Người cộng sản ở tận cùng Tây Bắc: Sinh viên đầu tiên lên đất Mường Tè

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Tháng 4.2011, ngay sau khi xảy ra 'sự kiện Mường Nhé', chúng tôi ngược lên Leng Su Sìn, A Pa Chải và thường nghe người già nhắc đến 'sinh viên người Kinh đầu tiên lên ở với dân'.

Cầu treo vào A Pa Chải, Sín Thầu năm 1983 ẢNH: QUANG ĐỆ
Cầu treo vào A Pa Chải, Sín Thầu năm 1983 ẢNH: QUANG ĐỆ

Gần 10 năm sau, tôi mới tìm được ông hiện đang sống ở TP.Hải Dương. Ông là Vũ La, nguyên Chính trị viên Đồn biên phòng A Pa Chải.

Binh nhì đại học
Tháng 1.1972, khi vừa tròn 24 tuổi, đang học năm thứ 5 Khoa tiếng Trung - Trường đại học Sư phạm ngoại ngữ Hà Nội, ông Vũ La (quê Kim Bảng, Hà Nam) được đặc cách tốt nghiệp sớm để nhập ngũ vào công an nhân dân vũ trang (CANDVT; nay là bộ đội biên phòng). Đầu tháng 5.1972, ông Vũ La lên TX.Mường Lay nhận công tác ở CANDVT Lai Châu và được dẫn đi bộ gần 1 tuần lên Đồn biên phòng Leng Su Sìn, Mường Tè (nay là H.Mường Nhé, Điện Biên).
“Cấp trên nói đi thực tế một thời gian, nên ngoài quân tư trang, súng đạn, tôi mang nhiều sách vở, từ điển. Tới đồn, lính cũ nhìn như người ngoài hành tinh”, ông Vũ La nhớ lại.
Đồn biên phòng Leng Su Sìn thành lập tháng 2.1958 với tên gọi “đồn 5”, đóng ở bản Leng Su Sìn (xã Chung Chải, châu Mường Tè). Ngày 3.3.1959, Thủ tướng Phạm Văn Đồng yêu cầu: “Thống nhất các đơn vị đang làm công tác bảo vệ biên giới thành lực lượng chuyên trách công tác biên phòng, lấy tên là CANDVT”. Đồn 5 Bộ đội biên phòng được đổi tên thành đồn 5 thuộc CANDVT khu Tây Bắc, làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới ở khu vực tuyến biên giới Việt - Trung và Việt - Lào, từ ngã ba biên giới đến Nậm Là (Mường Nhé) và quản lý 2 xã: Sín Thầu và Chung Chải.

Đại úy Vũ La kể lại thời kỳ công tác tại Mường Tè ẢNH: MAI THANH HẢI
Đại úy Vũ La kể lại thời kỳ công tác tại Mường Tè ẢNH: MAI THANH HẢI
Thời điểm “binh nhì sinh viên” Vũ La lên Mường Tè nhận công tác, Đồn biên phòng Leng Su Sìn đã tồn tại 14 năm và trạm kiểm soát A Pa Chải trực thuộc đồn nhưng nằm ở ngã ba biên giới xa xôi, heo hút nhất nước, cũng hơn 10 năm tuổi. Là người đầu tiên học đại học, lại là đại học tiếng Trung nên đồn trưởng Hoàng Quốc Lộ ưu tiên cho Vũ La ở đồn... “vỗ béo” 2 tháng, xong mới đưa lên trạm làm phiên dịch kiêm nhân viên kiểm soát hành chính, dặn “có việc gì, phải nói chuyện với Trung Quốc”.
Liên lạc giữa đồn và trạm bằng chạy bộ và đi ngựa. Ăn uống thì tự cung tự cấp. Gạo tẻ không có, toàn phải ăn ngô sắn, nếp nương. Thức ăn là muối ớt, thi thoảng đồn mổ lợn, sấy thịt khô làm thức ăn lâu dài... Thế nhưng, những khó khăn ấy không sá gì so nguy hiểm thú dữ. Suốt mấy năm ở trạm kiểm soát A Pa Chải, bộ đội phải luôn đào hào, cắm chông quanh nhà để ngăn hổ vào tấn công.
“Vừa trông chừng hổ trong rừng vừa cảnh giác với hổ bên kia biên giới”, ông Vũ La nói và trầm ngâm: “Năm 1976, phía Trung Quốc tăng cường quân số cho các đơn vị biên phòng của họ gấp đôi năm 1975. Họ tăng cường các hoạt động lấn chiếm, tranh chấp biên giới. Ở Lai Châu, từ cuối 1975 đến cuối 1976, họ vi phạm 148 vụ với 1.229 lượt người, tăng 5 lần về số vụ và 4 lần về số người so với cùng thời gian năm trước. Từ tháng 11.1978, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc đã từ biên giới mở, thăm dò và căng thẳng qua đóng kín cắt đứt. Nhân dân hai bên biên giới không qua lại thăm nhau”...
Chiến đấu giữ đất
Giữa năm 1978, Đồn CANDVT A Pa Chải (phiên hiệu 247) được thành lập trên cơ sở trạm A Pa Chải. Nói là đồn, nhưng cơ sở vật chất vẫn còn rất tạm bợ, mọi công việc - họp hành vẫn tổ chức ở dưới Leng Su Sìn. Ngay cả thượng úy Tô Minh Điến, từ Đồn phó quân sự Leng Su Sìn được bổ nhiệm Đồn trưởng A Pa Chải, cũng vẫn đang đi học văn hóa dưới xuôi. Sáng 17.2.1979, quân Trung Quốc tấn công trên toàn tuyến biên giới phía bắc, nhưng chưa động đến khu vực Mường Tè. Hôm ấy, cả đại úy - chính trị viên Trần Thanh Phương và thiếu úy - chính trị viên phó Vũ La được gọi về đồn Leng Su Sìn họp với cán bộ dưới tỉnh lên.
Chiều 18.2.1979, bộ đội đồn chạm trán với thám báo Trung Quốc và 2 người bị thương, phải đưa về Leng Su Sìn cấp cứu. Lúc ấy, đại úy Trần Thanh Phương và thiếu úy Vũ La mới được lên A Pa Chải chỉ huy bộ đội chuẩn bị chiến đấu. 8 giờ sáng 20.2.1979, lính Trung Quốc ồ ạt tấn công 3 chốt của đồn A Pa Chải.
Sau vài giờ chiến đấu, bộ đội trên chốt 3 (đỉnh núi sau đồn A Pa Chải) hy sinh. Chính trị viên Trần Thanh Phương (chỉ huy chốt 1) bị dập cánh tay, rút về Leng Su Sìn, nên chỉ còn thiếu úy Vũ La chỉ huy số anh em còn lại đánh địch, sau đó đưa thương binh về bản Tả Kho Khừ. Trên chốt 2 giáp đường biên, thượng sĩ Trần Hữu Thiêm chỉ huy 14 chiến sĩ kiên cường đánh địch đến sáng 21.2.1979, khi hết đạn mới rút.

Bộ đội biên phòng A Pa Chải luyện tập phương án đánh địch, năm 1983 ẢNH: QUANG ĐỆ
Bộ đội biên phòng A Pa Chải luyện tập phương án đánh địch, năm 1983 ẢNH: QUANG ĐỆ
“Mũi 2 của chúng chiếm được đồn, cướp khẩu đại liên của ta và ngông nghênh kéo về phía Trung Quốc. Bộ đội ta lừa địch, bắn xối xả về phía mũi 1 đang bao vây chốt anh Thiêm, khiến chúng tưởng lực lượng ta tiếp viện, bắn nhau mù trời, khiến số lính chết, bị thương lên đến cả trăm”, ông La kể và nhớ: Chiều 21.2.1979, ông cùng Trưởng công an xã Pờ Xì Tài đưa bộ đội, dân quân lên chiếm lại trận địa, nhưng bị pháo bắn chặn dữ dội; sáng 22.2.1979, lệnh trên yêu cầu “giữ Tả Kho Khừ bằng mọi cách”; ngày 23.2.1979, phía Trung Quốc rút về bên kia biên giới; ngày 24.2.1979, bộ đội lên chiếm lại các vị trí và tìm kiếm thi hài chiến sĩ ta hy sinh...
Trong trận chiến đấu ngày 20.2.1979, đã có 13 cán bộ, chiến sĩ của Đồn A Pa Chải hy sinh. Lớn tuổi nhất là thượng sĩ Vàng Lò Xá (đội phó cơ sở, quê ở xã Pa Vệ Sủ, Mường Tè, Lai Châu) hy sinh lúc 27 tuổi, kế đến là hạ sĩ Phạm Văn Bay, 22 tuổi. Số còn lại toàn 18 - 19 tuổi, chủ yếu quê tỉnh Phú Thọ. Ngày 20.2.1979, dân quân Sào Chế Lòng (32 tuổi) và anh Pờ Quang Tự (18 tuổi, học sinh Trường trung học y tế Lai Châu) cũng hy sinh khi cùng bộ đội biên phòng đánh trả quân Trung Quốc xâm lược.
Xa xôi mấy cũng là tổ quốc
Cuối tháng 8.1979, chính trị viên đồn A Pa Chải Vũ La được phong hàm trung úy. Tháng 4.1980, sau 8 năm bám trụ A Pa Chải - Mường Tè, ông Vũ La được điều về tỉnh Lai Châu. Cuối tháng 4.1986, đại úy Vũ La được chuyển công tác về Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hải Dương làm trợ lý. Đầu tháng 5.1987, ông nhận quyết định nghỉ hưởng trợ cấp bệnh binh hạng 2 do mất sức lao động tỷ lệ 71%.
15 năm quân ngũ thì 14 năm ông Vũ La bám trụ với vùng biên viễn Lai Châu. Cứ tưởng trình độ cử nhân tiếng Trung cũng bị bỏ quên, nhưng không! Về nghỉ ở tuổi 40 ở Hải Dương, ông làm mọi nghề để nuôi bố mẹ già, vợ và 3 con nhỏ. Nhiều người khuyên đến các lễ hội, đình chùa viết sớ. Ông lắc đầu: “Chữ tôi học là để phục vụ Tổ quốc, không để bán”. Mãi thời gian gần đây, khi rộ lên việc xuất khẩu lao động và nhiều doanh nghiệp Trung Quốc sang đầu tư, cuộc sống của ông mới tạm ổn định trong vai trò thầy giáo dạy tiếng Trung ở mấy trung tâm ngoại ngữ.
Tháng 3.2019, nhân kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống Bộ đội biên phòng, cựu đại úy - chính trị viên Vũ La lên thăm lại vùng đất A Pa Chải và tặng đồn biên phòng nơi đây chữ “Nhẫn” do chính tay mình viết. Ông bảo: “Nhẫn đây không phải là nhẫn nhịn mà là kiên nhẫn bảo vệ từng nắm đất bờ cõi. Xưa gian khổ mà chúng tôi vẫn gắng mọi cách, kiên trì bảo vệ biên giới, bảo vệ nhân dân. Chẳng lý gì, thế hệ trẻ bây giờ không làm được. Dẫu xa xôi cách trở nghìn trùng thì đó cũng là Tổ quốc mình”.
(còn tiếp)
Theo Mai Thanh Hải-Nguyễn Độc Lập (TNO)

Có thể bạn quan tâm

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

(GLO)- Sáng nào cũng vậy, khi mặt trời vừa lên khỏi dãy núi Chư A Thai, ông Nguyễn Kim Tống (thôn Thanh Thượng, xã Chư A Thai) lại tự lái ô tô vượt quãng đường gần 40 km sang xã Pờ Tó để kiểm tra từng khu chuồng trại, từng đàn bò.

Rẫy chung ở Đak Đoa

Rẫy chung ở Đak Đoa

(GLO)- Giữa những đồi cà phê vào độ chín rộ ở xã Đak Đoa, có những khu rẫy không thuộc về riêng một hộ nào. Đó là rẫy chung - mảnh đất “không chia phần” của cộng đồng, nơi bà con cùng góp công vun trồng, chăm sóc qua từng mùa, lặng lẽ tích lũy thành nguồn lực chung để lo việc thôn, việc làng.

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Từng đoàn khách dập dìu men theo con đường nhỏ dẫn vào làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng). Ngôi làng nhỏ gần 500 năm tuổi bên dòng Thu Bồn, nơi các thế hệ truyền nhau gìn giữ làng nghề nổi danh xứ Quảng.

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

(GLO)- Trên vùng đất cát trắng bạc màu, “khỉ ho cò gáy”, nông dân Nguyễn Xuân Ánh (SN 1972, thôn Thuận Phong, xã Hội Sơn) đã bền bỉ dựng nên một trang trại tổng hợp gần 10 ha, bình quân lợi nhuận 500 - 700 triệu đồng/năm.

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

(GLO)- Càng gần đến Tết Nguyên đán, những căn nhà mới của người dân vùng bão lũ càng hiện rõ hình hài. Khi những mái ấm được dựng lên từ mồ hôi, công sức của bộ đội và sự chung tay của cộng đồng, mùa xuân cũng kịp về sớm hơn với những gia đình lam lũ từng chịu nhiều mất mát do thiên tai.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Khi màn đêm còn phủ đặc sương mặn, cũng là lúc những chiếc thuyền thúng nhỏ bé bắt đầu nghiêng mình lao vào biển động. Ở các làng chài bãi ngang Quảng Ngãi, mùa mưa bão không phải thời điểm trú ẩn, mà trái lại là “mùa vàng” hiếm hoi.

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Chuyện cổ tích của buôn làng

Chuyện cổ tích của buôn làng

(GLO)- Ở làng Tươl Ktu (xã Đak Đoa), khi nhắc đến vợ chồng bác sĩ Nay Blum - H’Nơn, người dân nơi đây luôn kể về họ như kể lại những câu chuyện cổ tích. Với họ, đôi vợ chồng bác sĩ ấy là quà của Yang tặng cho làng Tươh Ktu.

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

(GLO)- Các cơ quan chức năng, nhất là ngành Công an, chính quyền địa phương là lực lượng chủ công trong phòng, chống mua bán người. Tuy nhiên, toàn xã hội cũng phải cùng vào cuộc và quan trọng nhất là mỗi cá nhân phải chủ động bảo vệ mình bằng cách nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật.

Dư vang Plei Me

Dư vang Plei Me

(GLO)- 60 năm đã trôi qua kể từ chiến thắng Plei Me lịch sử (tháng 11-1965), nhưng dư vang của trận đầu thắng Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của những cựu binh già. 

null