Thông qua các hoạt động thực hành, giao lưu và truyền dạy nghề truyền thống, chương trình góp phần nâng cao ý thức bảo tồn di sản trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.
Đa dạng trải nghiệm văn hóa truyền thống
Hướng đến Ngày Văn hóa Việt Nam (24-11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18-11), chương trình được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, từ giới thiệu nghề thủ công, nghệ thuật cồng chiêng đến giao lưu văn nghệ, trò chơi dân gian và quảng bá sản phẩm địa phương.
Điểm nhấn là 5 không gian văn hóa gồm: Đến với cộng đồng, Chạm vào di sản, Vườn tượng kể chuyện, Không gian cồng chiêng và Đêm di sản. Mỗi không gian mang đến những góc nhìn khác nhau về đời sống, phong tục và nghệ thuật truyền thống của người Jrai.
Tại không gian “Chạm vào di sản”, người tham gia được tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm, tạc tượng, nhạc cụ truyền thống và ý nghĩa các hoa văn trên trang phục.
Đặc biệt, 1 lớp truyền dạy nghề dệt thổ cẩm được tổ chức cho 20 thanh thiếu niên và phụ nữ trên địa bàn. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân Rơ Châm Nghị (ở làng Kép 1, xã Ia Ly), các học viên từng bước làm quen với kỹ thuật dệt và cách tạo nên những hoa văn truyền thống.
Em Lê Bảo Thư (học sinh lớp 5/8, Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Thống Nhất) chia sẻ: Trước đây, em chỉ được nghe giới thiệu về nghề dệt thổ cẩm chứ chưa có dịp trực tiếp quan sát, thực hành. Tham gia lớp học giúp em hiểu hơn về nét văn hóa của người Jrai.
Cùng tham gia lớp học, em Ksor H’Hanh (tổ dân phố Plei Kép) cho biết, dù là người Jrai và thường mặc trang phục truyền thống nhưng trước đây em chưa từng học cách dệt thổ cẩm. Em mong muốn tiếp tục tham gia các lớp học để tìm hiểu kỹ thuật dệt, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc và truyền lại cho thế hệ sau.
Ở không gian “Vườn tượng kể chuyện”, Nghệ nhân Ưu tú Ksor Hnao giới thiệu ý nghĩa của nghệ thuật tạc tượng gỗ trong đời sống văn hóa Tây Nguyên.
Theo ông, tượng nhà mồ gắn với phong tục bỏ mả của người Jrai và một số dân tộc Tây Nguyên. Qua thời gian, đề tài sáng tác ngày càng đa dạng, từ những hình tượng gắn với tín ngưỡng đến các hình ảnh sinh hoạt thường ngày như mẹ bồng con, người mang gùi... Mỗi tác phẩm không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn lưu giữ những câu chuyện về đời sống, phong tục của cộng đồng.
Gắn bó với nghề tạc tượng từ nhỏ, Nghệ nhân Ưu tú Ksor Hnao mong muốn có thêm cơ hội truyền dạy kỹ thuật cho lớp trẻ. Tuy nhiên, nghề đòi hỏi nhiều thời gian, công sức, trong khi đầu ra sản phẩm còn hạn chế, khiến ít người trẻ theo đuổi.
Vì vậy, việc đưa tượng gỗ vào các không gian trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và du lịch được kỳ vọng góp phần quảng bá giá trị nghề truyền thống, tạo thêm động lực để nghệ nhân tiếp tục gìn giữ, trao truyền di sản.
Không gian cồng chiêng mang đến những màn trình diễn của đội cồng chiêng thanh niên cùng phần giới thiệu của nghệ nhân về vai trò của cồng chiêng trong đời sống cộng đồng. Chương trình còn có các hoạt động múa xoang, giao lưu văn nghệ dân gian và thưởng thức ẩm thực truyền thống.
Góp thêm sắc màu cho ngày hội là 10 gian hàng trưng bày nông sản, đặc sản địa phương, sản phẩm OCOP, hàng thủ công và ẩm thực. Nhiều sản phẩm do người dân tự chế biến được giới thiệu đến khách tham quan như: bánh bột lọc, giò chả, đậu khuôn, rượu nếp cẩm cùng các món ăn đặc trưng như gà nướng, cơm lam, lá mì xào.
Chị Nguyễn Thị Huệ (tổ dân phố 3, phường Thống Nhất) cho biết: Tham gia gian hàng là dịp để người dân giới thiệu các sản phẩm chế biến từ nguyên liệu địa phương đến khách tham quan. Tôi mong muốn địa phương tiếp tục tổ chức những hoạt động tương tự để các hộ có thêm cơ hội quảng bá, mở rộng đầu ra sản phẩm.
Gắn bảo tồn di sản với đời sống cộng đồng
Không chỉ dừng lại ở trình diễn, giới thiệu, “Điểm hẹn di sản” hướng đến khuyến khích người dân trực tiếp tham gia bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Thông qua các hoạt động thực hành, thanh thiếu niên có thêm cơ hội tìm hiểu, tiếp cận và từng bước tiếp nối di sản của dân tộc mình.
Theo ông Nguyễn Ngọc Long - Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San, chương trình được xây dựng theo hướng lấy nghệ nhân và cộng đồng tổ dân phố Plei Kép làm chủ thể trong bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống.
Qua đó, phát huy vai trò của nghệ nhân trong thực hành, truyền dạy các giá trị văn hóa Jrai cho thế hệ trẻ; đồng thời từng bước gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch cộng đồng, tạo điều kiện để người dân tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ trải nghiệm, góp phần tạo sinh kế và nâng cao thu nhập.
Cùng với các hoạt động trải nghiệm di sản, Ngày hội trò chơi dân gian được tổ chức tại nhà rông tổ dân phố Plei Kép với nhiều nội dung như đồng diễn dân vũ, nhảy bao bố, kéo co, đập heo đất, nhảy sạp. Các hoạt động thu hút cán bộ, đoàn viên, hội viên và người dân thuộc 11 tổ dân phố tham gia, góp phần tăng cường giao lưu, gắn kết cộng đồng.
Bà Hoàng Thị Thao - Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Thống Nhất - cho biết, chương trình do địa phương phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường và Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San tổ chức.
Thông qua hoạt động này, phường mong muốn bảo tồn, phát huy văn hóa Jrai, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa chính quyền và người dân tại các tổ dân phố sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.
Thời gian tới, địa phương dự kiến duy trì các hoạt động định kỳ theo quý, tạo thêm cơ hội để người trẻ tham gia lớp học, thực hành và tìm hiểu văn hóa truyền thống.
Phường cũng tiếp tục hỗ trợ người dân quảng bá sản phẩm đặc trưng thông qua giới thiệu trực tiếp, livestream và đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử.
