Chùa Keo thuộc huyện Vũ Thư, Thái Bình, có tuổi đời gần 400 năm, vẫn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc cổ kính đặc trưng của các ngôi chùa Việt.
Chùa Keo có một trong những ngôi chùa cổ từ thời Vua Lê Trung Hưng
 |
| Chùa Keo được công nhận là di tích lịch sử quốc gia. Ảnh: thaibinhtv |
Chùa Keo có tên là "Thần Quang Tự", tọa lạc trên bờ sông Thái Bình tại làng Keo nay là xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Dân gian còn gọi ngôi chùa ở Thái Bình là Keo trên, phân biệt với chùa Keo dưới ở Nam Định, theo dòng chảy của con sông.
Ngôi chùa Keo ngày nay được xây dựng từ thời Vua Lê Trung Hưng năm 1632 theo lối kiến trúc "Nội công ngoại quốc" đặc trưng của kiến trúc chùa Việt Nam (có nghĩa là kiến trúc bên trong theo hình chữ Công, bên ngoài theo hình chữ Quốc). Toàn bộ khuôn viên chùa rộng hơn 41.500m2, gồm 16 tòa kiến trúc với 116 gian xây dựng. Trong khuôn viên chùa có 3 hồ lớn gồm hồ giữa tam quan ngoại và tam quan nội và hai hồ phía sau dãy hành lang đông và tây.
 |
| Chùa Keo là ngôi chùa có qui mô vào loại nhất trong các ngôi chùa cổ ở Việt Nam. Ảnh: Hoàng Hoài 21/8/2021 |
Cấu trúc của chùa Keo
Từ mặt đê đi xuống chùa là tam quan ngoại. Men theo hồ sen hai bên tả, hữu là hai cổng tò vò, giữa là tam quan nội. Qua tam quan là khu thờ Phật gồm chùa ông Hộ, tòa thiêu hương và điện Phật. Phía trong khu thờ Phật là khu thờ Thánh thờ Thiền sư Không Lộ, vị đại sư thời nhà Lý. Cuối cùng là gác chuông 3 tầng nguy nga bề thế. Hai dãy hành lang Đông và Tây nối từ chùa ông Hộ đến gác chuông gồm hơn hàng chục gian là nơi để Phật tử sắp lễ và du khách nghỉ chân.
 |
| Ảnh: Hoàng Hoài 21/8/2021 |
Chùa Keo Thái Bình được đánh giá là công trình có qui mô rộng lớn bậc nhất trong các chùa cổ ở Việt Nam, bên cạnh đó là nhiều giá trị kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Bên cạnh kiến trúc "Nội công, ngoại quốc" thì việc chùa được xây dựng quay mặt ra hướng nam với điểm đầu là Tam quan ngoại và điểm cuối Gác chuông nằm trên một trục bắc – nam được xem là đường "thần đạo" trong phong thủy kiến trúc.
 |
| Toàn bộ ngôi chùa được làm bằng gỗ lim. Ảnh: Thắm Phạm |
 |
| Gác chuông là công trình kiến trúc độc đáo của chùa Keo. Ảnh: Thắm Phạm |
Toàn bộ ngôi chùa được làm bằng gỗ lim, không sử dụng đinh tán mà chỉ dùng mộng gỗ ghép lại với nhau. Mặc dù vậy qua mấy trăm năm, kết cấu của toàn bộ kiến trúc gỗ này vẫn rất chắc chắn. Các cột đỡ, vì kèo được các nghệ nhân điêu khắc thời Hậu Lê chạm khắc rất tinh xảo. Đặc biệt là gác chuông 3 tầng cao hơn 11 mét với bộ khung được kết cấu bởi gần 100 con sơn chồng lên nhau, được gọi là 100 đàn đầu voi liên kết bằng mộng gỗ, nâng đỡ 12 mái ngói cong thanh thoát.
 |
| Chùa keo đẹp nao lòng khi vào thu. Ảnh: Hoàng Hoài 21/8/2021 |
Toàn bộ mái chùa đều được lợp vảy cá mềm mại. Các kiến trúc đao loan uốn cong chạm trổ hình rồng, phượng, cá,.. rất tỉ mỉ công phu. Ở tam quan nội có bộ cửa gỗ chạm một đôi rồng và nhiều rồng con đang chầu nguyệt được xem là kiệt tác chạm khắc thế kỷ 17. Trong chùa có những pho tượng Phật được chạm khắc từ thế kỷ 17, 18, khánh đá và bộ chuông đồng ,.. đều là những di sản quý báu.
 |
| Ảnh: Hoàng Hoài 21/8/2021 |
Hàng năm chùa Keo Thái Bình có hai ngày hội chính. Hội Xuân vào ngày mùng 4 tháng giêng và hội Thu vào trung tuần tháng chín âm lịch đã thu hút hàng vạn du khách về đây vãn cảnh và dâng lễ.
Ngoài ra không chỉ chính hội mà những ngày thường, đầu năm mồng một Tết trở đi khách du lịch cả nước cũng đổ về để đi lễ đầu năm.
Với những giá trị lịch sử, kiến trúc và mỹ thuật độc đáo, năm 2012 chùa Keo Thái Bình đã được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt. Năm 2017 lễ hội chùa Keo cũng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
 |
| Chùa hiện đang đóg cửa do dịch bệnh. Ảnh: Hoàng Hoài 21/8/2021 |
Hiện nay do dịch bệnh covid nên chùa Keo đang tạm dừng hoạt động cho đến khi dịch lắng xuống. Chính vì như thế mà một chùa Keo ồn ào náo nhiệt bây giờ lại trở nên yên bình khó tả. Bây giờ đang là lễ Vu Lan báo hiếu nhưng mọi người ai cũng ý thức được dịch bệnh nên không đổ xô đến chùa nữa." Chị Thắm- một người dân sống gần chùa chia sẻ.
Theo Hoàng Hoài (Dân Việt)
