Sạt lở chặn dòng: Hiểm họa lũ quét từ những con đập tự nhiên

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Một vụ sạt lở có thể chặn dòng sông, khiến nước tích tụ phía thượng lưu rồi bất ngờ tràn xuống hạ lưu khi khối đất đá bị phá vỡ. Đây là cơ chế đang được các chuyên gia xem xét để giải thích trận lũ quét trên hệ thống sông Budhi Gandaki ở Nepal sáng 11-10.

Báo Kathmandu Post (Nepal) dẫn lời ông Binod Parajuli, chuyên gia thuộc bộ phận dự báo lũ của Cục Khí tượng và Thủy văn Nepal, cho biết ảnh vệ tinh ghi nhận một vụ sạt lở lớn gần Chumchet, thuộc huyện Gorkha.

sat-lo-chan-dong-hiem-hoa-lu-quet-tu-nhung-con-dap-tu-nhien.png
Hình ảnh trích từ video quay ngày 11-10-2026 cho thấy nước lũ phá hủy các công trình dọc sông Budhi Gandaki, sau trận lũ quét do sạt lở đất gây ra. Ảnh chụp tại Sallari Chumnubri, huyện Gorkha, Nepal ngày 11-10-2026. Ảnh: AFP

Vụ sạt lở, được cho là xảy ra vào ngày 10-10, có thể đã làm tắc một nhánh sông Budhi Gandaki trước khi lượng nước bị dồn lại đột ngột thoát xuống hạ lưu. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn đang được xác minh.

Trung tâm Quốc tế về Phát triển miền núi tổng hợp (ICIMOD) cũng nhận định sơ bộ rằng trận lũ có thể bắt nguồn từ sự phá vỡ 1 đoạn chắn dòng do sạt lở tạo thành. Nước lũ mang theo bùn, trầm tích và nhiều vật liệu trôi nổi, gây thiệt hại dọc hành lang sông.

Cơ chế này bắt đầu khi đất đá từ sườn núi đổ xuống lòng sông, tạo thành 1 đập tự nhiên. Nước tiếp tục chảy đến nhưng bị cản lại, hình thành hồ phía sau khối sạt lở.

Theo chuyên gia Robert Emberson thuộc nhóm nghiên cứu sạt lở của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), nguy cơ lớn trong những tình huống như vậy là lượng nước tích tụ có thể dẫn tới 1 trận lũ phá vỡ đập, gây thiệt hại ở hạ lưu.

Nghiên cứu do Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) công bố cho thấy nước tràn qua đỉnh là nguyên nhân phổ biến nhất khiến các đập hình thành do sạt lở bị phá vỡ.

Những khối chắn này có thể gây ngập phía thượng lưu trong thời gian tích nước, đồng thời tạo nguy cơ lũ phía hạ lưu khi mất ổn định.

Một trường hợp được NASA ghi nhận tại sông Chilcotin, tỉnh British Columbia của Canada, cho thấy rõ quá trình này.

Cuối tháng 7-2024, đất sạt xuống làm tắc dòng sông và tạo hồ phía sau. Đến ngày 5-8, nước bắt đầu vượt qua khối chắn, khoét đường chảy qua đất đá, khiến mực nước hạ lưu tăng nhanh và cuốn theo cây gỗ.

Tại Nepal, hậu quả trận lũ ngày 11-10 cho thấy mức độ nguy hiểm của hiện tượng này đối với các khu dân cư ven sông.

Tính đến 22 giờ ngày 11-10 (giờ Việt Nam), khoảng 45 ngôi nhà bị cuốn trôi, 3 dự án thủy điện và 4 cây cầu bị hư hại. Ít nhất 82 người, trong đó có 9 người nước ngoài, đã được giải cứu, còn 5 người chưa rõ tung tích.

Cơ quan chức năng Nepal đã triển khai trực thăng cứu hộ, sơ tán và yêu cầu người dân rời các khu vực nguy hiểm dọc hệ thống sông Budhi Gandaki, Trishuli và Narayani.

Có thể bạn quan tâm

Bầu cử giữa kỳ ở Mỹ: “Dòng ngầm đỏ” và nỗi lo mất thành trì của đảng Cộng hòa

Bầu cử giữa kỳ ở Mỹ: “Dòng ngầm đỏ” và nỗi lo mất thành trì của đảng Cộng hòa

(GLO)- Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3-11, đảng Cộng hòa Mỹ đang phải tăng nguồn lực bảo vệ những địa bàn từng được xem là an toàn. Tín nhiệm đối với Tổng thống Donald Trump suy giảm, khiến giới phân tích cảnh báo nguy cơ nhiều ứng viên Cộng hòa mất ghế.

Tin thế giới tối 10-10: Iran được cho là vẫn giữ phần lớn kho tên lửa sau các đợt không kích

Tin thế giới tối 10-10: Iran được cho là vẫn giữ phần lớn kho tên lửa sau các đợt không kích

(GLO)- Iran được cho là vẫn duy trì phần lớn kho tên lửa sau các đợt không kích; Israel tấn công gần biên giới Lebanon-Syria khiến 6 người bị thương; Trung Quốc và EU thống nhất hướng cắt giảm hơn 50% xuất khẩu xe hybrid sang châu Âu... là những thông tin quốc tế đáng chú ý hôm nay.

Tin thế giới tối 9-10: Gần 300.000 người ở Nepal đối mặt nguy cơ lũ lụt

Tin thế giới tối 9-10: Gần 300.000 người ở Nepal đối mặt nguy cơ lũ lụt

(GLO)- Nga tập kích hạ tầng năng lượng khiến Kiev mất điện diện rộng; gần 300.000 người ở Nepal đối mặt nguy cơ lũ lụt; tín hiệu điện thoại của cơ phó MH370 được ghi nhận gần Penang; Mỹ dự kiến phát trực tiếp vụ hành quyết tử tù quân đội là những thông tin quốc tế đáng chú ý hôm nay.

Tin thế giới tối 7-10: Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nêu điều kiện với Iran để chấm dứt xung đột

Tin thế giới tối 7-10: Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nêu điều kiện với Iran để chấm dứt xung đột

(GLO)- Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nêu điều kiện với Iran để chấm dứt xung đột; Ukraine tuyên bố chặn loạt tên lửa và UAV Nga; Houthi tấn công sân bay Aden; Mỹ siết kỷ luật quân nhân tại Okinawa sau vụ một phụ nữ Nhật Bản bị sát hại là những thông tin quốc tế đáng chú ý hôm nay.

Nga tuyên bố tập kích cơ sở tên lửa Flamingo ở Ukraine, ít nhất 11 người thiệt mạng

Nga tuyên bố tập kích cơ sở tên lửa Flamingo ở Ukraine, ít nhất 11 người thiệt mạng

(GLO)- Ngày 7-10, Bộ Quốc phòng Nga cho biết quân đội nước này tiến hành đợt tập kích quy mô lớn nhằm vào các cơ sở công nghiệp quốc phòng tại thủ đô Kiev và nhiều vùng của Ukraine, sử dụng vũ khí chính xác phóng từ mặt đất, trên biển, trên không cùng máy bay không người lái (UAV).

null