Phong tục uống rượu ghè đón khách quý của người Bahnar

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam
(GLO)- Rượu ghè là thức uống không thể thiếu trong đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Hiện nay, thức uống này rất phổ biến và được bày bán rộng rãi. Với người Bahnar, rượu ghè được đem ra uống khi trong nhà hoặc buôn làng có việc như: cúng Yàng, bỏ mả, làm nhà, cưới hỏi, mừng lúa mới… hoặc có khách quý đến chơi.

Cũng như các dân tộc thiểu số Tây Nguyên, người Bahnar sống mộc mạc, chan hòa, hiếu khách. Vì vậy, mỗi khi có khách đến chơi, bà con tận tình tiếp đón, xem đây là niềm vui của gia đình. Buổi tiếp có thể thiếu thịt heo, thịt gà… nhưng không thể thiếu rượu ghè. Hầu hết gia đình Bahnar dù nghèo đến mấy cũng có rượu ghè trong nhà phòng khi có khách.

Cách uống rượu ghè đón họ hàng, khách quý của người Bahnar cũng có những nét độc đáo riêng. Thông thường, trước bữa cơm mời khách, chủ nhà hoặc người già nhất trong gia đình bảo con cháu lấy ché rượu ghè ra mời khách. Ghè rượu phải đổ nước trước khi uống ít nhất 1-2 tiếng đồng hồ, để men nở hòa vào nước, vị rượu thêm đậm đà. Và phải đợi khách ăn cơm xong mới mời rượu, không để khách bụng đói khi uống.

Người Bahnar mời rượu ghè để thể hiện lòng hiếu khách. Ảnh: A.D

Người Bahnar mời rượu ghè để thể hiện lòng hiếu khách. Ảnh: A.D

Trước khi mời rượu, chủ nhà lấy 2 cái đing treng (cần rượu loại dài) cắm vào ghè rượu đã đổ đầy nước, rồi hút từng cần kiểm tra xem có mùi hay bị tắc gì không. Sau đó thì lấy cái khot (một loại cốc nhỏ làm bằng đồng có quai, thường chỉ dùng khi tiếp khách quý) múc nước đổ đầy miệng ghè, tay cầm kang (cang) vừa hẩy nước từ miệng ghè vừa khấn.

Ông Krung Dăm Veo (làng Piơm, thị trấn Đak Đoa, quê gốc ở huyện Kông Chro) cho biết: “Theo tập tục của người Bahnar ở các huyện Kbang, Kông Chro, Đak Pơ, khách quý lâu ngày không gặp đến chơi thì phải mời rượu nhau. Trước khi uống rượu ghè thì phải khấn Yàng, ông bà, tổ tiên để không bị quở trách, làm vị khách đau bụng, khấn để được ban điều tốt lành cho khách. Khấn xong mới uống, không uống tùy tiện, lộn xộn”.

Trong khi uống rượu ghè, chủ nhà và khách vừa uống vừa trò chuyện và canh nước trong miệng ghè đến mức nào đó thì ngừng, lấy nước đựng trong khot rót lại, nếu nước đầy vừa miệng ghè thì tốt. Vì theo quan niệm của người Bahnar, nếu nước trong cái khot rót ra mà hụt thì họ nghĩ rằng vị khách tham ăn uống, không ý tứ. Còn nước thừa, tràn ra ngoài thì cho rằng vị khách đó là người thô lỗ, nóng tính, cục cằn, dễ gây bất hòa. Chỉ khi đổ nước trong khot đầy vừa miệng ghè thì được cho là người tốt tính, điềm đạm. Và, lượt uống đầu tiên này gọi là uống “pơih pơnâng” (khai vị).

Sau khi uống “pơih pơnâng”, chủ nhà lấy cần rượu cắm đủ với số người trong nhà và gọi tất cả cùng uống chung với khách, gọi là “et jơnum hoặc et hơdrum” để chia sẻ hương vị rượu ghè cũng như nhìn nhận anh em, bè bạn, xây đắp tình thân. Uống xong, chủ nhà nhổ các cần rượu, chỉ để lại 1 cần duy nhất để uống klăh, tức là uống riêng lẻ từng người với vị khách. Hoặc nếu buổi mời rượu, anh em, họ hàng của chủ nhà cùng mang rượu ghè sang góp vui thì vị khách phải uống rí-uống theo thứ tự từng ché rượu được xếp dài theo hàng ngang giữa gian nhà và lúc này mới bắt đầu dùng kang để đo lượng uống.

Khi uống, dù kang dài hay ngắn thì vị khách cũng không được tự tiện chỉnh độ dài-ngắn của kang. Vì làm vậy, chủ nhà sẽ nghĩ vị khách không tôn trọng và không hết lòng với họ. Thông thường, khi uống thì phải uống hết kang (kơtech kang) thì mới được rót lại nước và di chuyển cần rượu tới người uống kế tiếp. Tuy nhiên, trong lượt uống klăh này, vị khách có thể từ chối uống hết kang, nhưng phải uống đủ với các thành viên trong nhà, lần lượt từ người lớn tuổi hơn đến người nhỏ tuổi nhất.

Ông Krung Dăm Veo chia sẻ thêm: “Uống với người đầu tiên thì phải uống hết kang, cứ từ từ uống. Còn lần lượt những người thứ 2, thứ 3… về sau thì khách có thể xin phép uống ít dần hoặc có thể nhấp môi uống... gọi là. Nếu nhiệt tình uống hết, đều như mọi người thì qua lượt uống này vị khách sẽ say, quên cả trời đất”.

Trong mỗi cuộc uống rượu ghè mời khách, khi thấy vị khách uống nhiều, ngả nghiêng say, trò chuyện vui vẻ… thì gia đình càng quý mến vì cho rằng vị khách đã không chê bai gia cảnh, đồ ăn, thức uống của họ. Những ngày sau, nếu nhà có điều kiện thì làm thịt con heo, con gà hoặc nếu không thì ra sông suối bắt cua, bắt cá để ăn với khách trong thời gian tá túc tại nhà. Và, trước khi khách quý về, chủ nhà thường lấy một ché rượu ghè nhỏ (gọi là krek) để uống tiễn chân vị khách trở về bình an, mạnh giỏi.

Có thể bạn quan tâm

Dưới bóng nhà dài

Dưới bóng nhà dài

(GLO)- Ngày trước, nhiều cộng đồng các dân tộc thiểu số ở vùng Trường Sơn-Tây Nguyên có tập quán ở nhà dài. Dưới bóng nhà dài, cuộc sống của bà con diễn ra thật yên bình, thư thái.
Mở rộng không gian cho di sản

Mở rộng không gian cho di sản

(GLO)- Cuối tuần qua, chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm”, “Sắc màu văn hóa Gia Lai-Bảo tồn và phát triển” được mở rộng không gian trình diễn. Đây là hướng đi mới nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả của công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong bối cảnh hiện nay.

 Gia Lai phát huy giá trị của văn hóa lễ hội

Gia Lai phát huy giá trị của văn hóa lễ hội

(GLO)- Gia Lai hiện có 44 dân tộc cùng sinh sống nên có sự đa dạng, phong phú về các loại hình văn hóa lễ hội. Để góp phần phát triển kinh tế-xã hội, tỉnh luôn chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hóa lễ hội trong cộng đồng các dân tộc.
Đưa cồng chiêng cuối tuần về Ia Pa

Đưa cồng chiêng cuối tuần về Ia Pa

(GLO)- Tối 9-6, chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm” lần đầu tiên được tổ chức tại huyện Ia Pa, tỉnh Gia Lai. Mặc dù trời mưa nặng hạt nhưng không làm khó được các nghệ nhân với những tiết mục đặc sắc, hấp dẫn.
Những nghi lễ cần biết về Tết Đoan Ngọ

Những nghi lễ cần biết về Tết Đoan Ngọ

Theo quan niệm dân gian, ngày Tết Đoan Ngọ mang ý nghĩa phòng bệnh, giữ gìn sức khỏe và bảo vệ mùa vụ. Một trong những nét đặc trưng của ngày Tết Đoan Ngọ là việc thực hiện nghi thức cúng tổ tiên và thần linh. Ý nghĩa lớn nhất và sâu sắc nhất của Tết Đoan Ngọ là ngày “y dược toàn dân”.
Phục dựng lễ hội: Đòn bẩy phát triển du lịch cộng đồng

Phục dựng lễ hội: Đòn bẩy phát triển du lịch cộng đồng

(GLO)- 5 năm qua, hàng chục lễ hội truyền thống được phục dựng tại các địa phương trong tỉnh Gia Lai. Điều đó cho thấy hệ thống lễ hội của các dân tộc thiểu số vô cùng phong phú, đặc sắc. Đây cũng là tài nguyên vô giá để định hình các sản phẩm du lịch, nhất là loại hình du lịch cộng đồng.
Phụ nữ Đăk Pơ Pho bảo tồn nghề dệt thổ cẩm

Phụ nữ Đăk Pơ Pho bảo tồn nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Tiếng dệt vải bần bật, mạnh và dứt khoát xua tan cái im ắng quanh không gian ngôi nhà rông. Thanh âm của các khung dệt tạo nên giai điệu gần gũi và thân thuộc. Đó là một buổi sinh hoạt trong câu lạc bộ dệt thổ cẩm của phụ nữ xã Đăk Pơ Pho, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai.
Khi người Bahnar về thế giới Atâu

Khi người Bahnar về thế giới Atâu

(GLO)- Mây đen vần vũ, cây cối lặng như tờ báo trước một cơn mưa. Vừa đến đầu xã Ya Ma (huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai), tôi đã nghe tiếng cồng chiêng vang xa. Hỏi thăm một người dân trên đường thì biết đó là nhạc chiêng đưa tiễn người chết ở làng Tờ Nùng-Măng.
Bà Siu H'Phưl-Người đưa sắc màu thổ cẩm vươn xa

Bà Siu H'Phưl-Người đưa sắc màu thổ cẩm vươn xa

(GLO)- Gần 60 tuổi, bà Siu H'Phưl (làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) vẫn miệt mài may các sản phẩm từ chất liệu thổ cẩm để bán ra thị trường. Với cách làm này, bà không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn góp phần gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc.

Hân hoan đón mừng lễ Phật đản

Hân hoan đón mừng lễ Phật đản

(GLO)- Cách đây hơn 2.500 năm, vào ngày rằm tháng tư, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời tại Ấn Độ. Suốt quá trình tu tập, hoằng pháp và độ sinh, Đức Phật đã để lại cho nhân loại một hệ thống tư tưởng giáo lý vô giá về trí tuệ, lòng từ bi, tinh thần bất bạo động, hòa hợp và phát triển.
Chiếc kang uống rượu của người Bahnar

Chiếc kang uống rượu của người Bahnar

(GLO)- Có nhiều yếu tố liên quan đến việc uống rượu cần của đồng bào Bahnar. Mỗi một yếu tố đều chứa đựng giá trị riêng, trong đó, chiếc kang uống rượu là vật nhằm đảm bảo sự công bằng giữa mọi người khi uống rượu.