Ðáng chú ý, giá không chỉ tăng ở một vài nhóm vật liệu mà lan rộng từ xi măng, sắt thép đến cát, đá và gạch, thiết lập mặt bằng giá cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Khan hiếm cát, vật liệu xây dựng tăng giá mạnh
Khảo sát tại các đại lý vật liệu xây dựng cho thấy, giá xi măng hiện dao động từ 1,43-1,86 triệu đồng/tấn, tăng khoảng 10-30% so với đầu năm 2025. Giá thép cuộn phổ biến ở mức 15.600-15.700 đồng/kg, tăng khoảng 12-18%; thép cây các loại cũng tăng từ 10-18% tùy chủng loại.
Tuy nhiên, mức tăng đáng kể nhất lại thuộc về nhóm cát và đá xây dựng. Giá cát xây, cát tô hiện phổ biến khoảng 610 nghìn đồng/m³, tăng tới 40% so với năm 2025.
Giá đá xây dựng cũng lên khoảng 640 nghìn đồng/m³, cao hơn đáng kể so với trước đây. Ở nhóm vật liệu xây thô, gạch ống hiện dao động từ 1.850-2.370 đồng/viên, tăng 30-60% so với năm trước; gạch thẻ cũng tăng từ 10-25%.
Theo cơ quan chuyên môn, nguyên nhân chính của đợt tăng giá là do mất cân đối cung - cầu, đặc biệt là tình trạng khan hiếm cát xây dựng. Đây là loại vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong hầu hết công trình, từ nhà ở dân dụng đến các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Thực tế tại địa phương cho thấy, hàng loạt công trình trọng điểm đang được triển khai đồng loạt khiến nhu cầu vật liệu, đặc biệt là cát, tăng đột biến. Các dự án giao thông, khu dân cư, chỉnh trang đô thị… bước vào giai đoạn thi công cao điểm đã “hút” một lượng lớn nguồn cung trên thị trường, trong khi việc khai thác cát tại các mỏ chưa theo kịp nhu cầu.
Bà Nguyễn Thị Kim Liên - đại diện Công ty TNHH Tư vấn thiết kế xây dựng và nội thất Kim Liên (phường Quy Nhơn) cho biết: Giá vật liệu biến động mạnh nên đơn vị chỉ nhận thầu nhân công, còn vật liệu sẽ báo giá theo thời điểm. Hiện cát xây dựng khan hiếm nhất, giá tăng gấp đôi nhưng vẫn khó mua, nhiều đại lý không ký hợp đồng.
Trước thực trạng này, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành khẩn trương rà soát, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng đơn vị, nhất là các mỏ cát đã trúng đấu giá nhưng chưa khai thác. Đồng thời, tỉnh chỉ đạo xây dựng quy trình rút gọn, minh bạch từ đấu giá đến cấp phép, nhằm sớm bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá cũng được tăng cường, nhằm ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Áp lực lan rộng
Giá vật liệu xây dựng tăng cao đang tác động trực tiếp đến toàn bộ hoạt động xây dựng, từ doanh nghiệp (DN) thi công đến người dân có nhu cầu xây dựng nhà ở.
Ông Nguyễn Thành Thái - Giám đốc Công ty TNHH Thành Nguyên (phường Thống Nhất) chia sẻ: “Chi phí vật liệu hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng mức đầu tư, do đó, việc giá liên tục tăng khiến DN gặp nhiều khó khăn.
Với những hợp đồng đã ký theo đơn giá cũ, DN gần như không có lãi, thậm chí phải bù chi phí để giữ tiến độ. Nếu tình trạng này kéo dài, nhiều đơn vị sẽ buộc phải giãn tiến độ hoặc điều chỉnh kế hoạch thi công”.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, việc đội chi phí đầu vào không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn làm gia tăng rủi ro tài chính cho DN xây dựng.
Một số nhà thầu buộc phải chuyển sang hình thức hợp đồng “thả nổi” giá vật liệu để giảm thiểu rủi ro, tuy nhiên điều này lại khiến chủ đầu tư gặp khó trong việc kiểm soát chi phí.
Không chỉ DN, người dân cũng chịu tác động trực tiếp. Anh Nguyễn Hoàng Phương - chủ chuỗi nhà thuốc Mát Tay ở Gia Lai - cho biết, dự toán sửa tiệm thuốc trên đường Tăng Bạt Hổ (phường Quy Nhơn) trước Tết khoảng 1 tỷ đồng, nay tăng lên 1,5 tỷ đồng. Nhà thầu chuyển sang hợp đồng “thả nổi” giá vật liệu, trong khi cát xây dựng lại khó mua khiến chi phí càng khó kiểm soát.
Tại khu vực nông thôn, tình trạng này cũng không khá hơn. Nhiều hộ dân dù đã chuẩn bị kế hoạch xây dựng từ trước nhưng vẫn phải chấp nhận mua vật liệu với giá cao do đã chọn ngày khởi công. Việc chi phí đội lên hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng đang trở thành gánh nặng không nhỏ đối với các gia đình.
Ở góc độ DN cung ứng, ông Nguyễn Nhất Linh - Giám đốc Công ty CP Vật liệu xây dựng Tây Sơn (xã Bình Phú) cho hay, so với đầu năm 2025, giá sắt thép, gạch, cát, đá, xi măng đã tăng từ 12-50% tùy loại. Các nhà cung cấp thường thông báo giá theo từng tháng, khiến thị trường thiếu ổn định và khó dự báo.
Theo ông Linh, thời gian tới, khi bước vào cao điểm xây dựng, nhu cầu vật liệu tiếp tục tăng mạnh thì khả năng giá còn biến động theo chiều hướng tăng là rất lớn, đặc biệt nếu các “điểm nghẽn” về nguồn cung chưa được tháo gỡ kịp thời.
Các chuyên gia cho rằng, để ổn định thị trường vật liệu xây dựng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là đẩy nhanh cấp phép và đưa các mỏ trong quy hoạch vào khai thác, bảo đảm nguồn cung ổn định.
