Lễ báo hiếu của người Jrai ở Phú Thiện: Đậm tính nhân văn

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Để đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục và cầu mong thần linh ban sức khỏe cho cha mẹ, những người con Jrai sẽ chọn thời điểm phù hợp để làm lễ báo hiếu. Mới đây, chúng tôi có dịp trải nghiệm một nghi lễ mang đậm tính nhân văn của người Jrai ở xã Ia Piar (huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai).
Hôm nay, chị Nay H’Đaih (buôn Plei Chrung, xã Ia Piar) tổ chức lễ báo hiếu để cầu mong sức khỏe, bình an cho cha mẹ. Vì thế, khi mặt trời chưa ló dạng, con cháu và họ hàng, làng xóm đã hoan hỉ tề tựu tại nhà ông bà Ksor Kla-Nay H’Nim (bố mẹ của chị H’Đaih) để cùng chung tay chuẩn bị cho nghi lễ độc đáo này. 
Trong khoảnh sân rộng, đám thanh niên xúm lại xẻ thịt con heo nặng gần 1 tạ. Họ chia thịt heo ra làm nhiều phần khác nhau. Trong đó, đầu, chân và đuôi được đặt trang trọng trong một cái rổ lớn có lót lá chuối để chuẩn bị lễ vật cúng thần linh. Những phần thịt khác được xẻ nhỏ để nấu nhiều món khác nhau. Tại góc sân, một nhóm nam nữ cùng làm thịt mấy con gà. Mấy chị em phụ nữ thay phiên nhau đem nước sạch đưa vào nhà để chuẩn bị chêm thêm vào ghè rượu lúc uống. Phía trong nhà sàn, thầy cúng Nay Hăng đang hướng dẫn mọi người đặt ghè rượu. Cả 3 ghè được đặt trang trọng giữa nhà, cố định bằng 2 khúc tre. Còn ở hai bên tường nhà có mấy dãy ghè do con cái, người thân của ông Kla mang đến góp vui. 
Tất bật cả buổi sáng để chuẩn bị lễ cúng, khuôn mặt chị Nay H’Đaih đẫm mồ hôi, nhưng mắt ánh lên niềm tự hào. Chị chia sẻ: Theo phong tục của người Jrai thì con cái phải tổ chức lễ báo hiếu mẹ cha một lần trong đời. Những người đã lập gia đình, có con rồi mới tổ chức nghi lễ. Anh chị em sẽ làm lần lượt theo thứ tự lớn trước, nhỏ sau. Nếu giàu có thì cúng nhiều bò, heo, gà còn điều kiện khó khăn thì ít lại. “Sau khi lập gia đình, vợ chồng mình cố gắng dành dụm tiền bạc để chọn thời điểm thích hợp làm lễ báo hiếu. Sau khi bàn bạc, vợ chồng thống nhất đến đầu năm 2022 thì tổ chức lễ báo hiếu cho bố mẹ đẻ của mình. Vì thế, hồi đầu năm 2021, mình mua 2 con heo về nuôi, còn cuối năm thì ủ mấy ghè rượu, nuôi thêm đàn gà và mua mấy bộ quần áo để chuẩn bị làm lễ cho cha mẹ. Hôm nay, vợ chồng mình rất vui và tự hào lắm”-chị H’Đaih cho biết.
Nghi thức cúng cầu những điều tốt lành trong lễ báo hiếu ở gia đình ông Kla. Ảnh: Thiên Di
Nghi thức cúng cầu những điều tốt lành trong lễ báo hiếu ở gia đình ông Ksor Kla. Ảnh: Thiên Di
Khi mặt trời gần đứng bóng thì nghi lễ bắt đầu. Lễ vật gồm 1 chiếc rổ đựng đầu heo cùng một số phần thịt heo khác còn sống, 1 con gà với mấy dĩa thức ăn nấu chín được đặt cạnh 3 ghè rượu. Tiếp đó, thầy cúng Nay Hăng mời ông bà Ksor Kla-Nay H’Nim ra ngồi trước mấy ghè rượu, thức ăn, cùng đặt chân lên 2 miếng rìu sắt và mấy mảnh bông gòn màu trắng. Kế đó, ông Hăng lấy tiết heo bôi lên ghè, lấy một phần thịt đặt gần chân và vít cần từ từ rót rượu vào chân người được cúng rồi cầu khấn thần linh ban mọi điều tốt lành đến với gia đình ông Kla. Sau đó, thầy cúng sẽ rót rượu ra chén, đổ xuống dưới đất mời gọi thần linh. Ông Hăng chia sẻ: “Đối với người Jrai chúng tôi, đây là nghi lễ rất quan trọng. Tôi mời các chư thần về chứng kiến, thưởng thức vật phẩm; đồng thời, mong các thần ban cho đại gia đình ông Kla những điều tốt đẹp nhất như không ốm đau, sống lâu, thóc lúa đầy kho, vật nuôi đầy chuồng… Đặc biệt, người con đứng ra tổ chức lễ báo hiếu cho cha mẹ làm ăn khấm khá, được mọi người nể trọng hơn, nuôi nấng con cái học hành giỏi giang”.
Sau khi khấn thần linh, ông Hăng rót thêm mấy chén rượu, gắp thức ăn đưa cho chị H’Đaih cùng mấy người em ruột để thay nhau mời, nói những lời chúc tốt đẹp và tặng quà là những bộ đồ thổ cẩm mới cho bố mẹ. Đón nhận vật phẩm và nghe lời con cái chúc phúc trong sự chứng kiến của họ hàng, làng xóm, khuôn mặt già nua của vợ chồng ông Kla rạng ngời niềm vui. “Bao nhiêu năm làm lụng nuôi con cái, nay chúng trưởng thành rồi tổ chức báo hiếu, vợ chồng mình mừng lắm. Đây cũng là dịp để cả gia đình quây quần đông đủ, chia sẻ, động viên nhau làm ăn, chứ ngày thường gặp được đứa này lại thiếu đứa kia”-ông Kla bộc bạch.
Thầy cúng Nay Hăng đang thực hiẹn nghi thức cúng cầu cho vợ chồng ông Kla. Ảnh: Thiên Di
Thầy cúng Nay Hăng thực hiện nghi thức cúng cầu cho vợ chồng ông Ksor Kla. Ảnh: Thiên Di
Khi các nghi lễ hoàn tất, mọi người cùng tập trung ăn uống, trò chuyện tâm tình. Chốc chốc, một vài bà con dân làng đến chung vui, trao tặng chủ nhà vài món quà hoặc mấy ghè rượu. Đáp từ, gia chủ mang đến một phần thức ăn và mời cùng uống rượu.
Trưởng thôn Nay Thuin cho biết: “Lễ báo hiếu cha mẹ là một nét đẹp trong đời sống văn hóa của cộng đồng người Jrai chúng tôi, thường diễn ra trong khoảng 2 ngày. Nếu không tổ chức được lễ này, những người con mang món nợ ân tình suốt đời, nhiều khi còn chịu tiếng với xóm làng. Do đó, người Jrai thường tổ chức vào thời điểm nông nhàn để con cháu sum họp đầy đủ, dân làng cũng có thời gian để đến chung vui. Vì đây là lễ mang đậm bản sắc của dân tộc, thể hiện sự hiếu nghĩa, kính trọng bề trên nên chúng tôi cũng tuyên truyền, vận động bà con không nên làm quá khoa trương, gây lãng phí, nợ nần mà lấy niềm vui, sự ấm cúng, gắn kết tình thân làm trọng”.
THIÊN DI

Có thể bạn quan tâm

Chuyện người Jrai xã Gào bảo tồn cồng chiêng

Chuyện người Jrai xã Gào bảo tồn cồng chiêng

(GLO)- Nhiều năm qua, nhiều hộ gia đình người Jrai ở xã Gào, TP. Pleiku đã tích cực gìn giữ các bộ cồng chiêng truyền thống của dân tộc mình. Từ việc làm này, đã góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tại địa phương.
Một thời sưu tầm văn nghệ dân gian

Một thời sưu tầm văn nghệ dân gian

(GLO)- Tôi sinh hoạt cùng anh chị em văn nghệ sĩ ở Gia Lai-Kon Tum từ những năm cuối thập niên tám mươi của thế kỷ trước. Khi ấy, phong trào nghiên cứu, sưu tầm văn hóa dân gian (Folklore) đang rộ lên. Tôi tự cảm thấy đây là lĩnh vực cũng cần tìm hiểu và có trách nhiệm với nơi mình đang sống.
Lễ cúng rụng rốn của người Bahnar

Lễ cúng rụng rốn của người Bahnar

(GLO)- Lễ cúng rụng rốn (Et tuh klok) là nghi lễ đầu tiên trong vòng đời của mỗi người Bahnar. Không chỉ là cúng tạ ơn, mong muốn các thần linh che chở, bảo vệ đứa trẻ khỏe mạnh, mà lễ cúng còn là sự xác nhận đứa bé chính thức trở thành thành viên trong gia đình, dòng tộc và cộng đồng.
Người dành trọn tình yêu với văn hóa Jrai

Người dành trọn tình yêu với văn hóa Jrai

(GLO)- Bằng tình yêu và niềm tự hào về nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình, ông Ak (80 tuổi, làng Chuét 2, phường Thắng Lợi, TP. Pleiku) đã dành trọn cuộc đời để bảo tồn văn hóa cồng chiêng, đan lát và chế tác nhạc cụ dân tộc với mong muốn lưu giữ cho thế hệ mai sau.
Về Hà Đông ngắm nhà sàn vách đất

Về Hà Đông ngắm nhà sàn vách đất

(GLO)- Trên địa bàn xã Hà Đông (huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai) hiện còn 12 nếp nhà sàn vách đất, lợp mái ngói. Chẳng phải do đời sống khó khăn, mà kiểu nhà ấy phù hợp với điều kiện khí hậu nơi này, còn gia chủ thì luôn mong muốn bảo tồn giá trị truyền thống đặc sắc của dân tộc.
Kông Chro nâng cao hiệu quả kiểm kê di sản văn hóa

Kông Chro nâng cao hiệu quả kiểm kê di sản văn hóa

(GLO)- Những năm qua, huyện Kông Chro (tỉnh Gia Lai) đã chú trọng triển khai công tác kiểm kê di sản văn hóa (DSVH) phi vật thể trên địa bàn. Đây chính là tiền đề để huyện tiếp tục làm tốt công tác quản lý cũng như phát huy giá trị di sản nhằm thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương phát triển.
Những người “giữ lửa” dân ca Jrai

Những người “giữ lửa” dân ca Jrai

(GLO)- Với người Jrai, hát dân ca là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt. Vì vậy, những người biết hát dân ca luôn quan tâm tới việc bảo tồn, lưu giữ và khơi gợi niềm đam mê cho thế hệ trẻ để góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình.