Khi được trao quyền làm chủ gắn với trách nhiệm cụ thể, người dân không chỉ nâng cao ý thức giữ rừng mà còn xem rừng là sinh kế lâu dài của gia đình và cộng đồng.
Giao rừng đến hộ dân, nâng cao hiệu quả bảo vệ
Tại xã Phú Túc, hiện có 125 hộ dân ở các buôn Ia Prông, Ia Rnho, Ia Rpua, Ama Giai tham gia nhận khoán bảo vệ rừng với tổng diện tích hơn 2.180 ha.
Việc giao rừng đến từng hộ, xác định rõ ranh giới, diện tích đã hình thành lực lượng bảo vệ rừng tại chỗ, giúp công tác quản lý rừng sát thực tế hơn, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.
Gia đình anh Alê Tùng (buôn Ia Rnho) là một trong những hộ tiêu biểu khi nhận khoán gần 19 ha rừng phòng hộ tại tiểu khu 1346, khoảnh 6. Dù khu vực rừng cách nhà gần 10 km, anh vẫn duy trì việc kiểm tra định kỳ hằng tháng; riêng cao điểm mùa khô, tần suất tuần tra được tăng lên để kịp thời phát hiện nguy cơ cháy rừng.
Không chỉ dựa vào kinh nghiệm, anh Tùng còn được tập huấn sử dụng phần mềm bản đồ vệ tinh GPS để theo dõi diễn biến rừng. Nhờ đó, khi hệ thống phát tín hiệu cảnh báo bất thường, anh có thể nhanh chóng xác định vị trí và kiểm tra thực địa.
Bên cạnh việc tuần tra, anh Tùng còn phối hợp với kiểm lâm địa bàn vận động các hộ có rẫy giáp rừng ký cam kết không chặt phá rừng, không đốt nương gây cháy rừng; chủ động báo tin khi phát hiện dấu hiệu bất thường. “Mỗi tháng bình thường tôi đi tuần tra 1-2 lần; từ tháng 2-6 là cao điểm mùa khô thì đi khoảng 4 lần/tháng. Được chính quyền địa phương tuyên truyền, chúng tôi hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong công tác bảo vệ rừng” - anh Tùng chia sẻ.
Giáp ranh diện tích rừng của anh Tùng là gần 16 ha do gia đình anh Kpă Riem nhận khoán từ năm 2023. Dù đường rừng đi lại khó khăn, anh vẫn tự giác thực hiện nhiệm vụ, xem việc bảo vệ rừng là trách nhiệm lâu dài.
“Khó khăn nhất là đường sá, thời tiết và chi phí đi lại. Nhưng khi thấy rừng xanh trở lại, không còn bị chặt phá như trước, bà con ai cũng có ý thức hơn. Nếu thời gian tới có thêm mô hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng thì người dân sẽ yên tâm gắn bó lâu dài với rừng” - anh Riem bày tỏ.
Theo ông Trịnh Thanh Khiết - Phó Bí thư Đảng ủy xã Phú Túc, thời gian qua, Đảng ủy xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo cả hệ thống chính trị vào cuộc nhằm tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng.
“Việc giao đất, giao rừng cho từng hộ dân giúp người dân nâng cao trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ rừng ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế tình trạng xâm hại rừng.
Năm 2024, bên cạnh nguồn hỗ trợ của Nhà nước, xã thực hiện mô hình Phát triển sản xuất, chăn nuôi gắn với trồng, quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững do Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Krông Pa (cũ) triển khai tại buôn Ama Giai, cho 9 hộ nghèo, cận nghèo được giao rừng là 108 triệu đồng cho mua vật nuôi phát triển chăn nuôi.
Đến nay nhiều hộ đã có thêm bê con, giúp gia đình có thêm sinh kế để yên tâm gắn bó với rừng, nâng cao trách nhiệm trong công tác bảo vệ rừng” - ông Khiết chia sẻ.
Giữ rừng bằng trách nhiệm và sinh kế
Không chỉ tại Phú Túc, công tác giao khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng dân cư tại xã Ia Dreh cũng đang phát huy hiệu quả rõ nét. Năm 2025, xã tổ chức nghiệm thu rừng tại 8 cộng đồng dân cư được giao quản lý với tổng diện tích hơn 2.040 ha; kết quả nghiệm thu đạt 100%, không xảy ra tình trạng xâm hại, lấn chiếm rừng.
Theo các trưởng nhóm quản lý rừng cộng đồng, việc giao khoán gắn với trách nhiệm cụ thể đã tạo sự chuyển biến trong nhận thức của người dân. Ông Nay Phơr - Trưởng nhóm cộng đồng buôn Kơ Jing - cho biết: “Tổ nhận khoán của chúng tôi có 17 người, tổng diện tích nhận khoán 218,1 ha. Rừng được giao cho cộng đồng thì bà con coi như tài sản chung.
Chúng tôi phân công nhau đi tuần tra thường xuyên, phát hiện sớm người lạ vào rừng để kịp thời báo chính quyền. Giữ được rừng thì nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng cũng ổn định hơn cho bà con”.
Không chỉ góp phần bảo vệ tài nguyên rừng, mô hình giao khoán còn giúp người dân từng bước gắn bó với rừng bằng trách nhiệm và lợi ích lâu dài.
Chủ tịch UBND xã Ia Dreh Võ Thúy Vân cho biết: “Việc giao rừng cho cộng đồng quản lý là hướng đi phù hợp với điều kiện địa phương. Qua thực tế, người dân đã chủ động hơn trong công tác tuần tra, bảo vệ rừng. Thời gian tới, xã tiếp tục tăng cường phối hợp, hướng dẫn các cộng đồng thực hiện tốt nhiệm vụ, gắn bảo vệ rừng với ổn định sinh kế cho người dân”.
Tương tự, tại xã Uar, công tác giao khoán bảo vệ rừng được triển khai đồng bộ với hai hình thức chính là giao khoán cho 6 nhóm cộng đồng và 6 hộ dân, tổng diện tích hơn 1.310,2 ha.
Theo ông Nguyễn Thanh Vân - Phó Chủ tịch UBND xã Uar, việc phân giao rõ ràng diện tích, ranh giới đã giúp người dân chủ động hơn trong tuần tra, bảo vệ rừng; ý thức trách nhiệm được nâng lên rõ rệt.
