Việc trao truyền nghề cho thế hệ trẻ gắn với phát triển du lịch cộng đồng mở ra hướng đi mới, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống và tạo sinh kế cho người dân.
Tại làng Mrông Ngó, những chiếc gùi, chiếc rổ, tượng gỗ và sản phẩm thổ cẩm trong ngôi nhà của ông Ksor Êk là minh chứng cho sự gắn bó lâu năm với nghề truyền thống.
Với ông, đan lát và tạc tượng không chỉ phục vụ đời sống mà còn là cách gìn giữ những giá trị văn hóa do ông bà truyền lại. “Đó là truyền thống của dân tộc nên mình không được quên, phải giữ gìn để còn truyền lại cho con cháu” - ông Ksor Êk quả quyết.
Tại làng Mrông Yố, nghề dệt thổ cẩm vẫn được duy trì bởi đôi tay khéo léo của những phụ nữ trong làng. Tình yêu với khung dệt truyền thống của em Rơ Châm Khuynh cũng bắt đầu từ đó.
“Em học dệt không chỉ để có thể tự tay tạo nên những bộ trang phục đẹp, mà còn mong muốn giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình” - Khuynh chia sẻ.
Từ những nghệ nhân lâu năm đến lớp trẻ chủ động học hỏi, việc trao truyền nghề giữa các thế hệ đang góp phần duy trì mạch nối văn hóa ở các buôn làng.
Tuy nhiên, để nghề truyền thống được duy trì lâu dài, việc bảo tồn vẫn cần gắn với nhu cầu thực tế, tạo đầu ra cho sản phẩm và mang lại thu nhập cho bà con. Vì vậy, trong quá trình giữ nghề, nhiều người dân đã không ngừng sáng tạo để làm nên những sản phẩm thu hút thị hiếu.
Chị Rơ Châm H’yun (làng Mrông Ngó) là 1 điển hình trong số đó. Từ kỹ năng đan gùi được gia đình truyền dạy, chị nảy ra ý tưởng sử dụng chốt bật của các lon bia, nước ngọt để trang trí gùi, túi xách. Chị còn thử nghiệm cách đan, phối màu, tạo hoa văn theo sở thích, tạo điểm nhấn riêng cho từng sản phẩm.
Tranh thủ buổi tối hoặc thời gian rảnh, chị tỉ mỉ hoàn thiện từng sản phẩm. Chị H’yun cho hay, tùy kích cỡ và kiểu dáng, mỗi chiếc túi xách mất từ 2-5 ngày để hoàn thành; những mẫu đặt riêng có thể cần nhiều thời gian hơn.
Khách hàng cũng có thể mang nguyên liệu đến để chị làm theo yêu cầu. Hiện mỗi chiếc túi được chị bán với giá 50.000-350.000 đồng, gùi từ 400.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Ông Nguyễn Công Sơn - Chủ tịch UBND xã Ia Phí - cho biết: Địa phương hoan nghênh sự sáng tạo của người dân trong việc tận dụng chốt bật nắp lon để trang trí gùi, tạo ra những sản phẩm đẹp mắt, phù hợp để du khách mua làm quà lưu niệm.
Theo ông Sơn, xã đang xây dựng làng du lịch cộng đồng Mrông Yố, trong đó sản phẩm thủ công truyền thống là một trong những yếu tố góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa địa phương.
Xã cũng sẽ đẩy mạnh quảng bá sản phẩm trên các kênh thông tin đại chúng, giúp người dân tăng thu nhập, trước mắt tại làng Mrông Yố, sau đó từng bước nhân rộng trên địa bàn.
Cùng với quảng bá sản phẩm thủ công, xã Ia Phí cũng dự kiến hỗ trợ khung dệt mới để người dân có điều kiện duy trì nghề dệt thổ cẩm; đồng thời phối hợp với các cơ quan, thôn, làng và tổ chức liên quan, huy động nguồn lực để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
