Hoạt động buôn lậu diễn biến phức tạp
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 tỉnh), tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu và sản xuất thuốc lá giả diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi. Kể từ khi Chỉ thị số 30/CT‑TTg ngày 30-9-2014 được ban hành nhằm siết chặt công tác chống buôn lậu thuốc lá, nhiều kết quả tích cực đã được ghi nhận.
Thuốc lá lậu được các đối tượng vận chuyển chủ yếu qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh (Gia Lai), Cửa khẩu quốc tế Bờ Y (Quảng Ngãi) hoặc từ các tuyến biên giới phía Nam, phía Bắc đưa về địa bàn Gia Lai để tiêu thụ.
Nguồn hàng phần lớn xuất phát từ TP Ban Lung, tỉnh Ratanakiri (Vương quốc Campuchia). Các đối tượng vận chuyển với số lượng nhỏ vào nhiều thời điểm khác nhau nhằm tránh sự kiểm tra, phát hiện của các lực lượng chức năng hoặc gửi vận chuyển thông qua dịch vụ vận chuyển công nghệ, không ghi tên, địa chỉ người gửi hoặc khai báo không đúng loại hàng hóa cần gửi nhằm tránh sự phát hiện, dẫn đến tình trạng mua bán trái phép vẫn còn diễn ra trên địa bàn tỉnh.
Trong quý I-2026, Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) tỉnh đã phát hiện và xử lý 10 vụ liên quan đến thuốc lá; xử phạt 49,5 triệu đồng; buộc tiêu hủy 172 bao thuốc lá điếu nhập lậu, 90 máy thuốc lá điện tử các loại. Hành vi vi phạm chủ yếu là buôn bán thuốc lá điếu nhập lậu; không có biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi tại điểm bán của đại lý bán lẻ thuốc lá; không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong những trường hợp phải đăng ký theo quy định; buôn bán hàng hóa cấm kinh doanh, cấm lưu hành và cấm sử dụng.
Ông Đinh Văn Hà - Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT tỉnh - cho biết: Hiện nay Cơ quan CSĐT (CA tỉnh) đang tiếp tục điều tra, làm rõ vụ vận chuyển thuốc lá ngoại nhập lậu quy mô đặc biệt lớn, chưa từng có trên địa bàn.
Trước đó, chiều 2-4, tại Trạm kiểm soát giao thông Tuy Phước, Đội QLTT số 3 (Chi cục QLTT tỉnh) phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế và Phòng CSGT tiến hành dừng, kiểm tra xe container biển số 50E-646.49 lưu thông theo hướng từ Nam ra Bắc có biểu hiện nghi vấn.
Qua kiểm tra, xác định phương tiện do Đ.Q.T. (SN 1996, trú xã An Lương) điều khiển, trên xe vận chuyển hơn 224 ngàn bao thuốc lá điếu do nước ngoài sản xuất, không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đây là số lượng thuốc lá bị phát hiện lớn nhất từ trước đến nay tại Gia Lai. Lực lượng chức năng đã chuyển toàn bộ hồ sơ, tang vật đến Cơ quan CSĐT để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Tăng cường tuyên truyền, kiểm tra kiểm soát
Hiện nay, nhu cầu tiêu dùng thuốc lá trong nước còn cao, lợi nhuận lớn khiến nhiều đối tượng bất chấp pháp luật, móc nối trong và ngoài biên giới để buôn lậu. Theo ông Đinh Văn Hà, xác định thuốc lá lậu là mặt hàng trọng điểm, vì vậy lực lượng QLTT chủ động phối hợp chặt chẽ với Công an, hải quan, biên phòng và các ngành chức năng trong trao đổi thông tin, đánh giá diễn biến thị trường, nhận diện sớm phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm.
Công tác trinh sát địa bàn, nắm nguồn tin cơ sở và kiểm tra đột xuất được triển khai thường xuyên, đặc biệt tại các điểm nóng về buôn bán, tàng trữ thuốc lá nhập lậu. Cùng với đó, phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân không tiếp tay cho buôn lậu, tích cực tố giác tội phạm.
Trong bối cảnh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm kích thích mới đang len lỏi ngày càng sâu vào môi trường học đường, tạo ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe và hành vi của học sinh, các đội QLTT tăng cường phối hợp với trường học tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tác hại và ngăn ngừa sử dụng thuốc lá điện tử.
Các hoạt động tuyên truyền được thiết kế trực quan, sinh động, kết hợp giữa thông tin pháp luật và cảnh báo thực tế, giúp học sinh nhận diện rõ nguy cơ và hệ lụy, kỳ vọng tạo nên sự chuyển biến về ý thức trong học sinh, hướng đến việc hình thành lối sống lành mạnh, chủ động nói “không” với thuốc lá điện tử và các sản phẩm gây nghiện trá hình khác, góp phần bảo vệ môi trường học đường trước thách thức từ các sản phẩm độc hại đang ngày càng tinh vi.
Theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15-5-2026, mức xử phạt từ 5 - 10 triệu đồng sẽ được áp dụng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình.
Nghị định còn quy định mức phạt tiền từ 1 - 3 triệu đồng đối với hành vi không có biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi tại điểm bán của đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá. Khung phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng đối với hành vi trưng bày quá một bao hoặc một tút hoặc một hộp của một nhãn hiệu thuốc lá tại đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ thuốc lá…