Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện để thực hiện hoạt động xã hội, từ thiện, với nhiều quy định mới nhằm siết chặt quản lý, tăng cường công khai, minh bạch nguồn tiền quyên góp.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung quy định công khai sao kê tài khoản tiếp nhận tiền từ thiện và số dư tài khoản. Các tổ chức, cá nhân vận động quyên góp phải cập nhật, công khai số liệu tối thiểu 1 lần trong 7 ngày trong suốt thời gian tiếp nhận và phân phối nguồn đóng góp.
Thông tin có thể được công khai trên Hệ thống thông tin quản lý vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện; trang mạng xã hội chính thức hoặc nền tảng số được công nhận. Đối với những địa bàn chưa có điều kiện tiếp cận Internet, việc công khai có thể thực hiện trên hệ thống truyền thanh cơ sở.
Đây được xem là một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo, nhất là trong bối cảnh hoạt động kêu gọi từ thiện trên mạng xã hội ngày càng phổ biến, thu hút sự tham gia đóng góp của đông đảo người dân nhưng cũng phát sinh những tranh luận về tính minh bạch trong quản lý và sử dụng tiền quyên góp.
Theo dự thảo, việc tiếp nhận đóng góp trên không gian mạng được công nhận, đồng thời người vận động phải thực hiện đối soát giao dịch, lưu trữ chứng từ điện tử và công khai sao kê. Việc cung cấp thông tin giao dịch phải tuân thủ quy định pháp luật có liên quan.
Đặc biệt, dự thảo bổ sung trách nhiệm lưu trữ sổ sách, chứng từ, sao kê trong thời hạn 5 năm. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm hoặc có phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân đóng góp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ kiểm tra và quyết định việc kiểm toán theo quy định.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung 5 hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động vận động, tiếp nhận và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện. Trong đó, đáng chú ý là cấm sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân hoặc tài khoản hoạt động thường xuyên của tổ chức để tiếp nhận tiền từ thiện; cấm thu phí, hoa hồng hoặc lợi ích khác tính trên số tiền đã vận động, tiếp nhận.
Việc kêu gọi, vận động nhân danh cơ quan, tổ chức khác khi chưa được đồng ý bằng văn bản cũng thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Ngoài ra, dự thảo cấm ấn định mức đóng góp, gắn việc đóng góp tự nguyện với thực hiện quyền, nghĩa vụ hoặc giải quyết thủ tục hành chính; cấm vận động, tiếp nhận tiền để sử dụng cho nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.
Một điểm mới khác là đề xuất xây dựng Hệ thống thông tin quản lý vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện thống nhất trên phạm vi cả nước.
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam là cơ quan chủ quản hệ thống; Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn tiêu chuẩn kỹ thuật, kết nối, bảo đảm an toàn thông tin; Bộ Công an phối hợp kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Nghĩa vụ cập nhật trực tuyến sẽ được thực hiện khi hệ thống chính thức vận hành. Thời điểm đưa vào hoạt động phải được công bố, chậm nhất 6 tháng kể từ ngày nghị định có hiệu lực.
