Ngày 26-3, theo báo Hindu đưa tin, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi công bố 5 quốc gia “thân thiện” được qua lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh tuyến hàng hải chiến lược này gần như bị phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng nổ ngày 28-2, đẩy giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng vọt.
Trước đó, ngày 25-3, phát biểu trên kênh truyền hình Ả Rập Al-Alam trụ sở tại Tehran, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đưa ra tuyên bố “Chúng tôi cho phép tàu của các quốc gia thân thiện, trong đó có Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Iraq và Pakistan được đi qua eo biển Hormuz”.
Ông Araghchi nhấn mạnh, việc đi qua eo biển Hormuz chỉ bị cấm đối với các tàu của những nước mà Tehran coi là thù địch, bao gồm Mỹ và Israel.
Iran với tư cách là một quốc gia có trách nhiệm, cam kết tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, luôn tôn trọng nguyên tắc tự do hàng hải, an ninh và an toàn hàng hải.
Tuy nhiên, do các hoạt động quân sự vô cớ của Mỹ và Israel chống lại Iran, Tehran phải tiến hành một loạt các biện pháp nhằm thực thi quyền tự vệ. Việc lưu thông qua eo biển Hormuz, do vậy, diễn ra với các biện pháp phòng ngừa cần thiết và có tính đến các điều kiện phát sinh từ tình trạng xung đột.
Đây là lần đầu Iran công bố danh sách cụ thể những nước thân thiện có thể sử dụng eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại mà không bị cản trở.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải hẹp nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu - khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu và nhiều mặt hàng khác. Việc Iran hạn chế lưu thông đã khiến thị trường năng lượng thế giới chao đảo trong những ngày gần đây.
Cộng đồng quốc tế bày tỏ lo ngại nguy cơ khủng hoảng năng lượng khi giá dầu khí tăng cao, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Iran sẽ phải đối mặt với “hậu quả nghiêm trọng” nếu không mở lại hoàn toàn eo biển.
Truyền thông Nhật Bản nói rằng, Tehran dường như đang có mục tiêu răn đe các quốc gia hợp tác với Mỹ và Israel trong các chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Trong khi đó, một số nước như Ấn Độ vẫn đang đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao nhằm sớm chấm dứt xung đột tại Tây Á và đảm bảo dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn. New Delhi nhận định nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, an ninh nhiên liệu và phân bón của nhiều quốc gia sẽ chịu tác động nặng nề.
