Lễ thổi tai

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Với các dân tộc thiểu số trên vùng đất Tây Nguyên, vòng đời con người được đánh dấu bằng những lễ thức rõ ràng. Trong điều kiện đời sống còn nhiều bất trắc, khoa học thấp kém, việc “hữu sinh vô dưỡng” còn khá phổ biến thì những lễ thức trong vòng một đời người mang ý nghĩa khẳng định sự tồn tại của mỗi cá thể qua từng nấc thời gian. Tuy thời điểm tiến hành của mỗi dân tộc có khác nhưng thổi tai vẫn là lễ thức đầu tiên trong vòng đời một con người để “dứt bỏ cái cũ, bước sang cái mới”.
Lễ thổi tai của người Bahnar. Ảnh: Ngọc Thành

Lễ thổi tai của người Bahnar. Ảnh: Ngọc Thành

Theo quan niệm của đồng bào dân tộc Jrai, Bahnar ở Gia Lai thì trí tuệ con người nằm ở lỗ tai. Mỗi con người khi mới chào đời đều phải làm lễ thổi tai để được truyền trí khôn làm người lúc sống và khi chết “bà mụ vú dài” khỏi nhầm với loài khỉ, vẹt không cho về sống ở “làng ma”. Bởi tầm quan trọng của sự “chứng nhận” này mà khi một đứa trẻ ra đời, nếu là nhà giàu thì phải trong vòng một vài tuần; nhà nghèo thì một vài tháng phải tiến hành lễ thổi tai. Trong trường hợp đứa trẻ sinh ra nếu thấy khả năng chết yểu, người mẹ phải lập tức mời bà mụ đến làm lễ. Nếu đứa bé chết ngay lúc sinh, không kịp mời bà mụ thì người mẹ phải tự mình làm lễ. Trường hợp bất khả kháng, không thể làm lễ thổi tai thì đứa trẻ không được hưởng các nghi thức tang ma bình thường. Chúng sẽ bị gói vào tấm đồ rách đem chôn một nơi cách xa nhà mả của làng; cha mẹ không được hờ khóc, không được “nuôi mả” bằng cơm thịt hàng ngày và dĩ nhiên cũng không được làm lễ bỏ mả. Có chăng đứa trẻ chỉ được người mẹ nặn cho một ít giọt sữa trên mồ để an ủi linh hồn vì không may phải làm “ma xấu”.

Là lễ nghi quan trọng trong vòng đời của một con người nhưng “thổi tai” không phải bày biện cầu kỳ. Nếu là nhà nghèo, chỉ cần con gà và ghè rượu cũng xong. Chủ lễ thường không phải thầy cúng mà là bà mụ. Sau khi bày biện lễ vật, bà mụ vừa thổi vào tai đứa trẻ vừa đọc lời khấn đại ý: Ngày nay, mày đã được làm lễ thổi tai, trí khôn cho mày được làm người; mai này mày biết làm rẫy giỏi, đi săn tài; nhà mày sẽ có lúa chất đầy kho, có xương thú treo đầy bếp. Bà mụ lễ xong, người mẹ sẽ cho đứa bé ăn gan và óc con vật (tượng trưng cho trí khôn và lòng can đảm). Dăm ngày sau lễ thổi tai, bà mẹ sẽ bế đứa trẻ đi chơi nhà họ hàng để nhận quà. “Quà” cho bé thường là lưỡi cuốc, chuỗi hạt cườm hay nắm bông… mang ý nghĩa tượng trưng là chính.

Cũng nói thêm là người Jrai, Bahnar có tục xỏ lỗ tai cho đứa trẻ sau khi chào đời và khi lớn thì căng lỗ tai cho rộng cũng bởi quan niệm này… Ngày nay, những biến đổi trong đời sống có làm một số lễ nghi về vòng đời người mất đi, song lễ thổi tai thì vẫn được các bà mẹ tuân thủ, giống như lễ đầy tháng cho trẻ của người Kinh. Hơn thế, với những gia đình kinh tế khá, lễ thổi tai còn được tiến hành rất “hoành tráng”. Điều này cũng hoàn toàn dễ hiểu. Dù sống trong bối cảnh xã hội nào thì những lễ nghi gắn với niềm tin tâm linh của con người cũng không dễ mất.

Có thể bạn quan tâm

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

(GLO)- Đền thờ Hai Bà Trưng là di tích quốc gia đặc biệt, tọa lạc tại thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP. Hà Nội. Đây cũng là quê hương của Hai Bà Trưng-những nữ tướng anh hùng đã nổi dậy chống quân xâm lược nhà Hán.

Lễ Tế Xuân tại đình làng An Mỹ

Lễ Tế Xuân tại đình làng An Mỹ

(GLO)- Ngày 9-3, tại đình làng An Mỹ (thôn 2, xã An Phú, TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai) diễn ra lễ cúng đình với các nghi thức long trọng tưởng nhớ công ơn của các vị tiền hiền có công khai hoang mở đất, lập làng và cầu quốc thái dân an.

 Linh thiêng lễ cúng Quý Xuân tại An Khê. Ảnh: Ngọc Minh

Linh thiêng lễ cúng Quý Xuân tại An Khê

(GLO)- Ngày 8 và 9-3 (nhằm mùng 9 và 10-2 âm lịch), Ban Nghi lễ đình An Khê tổ chức lễ cúng Quý Xuân tại An Khê trường và An Khê đình thuộc Khu di tích Tây Sơn Thượng đạo (thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai).

Phục dựng lễ mừng lúa mới của người Jrai. Ảnh: Lam Nguyên

Nghĩ suy trong mùa lễ hội

(GLO)- Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian đậm tính cộng đồng và được tổ chức khắp mọi miền đất nước. Ngoài 2 dân tộc bản địa Jrai và Bahnar, trên địa bàn tỉnh Gia Lai còn có 42 dân tộc anh em khác sinh sống với bản sắc văn hóa lễ hội độc đáo.

Ông Đinh Plih sắp xếp bộ cồng chiêng và các vật dụng sẵn sàng đem theo khi đi trình diễn, quảng bá văn hóa dân tộc Bahnar. Ảnh: N.M

Đinh Plih: Tự hào “vốn liếng” văn hóa Bahnar

(GLO)- “Ý nghĩa của công việc không phải chỉ nằm ở chỗ tiền bạc mà còn ở nhu cầu về tinh thần, biểu hiện của giá trị, một vốn liếng để tự hào”. Câu nói này thật đúng đối với ông Đinh Plih (xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai). Với ông, hạnh phúc đơn giản là bản thân được sống trọn với đam mê.

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

(GLO)- Hoa pơ lang thắp lửa cuối khu nhà mồ làng Pyang, thị trấn Kông Chro, tỉnh Gia Lai. Nổi bật giữa lớp lớp nhà mồ cũ là 3 nhà mồ mới làm. Đó là những dấu hiệu mùa lễ hội giữa núi rừng Trường Sơn.

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

(GLO)- Từ 21 đến 23-2, làng Pyang (thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai) tưng bừng tổ chức lễ bỏ mả-một trong những lễ hội lớn và đặc sắc nhất của người Bahnar Đông Trường Sơn

Gìn giữ giai điệu của đá

Gìn giữ giai điệu của đá

Trong dịp đầu xuân, tại chương trình trình diễn, trải nghiệm di sản văn hóa diễn ra ở Bảo tàng – Thư viện tỉnh, người dân và du khách có dịp thưởng thức những giai điệu của đá được trình diễn bởi nghệ nhân ưu tú A Thu (50 tuổi) ở thôn Đăk Rô Gia (xã Đăk Trăm, huyện Đăk Tô).

Sức sống từ lễ hội ở làng Kép 2 (xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Păh) khiến ngôi làng này trở thành điểm du lịch văn hóa hấp dẫn. Ảnh: M.C

Gìn giữ lễ hội để phát triển du lịch

(GLO)- Lễ hội Tây Nguyên không chỉ là sự kiện mang tính cộng đồng mà là “kho báu” cho du lịch. Đánh giá đúng thực trạng lễ hội trong các buôn làng để có giải pháp khai thác phát triển du lịch là vấn đề cần được tính đến.

Lễ báo hiếu: Thơm thảo tấm lòng con cái

Lễ báo hiếu, thơm thảo tấm lòng con cái

(GLO)- Trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, người Bahnar luôn nhắc nhau: “Phải kính trọng cha mẹ như mặt trăng, kính trọng ông bà như mặt trời”. Khi đã trưởng thành, con cái đều nghĩ đến việc tổ chức lễ báo hiếu cha mẹ (teh nhung ăn kră).

Nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa ở cơ sở

Nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa ở cơ sở

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai ban hành QĐ số 60/2024/QĐ-UBND quy định chi tiết tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu” để hướng dẫn thực hiện, bảo đảm phù hợp với đặc thù văn hóa và tình hình kinh tế-xã hội của địa phương.

Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia vừa họp, bỏ phiếu thống nhất đề xuất Thủ tướng Chính phủ công nhận Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo là di tích quốc gia đặc biệt. Ảnh: Ngọc Minh

Chuyện làm hồ sơ di tích Tây Sơn Thượng đạo

(GLO)- Cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, những người làm công tác di sản văn hóa (như cách gọi ngày nay) của tỉnh Gia Lai-Kon Tum bắt tay vào việc thu thập thông tin để làm hồ sơ di tích đề nghị xếp hạng, trong đó có hồ sơ di tích Tây Sơn Thượng đạo.

Chùa Bửu Minh (huyện Chư Păh)

Vọng tiếng chuông ngân

(GLO)- Trên địa bàn tỉnh Gia Lai có nhiều ngôi chùa bắt đầu bằng chữ Bửu như chùa Bửu Minh (huyện Chư Păh), Bửu Thắng, Bửu Nghiêm, Bửu Hải (TP. Pleiku). Riêng cái tên Bửu Tịnh được đặt cho 2 ngôi chùa, 1 ở Ayun Pa, 1 ở Krông Pa. Nhà tôi ở gần chùa Bửu Tịnh (xã Phú Cần, huyện Krông Pa).