Sạt lở chặn dòng: Hiểm họa lũ quét từ những con đập tự nhiên

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Một vụ sạt lở có thể chặn dòng sông, khiến nước tích tụ phía thượng lưu rồi bất ngờ tràn xuống hạ lưu khi khối đất đá bị phá vỡ. Đây là cơ chế đang được các chuyên gia xem xét để giải thích trận lũ quét trên hệ thống sông Budhi Gandaki ở Nepal sáng 11-10.

Báo Kathmandu Post (Nepal) dẫn lời ông Binod Parajuli, chuyên gia thuộc bộ phận dự báo lũ của Cục Khí tượng và Thủy văn Nepal, cho biết ảnh vệ tinh ghi nhận một vụ sạt lở lớn gần Chumchet, thuộc huyện Gorkha.

sat-lo-chan-dong-hiem-hoa-lu-quet-tu-nhung-con-dap-tu-nhien.png
Hình ảnh trích từ video quay ngày 11-10-2026 cho thấy nước lũ phá hủy các công trình dọc sông Budhi Gandaki, sau trận lũ quét do sạt lở đất gây ra. Ảnh chụp tại Sallari Chumnubri, huyện Gorkha, Nepal ngày 11-10-2026. Ảnh: AFP

Vụ sạt lở, được cho là xảy ra vào ngày 10-10, có thể đã làm tắc một nhánh sông Budhi Gandaki trước khi lượng nước bị dồn lại đột ngột thoát xuống hạ lưu. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn đang được xác minh.

Trung tâm Quốc tế về Phát triển miền núi tổng hợp (ICIMOD) cũng nhận định sơ bộ rằng trận lũ có thể bắt nguồn từ sự phá vỡ 1 đoạn chắn dòng do sạt lở tạo thành. Nước lũ mang theo bùn, trầm tích và nhiều vật liệu trôi nổi, gây thiệt hại dọc hành lang sông.

Cơ chế này bắt đầu khi đất đá từ sườn núi đổ xuống lòng sông, tạo thành 1 đập tự nhiên. Nước tiếp tục chảy đến nhưng bị cản lại, hình thành hồ phía sau khối sạt lở.

Theo chuyên gia Robert Emberson thuộc nhóm nghiên cứu sạt lở của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), nguy cơ lớn trong những tình huống như vậy là lượng nước tích tụ có thể dẫn tới 1 trận lũ phá vỡ đập, gây thiệt hại ở hạ lưu.

Nghiên cứu do Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) công bố cho thấy nước tràn qua đỉnh là nguyên nhân phổ biến nhất khiến các đập hình thành do sạt lở bị phá vỡ.

Những khối chắn này có thể gây ngập phía thượng lưu trong thời gian tích nước, đồng thời tạo nguy cơ lũ phía hạ lưu khi mất ổn định.

Một trường hợp được NASA ghi nhận tại sông Chilcotin, tỉnh British Columbia của Canada, cho thấy rõ quá trình này.

Cuối tháng 7-2024, đất sạt xuống làm tắc dòng sông và tạo hồ phía sau. Đến ngày 5-8, nước bắt đầu vượt qua khối chắn, khoét đường chảy qua đất đá, khiến mực nước hạ lưu tăng nhanh và cuốn theo cây gỗ.

Tại Nepal, hậu quả trận lũ ngày 11-10 cho thấy mức độ nguy hiểm của hiện tượng này đối với các khu dân cư ven sông.

Tính đến 22 giờ ngày 11-10 (giờ Việt Nam), khoảng 45 ngôi nhà bị cuốn trôi, 3 dự án thủy điện và 4 cây cầu bị hư hại. Ít nhất 82 người, trong đó có 9 người nước ngoài, đã được giải cứu, còn 5 người chưa rõ tung tích.

Cơ quan chức năng Nepal đã triển khai trực thăng cứu hộ, sơ tán và yêu cầu người dân rời các khu vực nguy hiểm dọc hệ thống sông Budhi Gandaki, Trishuli và Narayani.

Có thể bạn quan tâm

Ukraine thử nghiệm vũ khí laser trong chiến lược tăng cường phòng thủ thủ đô Kiev

Ukraine thử nghiệm vũ khí laser trong chiến lược tăng cường phòng thủ thủ đô Kiev

(GLO)- Ukraine đang thử nghiệm vũ khí laser Blysk tại thủ đô Kiev, bổ sung công nghệ mới vào mạng lưới phòng không nhằm đối phó các cuộc tập kích bằng UAV của Nga. Đây là chiến lược mở rộng lực lượng phòng không tư nhân, giảm áp lực cho quân đội và tăng cường bảo vệ các mục tiêu trọng yếu.

Nga - Mỹ - Trung lần đầu đối thoại ba bên, ông Trump nhấn mạnh dấu mốc lịch sử

Nga - Mỹ - Trung lần đầu đối thoại ba bên, ông Trump nhấn mạnh dấu mốc lịch sử

(GLO)- Thượng đỉnh Nga - Mỹ - Trung lần đầu tiên được tổ chức ngày 19-11 tại Trung Quốc, với sự tham dự của Tổng thống Donald Trump, Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình. Cuộc gặp tập trung vào các vấn đề hòa bình, an ninh toàn cầu, kiểm soát vũ khí hạt nhân và xung đột quốc tế.

Nhật Bản và Nga nối lại tiếp xúc cấp cao giữa lúc quan hệ song phương căng thẳng

Nhật Bản và Nga nối lại tiếp xúc cấp cao giữa lúc quan hệ song phương căng thẳng

(GLO)- Nhật Bản và Nga nối lại tiếp xúc cấp cao sau 7 năm khi Thủ tướng Sanae Takaichi có cuộc trao đổi ngắn với Tổng thống Vladimir Putin bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Trung Quốc, trong bối cảnh quan hệ song phương còn nhiều bất đồng về Ukraine, tranh chấp lãnh thổ và các vấn đề ngoại giao.

Đảng Dân chủ Mỹ lập kỳ tích tại Thượng viện sau gần 7 thập kỷ

Đảng Dân chủ Mỹ lập kỳ tích tại Thượng viện sau gần 7 thập kỷ

(GLO)- Chiến thắng của ứng cử viên Mary Peltola tại bang Alaska giúp đảng Dân chủ giành thêm ghế thứ 9 từ tay đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Kết quả này là thành tích tốt nhất của đảng tại Thượng viện Mỹ kể từ năm 1958, đồng thời tạo thế đa số tại cả hai viện Quốc hội.

null