Phong tục uống rượu ghè đón khách quý của người Bahnar

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam
(GLO)- Rượu ghè là thức uống không thể thiếu trong đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Hiện nay, thức uống này rất phổ biến và được bày bán rộng rãi. Với người Bahnar, rượu ghè được đem ra uống khi trong nhà hoặc buôn làng có việc như: cúng Yàng, bỏ mả, làm nhà, cưới hỏi, mừng lúa mới… hoặc có khách quý đến chơi.

Cũng như các dân tộc thiểu số Tây Nguyên, người Bahnar sống mộc mạc, chan hòa, hiếu khách. Vì vậy, mỗi khi có khách đến chơi, bà con tận tình tiếp đón, xem đây là niềm vui của gia đình. Buổi tiếp có thể thiếu thịt heo, thịt gà… nhưng không thể thiếu rượu ghè. Hầu hết gia đình Bahnar dù nghèo đến mấy cũng có rượu ghè trong nhà phòng khi có khách.

Cách uống rượu ghè đón họ hàng, khách quý của người Bahnar cũng có những nét độc đáo riêng. Thông thường, trước bữa cơm mời khách, chủ nhà hoặc người già nhất trong gia đình bảo con cháu lấy ché rượu ghè ra mời khách. Ghè rượu phải đổ nước trước khi uống ít nhất 1-2 tiếng đồng hồ, để men nở hòa vào nước, vị rượu thêm đậm đà. Và phải đợi khách ăn cơm xong mới mời rượu, không để khách bụng đói khi uống.

Người Bahnar mời rượu ghè để thể hiện lòng hiếu khách. Ảnh: A.D

Người Bahnar mời rượu ghè để thể hiện lòng hiếu khách. Ảnh: A.D

Trước khi mời rượu, chủ nhà lấy 2 cái đing treng (cần rượu loại dài) cắm vào ghè rượu đã đổ đầy nước, rồi hút từng cần kiểm tra xem có mùi hay bị tắc gì không. Sau đó thì lấy cái khot (một loại cốc nhỏ làm bằng đồng có quai, thường chỉ dùng khi tiếp khách quý) múc nước đổ đầy miệng ghè, tay cầm kang (cang) vừa hẩy nước từ miệng ghè vừa khấn.

Ông Krung Dăm Veo (làng Piơm, thị trấn Đak Đoa, quê gốc ở huyện Kông Chro) cho biết: “Theo tập tục của người Bahnar ở các huyện Kbang, Kông Chro, Đak Pơ, khách quý lâu ngày không gặp đến chơi thì phải mời rượu nhau. Trước khi uống rượu ghè thì phải khấn Yàng, ông bà, tổ tiên để không bị quở trách, làm vị khách đau bụng, khấn để được ban điều tốt lành cho khách. Khấn xong mới uống, không uống tùy tiện, lộn xộn”.

Trong khi uống rượu ghè, chủ nhà và khách vừa uống vừa trò chuyện và canh nước trong miệng ghè đến mức nào đó thì ngừng, lấy nước đựng trong khot rót lại, nếu nước đầy vừa miệng ghè thì tốt. Vì theo quan niệm của người Bahnar, nếu nước trong cái khot rót ra mà hụt thì họ nghĩ rằng vị khách tham ăn uống, không ý tứ. Còn nước thừa, tràn ra ngoài thì cho rằng vị khách đó là người thô lỗ, nóng tính, cục cằn, dễ gây bất hòa. Chỉ khi đổ nước trong khot đầy vừa miệng ghè thì được cho là người tốt tính, điềm đạm. Và, lượt uống đầu tiên này gọi là uống “pơih pơnâng” (khai vị).

Sau khi uống “pơih pơnâng”, chủ nhà lấy cần rượu cắm đủ với số người trong nhà và gọi tất cả cùng uống chung với khách, gọi là “et jơnum hoặc et hơdrum” để chia sẻ hương vị rượu ghè cũng như nhìn nhận anh em, bè bạn, xây đắp tình thân. Uống xong, chủ nhà nhổ các cần rượu, chỉ để lại 1 cần duy nhất để uống klăh, tức là uống riêng lẻ từng người với vị khách. Hoặc nếu buổi mời rượu, anh em, họ hàng của chủ nhà cùng mang rượu ghè sang góp vui thì vị khách phải uống rí-uống theo thứ tự từng ché rượu được xếp dài theo hàng ngang giữa gian nhà và lúc này mới bắt đầu dùng kang để đo lượng uống.

Khi uống, dù kang dài hay ngắn thì vị khách cũng không được tự tiện chỉnh độ dài-ngắn của kang. Vì làm vậy, chủ nhà sẽ nghĩ vị khách không tôn trọng và không hết lòng với họ. Thông thường, khi uống thì phải uống hết kang (kơtech kang) thì mới được rót lại nước và di chuyển cần rượu tới người uống kế tiếp. Tuy nhiên, trong lượt uống klăh này, vị khách có thể từ chối uống hết kang, nhưng phải uống đủ với các thành viên trong nhà, lần lượt từ người lớn tuổi hơn đến người nhỏ tuổi nhất.

Ông Krung Dăm Veo chia sẻ thêm: “Uống với người đầu tiên thì phải uống hết kang, cứ từ từ uống. Còn lần lượt những người thứ 2, thứ 3… về sau thì khách có thể xin phép uống ít dần hoặc có thể nhấp môi uống... gọi là. Nếu nhiệt tình uống hết, đều như mọi người thì qua lượt uống này vị khách sẽ say, quên cả trời đất”.

Trong mỗi cuộc uống rượu ghè mời khách, khi thấy vị khách uống nhiều, ngả nghiêng say, trò chuyện vui vẻ… thì gia đình càng quý mến vì cho rằng vị khách đã không chê bai gia cảnh, đồ ăn, thức uống của họ. Những ngày sau, nếu nhà có điều kiện thì làm thịt con heo, con gà hoặc nếu không thì ra sông suối bắt cua, bắt cá để ăn với khách trong thời gian tá túc tại nhà. Và, trước khi khách quý về, chủ nhà thường lấy một ché rượu ghè nhỏ (gọi là krek) để uống tiễn chân vị khách trở về bình an, mạnh giỏi.

Có thể bạn quan tâm

Chuyện người Jrai xã Gào bảo tồn cồng chiêng

Chuyện người Jrai xã Gào bảo tồn cồng chiêng

(GLO)- Nhiều năm qua, nhiều hộ gia đình người Jrai ở xã Gào, TP. Pleiku đã tích cực gìn giữ các bộ cồng chiêng truyền thống của dân tộc mình. Từ việc làm này, đã góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tại địa phương.
Một thời sưu tầm văn nghệ dân gian

Một thời sưu tầm văn nghệ dân gian

(GLO)- Tôi sinh hoạt cùng anh chị em văn nghệ sĩ ở Gia Lai-Kon Tum từ những năm cuối thập niên tám mươi của thế kỷ trước. Khi ấy, phong trào nghiên cứu, sưu tầm văn hóa dân gian (Folklore) đang rộ lên. Tôi tự cảm thấy đây là lĩnh vực cũng cần tìm hiểu và có trách nhiệm với nơi mình đang sống.
Lễ cúng rụng rốn của người Bahnar

Lễ cúng rụng rốn của người Bahnar

(GLO)- Lễ cúng rụng rốn (Et tuh klok) là nghi lễ đầu tiên trong vòng đời của mỗi người Bahnar. Không chỉ là cúng tạ ơn, mong muốn các thần linh che chở, bảo vệ đứa trẻ khỏe mạnh, mà lễ cúng còn là sự xác nhận đứa bé chính thức trở thành thành viên trong gia đình, dòng tộc và cộng đồng.
Ché quý của người Jrai

Ché quý của người Jrai

(GLO)- Người Jrai ở Krông Pa (tỉnh Gia Lai) còn lưu giữ nhiều loại ché (ghè) rất giá trị. Bước vào một ngôi nhà dài, quan sát vị trí, số lượng các loại ché, chúng ta có thể đánh giá mức độ giàu có của chủ nhân.
Kông Chro nâng cao hiệu quả kiểm kê di sản văn hóa

Kông Chro nâng cao hiệu quả kiểm kê di sản văn hóa

(GLO)- Những năm qua, huyện Kông Chro (tỉnh Gia Lai) đã chú trọng triển khai công tác kiểm kê di sản văn hóa (DSVH) phi vật thể trên địa bàn. Đây chính là tiền đề để huyện tiếp tục làm tốt công tác quản lý cũng như phát huy giá trị di sản nhằm thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương phát triển.
Những người “giữ lửa” dân ca Jrai

Những người “giữ lửa” dân ca Jrai

(GLO)- Với người Jrai, hát dân ca là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt. Vì vậy, những người biết hát dân ca luôn quan tâm tới việc bảo tồn, lưu giữ và khơi gợi niềm đam mê cho thế hệ trẻ để góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình.