Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp tại các xã vùng sâu Tây Gia Lai có chuyển biến rõ rệt khi người dân từng bước thay đổi tư duy, từ canh tác truyền thống sang ứng dụng kỹ thuật và tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất. Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm, nhiều hộ nông dân đã chủ động tìm hiểu mô hình mới, áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao hiệu quả và giảm rủi ro trong sản xuất.
Tại xã Ia Hrú, anh Phạm Hữu Cơ (thôn Tao Kó) là một trong những người tiên phong trong hướng đi này. Năm 2017, sau khi tìm hiểu qua Internet, anh bắt đầu trồng khoảng 3.000 gốc dưa lưới trên diện tích đất chuyển đổi. Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, mô hình nhanh chóng mang lại hiệu quả, tạo động lực để anh tiếp tục đầu tư.
Đến năm 2022, anh Cơ bỏ ra khoảng 300 triệu đồng xây dựng nhà màng, lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt và mở rộng sản xuất. Hiện nay, gia đình anh có 7 sào dưa lưới đạt tiêu chuẩn VietGAP, năng suất đạt 3 - 3,5 tấn/sào, mỗi năm trồng 3 vụ. Với giá bán ổn định 30.000 - 35.000 đồng/kg, lợi nhuận bình quân khoảng 70 triệu đồng/sào/vụ.
“Trước đây gia đình tôi trồng trọt theo kiểu truyền thống, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và sâu bệnh nên hiệu quả không ổn định. Từ khi chuyển sang trồng dưa lưới trong nhà màng, áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt và kiểm soát dinh dưỡng, cây phát triển đồng đều hơn, ít sâu bệnh, chất lượng quả cũng tốt hơn. Nhờ vậy, sản phẩm bán được giá ổn định, đầu ra thuận lợi và thu nhập cao hơn trước” - anh Cơ chia sẻ.
Không chỉ riêng anh Cơ, nhiều nông dân khác trong khu vực cũng đang dần chuyển sang sản xuất theo hướng sạch, ứng dụng công nghệ. Việc đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm nước, sử dụng giá thể xơ dừa, kiểm soát dinh dưỡng… giúp cây trồng phát triển ổn định, giảm sâu bệnh và nâng cao chất lượng nông sản. Từ chỗ sản xuất phụ thuộc thời tiết, manh mún, người dân đã từng bước tiếp cận hình thức sản xuất bài bản hơn, tạo tiền đề cho việc tham gia vào chuỗi cung ứng nông sản có giá trị cao.
Bên cạnh thay đổi tư duy sản xuất, việc liên kết với doanh nghiệp đang trở thành yếu tố then chốt giúp nông dân Tây Gia Lai ổn định đầu ra và nâng cao giá trị nông sản. Tại xã Chư Păh, anh Cao Như Duẩn (thôn 2) đầu tư 1,7 ha chanh dây theo tiêu chuẩn VietGAP, liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu. Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên phân bón hữu cơ để đảm bảo chất lượng sản phẩm.
Hiện mỗi tuần, vườn chanh dây của anh cung cấp 2 - 2,5 tấn sản phẩm cho doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, với giá thu mua từ 30.000 đồng/kg trở lên, có thời điểm lên tới 77.000 đồng/kg. Theo anh Duẩn, chỉ cần một vụ là có thể hoàn vốn đầu tư, những vụ tiếp theo lợi nhuận thấp nhất cũng đạt 500 - 700 triệu đồng.
Tại xã Bờ Ngoong, ông Trần Văn Vĩnh (thôn An Lộc) duy trì sản xuất 7 ha cà phê theo tiêu chuẩn Rainforest Alliance trong nhiều năm qua. Ngoài cà phê, ông còn trồng xen 1.500 trụ tiêu, 100 cây sầu riêng và mắc ca để đa dạng hóa nguồn thu.
Toàn bộ quy trình sản xuất được thực hiện nghiêm ngặt, không sử dụng thuốc diệt cỏ, ưu tiên phân bón hữu cơ. Năm nay, gia đình ông thu được 26 tấn cà phê nhân và được doanh nghiệp liên kết thưởng thêm trên 50 triệu đồng nhờ đáp ứng các tiêu chí sản xuất bền vững.
Ảnh: N.D
“Hơn 10 năm qua, vườn cà phê của tôi không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và đã được cấp 3 chứng nhận đạt tiêu chuẩn. Hằng năm, doanh nghiệp đều đến kiểm tra, định vị vùng trồng. Ngoài bán theo giá thị trường, tôi còn được cộng thêm tiền thưởng từ đơn vị thu mua nhờ đáp ứng các tiêu chí sản xuất bền vững” - ông Vĩnh cho biết.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có hơn 70.675 ha cây trồng đạt các chứng nhận sản xuất nông nghiệp tốt, trong đó có 6.976 ha VietGAP, hơn 6.084 ha GlobalGAP, 44.246 ha đạt chuẩn 4C, 13.175 ha đạt chứng nhận Rainforest Alliance và khoảng 194 ha sản xuất hữu cơ. Những con số này cho thấy xu hướng chuyển dịch sang nông nghiệp sạch đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa.
Từ thực tế trên, có thể thấy nông nghiệp Tây Gia Lai đang từng bước chuyển dịch từ sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp hiện đại, gắn với tiêu chuẩn, thị trường và tính bền vững. Không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân, hướng đi này còn tạo nền tảng để hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp sạch quy mô lớn, góp phần đưa nông sản địa phương vươn ra thị trường trong nước và quốc tế.