Đặc sắc lễ Sơmắ Kcham của người Bahnar

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Hiện nay, người Bahnar ở Kông Chro (tỉnh Gia Lai) còn lưu giữ, bảo tồn khá nhiều lễ hội truyền thống, trong đó, lễ Sơmắ Kcham (lời cầu khẩn thần linh) là đặc sắc nhất.

Theo giới thiệu của cán bộ địa phương, chúng tôi đến thăm nhà Nghệ nhân Ưu tú Đinh Keo (SN 1958, tổ dân phố Plei Pyang, thị trấn Kông Chro) để tìm hiểu về lễ Sơmắ Kcham. Đây là lễ hội lớn nhất trong năm của người Bahnar, nhằm tổng kết, đánh giá những kết quả đạt được trong năm cũ, cầu mong 1 năm mới sản xuất mới bội thu, dân làng no đủ, khỏe mạnh và an lành.

Ông Keo cho hay: Lễ Sơmắ Kcham được tổ chức khi bà con thu hoạch xong. Để chuẩn bị cho lễ hội, trước đó, những việc xui xẻo, xấu xa, mâu thuẫn, tranh chấp giữa các cá nhân, gia đình và cộng đồng được giải quyết dứt điểm. Khi mọi việc hoàn thành, dựa trên điều kiện thực tế, Hội đồng già làng sẽ tiến hành họp dân, xem xét tình hình thu nhập của bà con để quy định mức quyên góp từng hộ và ấn định thời gian tổ chức phù hợp. Đồng thời, dân làng sẽ gác mọi việc riêng, phân công phụ nữ phụ trách việc dọn dẹp, lấy nước, giã gạo, nấu cơm; đàn ông con trai thì lấy củi, chặt tre dựng cây nêu, giết heo, bò, trâu để chuẩn bị cho lễ hội.

 Sau khi hoàn tất việc cúng, dân làng cùng nhau đánh chiêng, nối rộng vòng xoang đón chào năm mới. Ảnh:  R'Ô PRIN
Sau khi hoàn tất việc cúng, dân làng cùng nhau đánh chiêng, nối rộng vòng xoang đón chào năm mới. Ảnh: R'Ô PRIN


Thông thường, người Bahnar tổ chức lễ hội Sơmắ Kcham vào giữa hoặc cuối tháng 1 dương lịch. Địa điểm tổ chức tại nhà rông trong thời gian 1 ngày 1 đêm (trước đây là 3 ngày 3 đêm). Tất cả dân làng tập trung về nhà rông để chứng kiến già làng tiến hành lễ cúng. Vật hiến tế thần linh là trâu, bò, cá, rượu ghè, cơm được chuẩn bị cẩn thận và trang trọng. Mâm cúng gồm: 1 chén đồng đựng thịt, 1 ly rượu ghè, 1 tô cơm, 1 đầu heo (đầu bò hoặc trâu) dựng lên giữa sân nhà rông. Các ghè rượu cũng được bày thành từng hàng ngay ngắn.

Theo thông lệ, bài cúng tóm tắt những kết quả trong năm cũ, những công việc sẽ làm trong năm mới và khẩn cầu thần linh phù hộ, ban ơn. Hoàn tất việc cúng, các phần thịt heo, bò sẽ được xẻ ra chia phần cho mỗi gia đình. Thời điểm này cũng là lúc những chàng trai, cô gái ở làng bên cạnh diện những bộ đồ đẹp nhất cùng đến giao lưu chung vui nối vòng xoang uyển chuyển quanh ánh lửa bập bùng. Kết thúc lễ cúng, ngày hôm sau, dân làng sẽ đi thăm ruộng rẫy, chăn thả gia súc, tổ chức đám hỏi, đám cưới… khởi đầu một năm mới suôn sẻ, vui tươi và may mắn.

“Tổ dân phố Plei Pyang có 300 hộ/1.700 khẩu với hơn 90% là người Bahnar. Sơmắ Kcham là một trong những lễ hội lớn của người Bahnar để cảm tạ đất trời, thần linh khi đã thu hoạch xong mùa màng, chuẩn bị cho vụ sản xuất mới. Chúng tôi thường xuyên tổ chức lễ Sơmắ Kcham để cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân làng ấm no và bình an”-Nghệ nhân Ưu tú Đinh Keo nói.

Mang ý nghĩa tương tự như lễ Sơmắ Kcham, người Bahnar ở Kông Chro còn có lễ Kuai, Sơmắ Jmul, Sơmắ Pơtăm, Sơmắ Hơbo ba, Samok... Trong đó, lễ Sơmắ Jmul, Sơmắ Pơtăm, Sơmắ Hơbo ba thường tổ chức vào tháng 3 dương lịch, khi đóa pơ lang bung nở, những cơn mưa đầu mùa xuất hiện. Các lễ này cùng mang ý nghĩa tin tưởng vào mùa màng sẽ tốt tươi, mọi việc đều tốt đẹp, lúa, bắp, mì sẽ đầy kho. Riêng lễ Samok được tổ chức vào tháng 9, 10 dương lịch, mỗi gia đình sẽ tổ chức riêng để ăn mừng lúa mới. Thông thường, lễ Samok sẽ tổ chức trong 1 đêm, vật cúng thường đơn giản (cơm, rượu ghè). Sau phần lễ, già làng sẽ đến thăm hỏi, động viên từng gia đình cố gắng làm ăn phát triển kinh tế, chăm lo cuộc sống.

Ông Nguyễn Trọng Hiếu-Giám đốc Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao huyện Kông Chro-cho biết: Những năm qua, huyện chú trọng bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống thông qua các hoạt động lễ hội tại buôn làng và tổ chức các hội thi. Người Bahnar ở địa phương có rất nhiều lễ hội truyền thống độc đáo. Chúng tôi khuyến khích các nghệ nhân tích cực truyền dạy vốn văn hóa truyền thống mình nắm giữ để cho thế hệ trẻ gìn giữ, phát huy.

 

 R'Ô PRIN

Có thể bạn quan tâm

 Gia Lai phát huy giá trị của văn hóa lễ hội

Gia Lai phát huy giá trị của văn hóa lễ hội

(GLO)- Gia Lai hiện có 44 dân tộc cùng sinh sống nên có sự đa dạng, phong phú về các loại hình văn hóa lễ hội. Để góp phần phát triển kinh tế-xã hội, tỉnh luôn chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hóa lễ hội trong cộng đồng các dân tộc.
Đưa cồng chiêng cuối tuần về Ia Pa

Đưa cồng chiêng cuối tuần về Ia Pa

(GLO)- Tối 9-6, chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm” lần đầu tiên được tổ chức tại huyện Ia Pa, tỉnh Gia Lai. Mặc dù trời mưa nặng hạt nhưng không làm khó được các nghệ nhân với những tiết mục đặc sắc, hấp dẫn.
Những nghi lễ cần biết về Tết Đoan Ngọ

Những nghi lễ cần biết về Tết Đoan Ngọ

Theo quan niệm dân gian, ngày Tết Đoan Ngọ mang ý nghĩa phòng bệnh, giữ gìn sức khỏe và bảo vệ mùa vụ. Một trong những nét đặc trưng của ngày Tết Đoan Ngọ là việc thực hiện nghi thức cúng tổ tiên và thần linh. Ý nghĩa lớn nhất và sâu sắc nhất của Tết Đoan Ngọ là ngày “y dược toàn dân”.
Phục dựng lễ hội: Đòn bẩy phát triển du lịch cộng đồng

Phục dựng lễ hội: Đòn bẩy phát triển du lịch cộng đồng

(GLO)- 5 năm qua, hàng chục lễ hội truyền thống được phục dựng tại các địa phương trong tỉnh Gia Lai. Điều đó cho thấy hệ thống lễ hội của các dân tộc thiểu số vô cùng phong phú, đặc sắc. Đây cũng là tài nguyên vô giá để định hình các sản phẩm du lịch, nhất là loại hình du lịch cộng đồng.
Người khuyết tật tận tâm gìn giữ nghề truyền thống

Người khuyết tật tận tâm gìn giữ nghề truyền thống

(GLO)-

Tuy khiếm khuyết về cơ thể nhưng nhiều người dân tộc thiểu số ở Gia Lai đã nỗ lực vượt lên số phận để cải thiện cuộc sống. Không những thế, họ còn đóng góp tích cực cho việc gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc mình.

Khi người Bahnar về thế giới Atâu

Khi người Bahnar về thế giới Atâu

(GLO)- Mây đen vần vũ, cây cối lặng như tờ báo trước một cơn mưa. Vừa đến đầu xã Ya Ma (huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai), tôi đã nghe tiếng cồng chiêng vang xa. Hỏi thăm một người dân trên đường thì biết đó là nhạc chiêng đưa tiễn người chết ở làng Tờ Nùng-Măng.
Bà Siu H'Phưl-Người đưa sắc màu thổ cẩm vươn xa

Bà Siu H'Phưl-Người đưa sắc màu thổ cẩm vươn xa

(GLO)- Gần 60 tuổi, bà Siu H'Phưl (làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) vẫn miệt mài may các sản phẩm từ chất liệu thổ cẩm để bán ra thị trường. Với cách làm này, bà không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn góp phần gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc.

Hân hoan đón mừng lễ Phật đản

Hân hoan đón mừng lễ Phật đản

(GLO)- Cách đây hơn 2.500 năm, vào ngày rằm tháng tư, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời tại Ấn Độ. Suốt quá trình tu tập, hoằng pháp và độ sinh, Đức Phật đã để lại cho nhân loại một hệ thống tư tưởng giáo lý vô giá về trí tuệ, lòng từ bi, tinh thần bất bạo động, hòa hợp và phát triển.
Chiếc kang uống rượu của người Bahnar

Chiếc kang uống rượu của người Bahnar

(GLO)- Có nhiều yếu tố liên quan đến việc uống rượu cần của đồng bào Bahnar. Mỗi một yếu tố đều chứa đựng giá trị riêng, trong đó, chiếc kang uống rượu là vật nhằm đảm bảo sự công bằng giữa mọi người khi uống rượu.