải rác dưới lòng đất nên không dám canh tác. Để cảnh báo con cháu, cha bà phải gom đá lớn xếp làm dấu. Suốt nhiều năm, phần lớn diện tích đất bị bỏ hoang vì nỗi lo bom, mìn, vật nổ (BMVN) còn sót lại sau chiến tranh.
“Từ giữa năm 2024 đến nay, nhờ bộ đội vào làm sạch đất nên gia đình tôi mới yên tâm quay lại sản xuất. Không chỉ hỗ trợ rà phá, cán bộ, chiến sĩ còn thường xuyên giúp bà con phát dọn thực bì, vận chuyển cây giống, đào hố trồng keo nên ai cũng quý và biết ơn nhiều lắm” - bà Mai chia sẻ.
Cách đó không xa, hộ ông Sô Y Khó cũng đang được các chiến sĩ hỗ trợ trồng khoai mì tại khu vực Suối Kê. Gia đình ông có gần 7 sào đất trồng mì cao sản, nhưng nhiều năm phải bỏ hoang một phần diện tích vì từng phát hiện vật nổ trong đất canh tác. Sau khi được bộ đội công binh rà phá, làm sạch đất, gia đình ông mới yên tâm nhận lại để sản xuất.
Ông Khó tâm sự: “Bộ đội công binh vất vả lắm, ngày nào cũng băng đồi, lội suối rà từng mét đất để bà con có chỗ làm ăn. Trước kia, nhiều diện tích gia đình tôi phải bỏ không vì sợ nguy hiểm, giờ thì có thể yên tâm trồng trọt rồi”.
Theo ông Đinh Văn Thảo - Trưởng làng Canh Lãnh, làng có 127 hộ/510 nhân khẩu, chủ yếu là người Bana, sinh sống chủ yếu dựa vào chăn nuôi bò, trồng keo, mì. Trước đây, nhiều khu vực đất sản xuất bị ảnh hưởng bởi BMVN còn sót lại sau chiến tranh, khiến người dân không dám canh tác, đời sống vì thế gặp nhiều khó khăn.
Từ giữa năm 2024 đến nay, cán bộ, chiến sĩ Đội KSKT/RPBM đã làm sạch hơn gần 190 ha đất, giúp bà con có thêm điều kiện mở rộng sản xuất, phát triển kinh tế. Nhờ đó, cuối năm 2025, làng có gần 10 hộ thoát nghèo và cận nghèo.
Đi qua hiểm nguy để đất hồi sinh
Để có được những khoảnh đất an toàn cho người dân canh tác, cán bộ, chiến sĩ Đội KSKT/RPBM phải mất nhiều tháng rà từng mét đất trên các triền đồi. Có ngày, cả tổ công tác mất hàng giờ để xử lý một điểm nghi có vật nổ nằm sâu dưới lòng đất. Mọi thao tác tiếp cận, đào bới và xử lý đều được thực hiện cẩn trọng nhằm bảo đảm an toàn.
Tại khu vực đồi Đại Hàn (làng Canh Thành), tiếng máy dò kim loại liên tục vang lên giữa cái nắng gay gắt của vùng đồi núi. Men theo những triền đất dốc, cán bộ, chiến sĩ chia thành nhiều tổ nhỏ, cẩn trọng rà từng lớp đất, đánh dấu những vị trí nghi có vật nổ. Dù địa hình hiểm trở, cây cối um tùm và thời tiết khắc nghiệt, mọi thao tác vẫn được thực hiện tỉ mỉ, bởi chỉ một sơ suất cũng có thể gây nguy hiểm.
Phát hiện điểm nghi có vật nổ, chiến sĩ Lương Văn Phú nhanh chóng cắm cờ cảnh báo, dùng dụng cụ chuyên dụng nhẹ nhàng thăm dò từng lớp đất. Chỉ ít phút sau, một quả đạn pháo dần lộ ra dưới lòng đất; anh cùng đồng đội xử lý, đưa về nơi tập kết an toàn.
“Dù đã nằm sâu dưới đất hàng chục năm nhưng BMVN vẫn tiềm ẩn nguy cơ rất lớn. Vì vậy, chúng tôi luôn phải giữ sự tập trung cao độ trong từng thao tác để bảo đảm an toàn cho bản thân và đồng đội” - anh Phú nói.
Theo Thiếu tá Bùi Bá Huy - Đội trưởng Đội KSKT/RPBM, hiện đơn vị có 52 cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ theo Dự án “Hành động bom mìn vì làng hòa bình Việt Nam - Hàn Quốc”. Qua khảo sát tại làng Canh Thành và Canh Lãnh, có khoảng 452 ha đất bị ô nhiễm BMVN. Đến nay, đơn vị đã rà phá, xử lý hàng trăm BMVN, trên 4.700 mảnh bom, đạn còn sót lại; làm sạch hơn 236 ha đất phục vụ sản xuất cho người dân.
Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục rà phá các khu vực còn ô nhiễm; tăng cường tuyên truyền người dân nâng cao ý thức phòng tránh tai nạn BMVN; hỗ trợ người dân phát triển sản xuất…
Ông Nguyễn Xuân Việt - Phó Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch UBND xã Vân Canh - khẳng định: Việc cán bộ, chiến sĩ Đội KSKT/RPBM nỗ lực rà phá BMVN thời gian qua đã góp phần quan trọng giúp địa phương từng bước làm sạch đất sản xuất, tạo điều kiện để người dân yên tâm phát triển kinh tế.
UBND xã cũng chỉ đạo các làng tăng cường phối hợp với lực lượng rà phá bom mìn trong công tác khảo sát, khoanh vùng các khu vực nghi có vật nổ; đẩy mạnh tuyên truyền để người dân kịp thời báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện BMVN còn sót lại.
