Ngày Chiến thắng, được tổ chức vào ngày 9.5 hằng năm tại Nga, được xem là ngày lễ không liên quan tôn giáo quan trọng nhất tại Nga, theo The New York Times. Đây là dịp để người dân Nga tưởng nhớ những người đã hy sinh trong cuộc chiến chống phát xít trong Thế chiến 2.
Đã có khoảng 24 triệu quân nhân và dân thường Liên Xô thiệt mạng, nằm trong số những quốc gia có thương vong lớn nhất trong Thế chiến 2. Với phần lớn người Nga, ngày 9.5 còn mang tính biểu tượng cho sự kiên cường, hy sinh và lòng yêu nước.
Kết thúc 4 năm đấu tranh vệ quốc
Ngày Chiến thắng 9.5 mang ý nghĩa trọng đại trong lịch sử nước Nga, khi đánh dấu kết thúc 4 năm đấu tranh chống lại phát xít Đức, kể từ khi quân đội Đức quốc xã phát động chiến dịch Barbarossa, đưa quân tràn vào biên giới Liên Xô.
Quân và nhân dân Liên Xô đã kiên cường đấu tranh đẩy lùi đà tiến công của quân đội Đức quốc xã với tiềm lực quân sự lớn mạnh lúc bấy giờ. Đức quốc xã từng có thời điểm tiến sát thủ đô Moscow, song đã bị đánh bật bởi các đợt phản công của Liên Xô, tiêu biểu là trận Stalingrad năm 1942-1943, trận đánh trở thành bước ngoặt quan trọng để Hồng quân Liên Xô chuyển từ thế phòng thủ sang tấn công, tạo cơ sở để dẫn đến chiến thắng sau cùng. Hình ảnh lính Hồng quân cắm lá cờ chiến thắng trên nóc tòa nhà quốc hội Đức Reichstag ở Berlin ngày 2.5.1945 như một biểu tượng tiêu biểu cho cuộc đấu tranh của người dân Liên Xô trước phát xít Đức.
Thời khắc những quan chức Đức quốc xã ký biên bản đầu hàng tại Berlin vào rạng sáng ngày 9.5 theo giờ Moscow, đã đi vào lịch sử dân tộc Nga như một dấu mốc đánh bại chủ nghĩa phát xít.
Tại Nga, ngày 9.5 hằng năm không chỉ là ngày kỷ niệm, mà còn là dịp nâng cao tình đoàn kết dân tộc, giáo dục thế hệ trẻ về tinh thần chiến đấu và sự hy sinh của thế hệ cha ông để giành độc lập, tự do. Trong hầu hết thời gian Thế chiến 2, có đến 75% lực lượng quân đội Đức quốc xã được triển khai cho mặt trận phía đông đối đầu với Liên Xô. Liên Xô đã huy động nhiều lực lượng ở mọi tầng lớp tham gia kháng chiến và cũng đã chịu thiệt hại nặng nề về người và của.
Chiến thắng mang ý nghĩa thời đại
Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô trước phát xít Đức còn góp phần quan trọng đến thắng lợi chung của thế giới chống lại chủ nghĩa phát xít thời bấy giờ. Đây còn là bàn đạp để quân Đồng minh đánh bại lực lượng quân phiệt Nhật Bản, kết thúc Thế chiến 2, một trong những cuộc chiến có quy mô rộng lớn và đẫm máu nhất lịch sử nhân loại.
Kết cục cuộc chiến này có ý nghĩa thời đại đối với nhiều quốc gia và dân tộc trên thế giới, làm thay đổi cục diện chính trị quốc tế, cổ vũ mạnh mẽ, tạo thời cơ cho các phong trào đấu tranh vì độc lập dân tộc ở các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Trong khoảng thời gian này, vào tháng 8.1945, Việt Nam đã tiến hành thắng lợi cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 2.9.1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Chiến thắng của Liên Xô nói riêng và các nước yêu chuộng hòa bình còn là động lực quan trọng thúc đẩy các dân tộc bị áp bức đứng lên giành lại độc lập, tự do. Thắng lợi của Hồng quân Liên Xô cũng góp phần tạo nền tảng để thế giới xây dựng hệ thống quốc tế đa phương, nổi bật là sự ra đời của Liên Hiệp Quốc, với những nguyên tắc về tôn trọng quyền bình đẳng, quyền tự quyết của quốc gia, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Sau 80 năm, những tổn thất, đau thương về con người trong cuộc chiến chống phát xít cũng trở thành bài học về giá trị của hòa bình và hy sinh, như một lời nhắc với nhân dân thế giới ngày nay về tầm quan trọng của việc gìn giữ hòa bình và an ninh toàn cầu.
Phiên họp kỷ niệm của Liên Hiệp Quốc
Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào ngày 7.5 đã tổ chức phiên họp chính thức kỷ niệm 80 năm kết thúc Thế chiến 2. Đại sứ Nga tại Liên Hiệp Quốc Vassily Nebenzia nhấn mạnh chiến thắng phát xít đã đánh đổi bằng xương máu của hàng chục triệu người đã ngã xuống tại Nga và các nước trên thế giới.
“Chúng tôi sẽ mãi mãi ghi nhớ chiến công vĩ đại mà nhân dân Liên Xô đã đạt được, những người tham gia vào các sự kiện lịch sử này. Đó là thời điểm vô cùng khó khăn nhưng cũng rất thiêng liêng”, ông nói.
Hoàn Cầu thời báo dẫn lời Đại sứ Đức tại Liên Hiệp Quốc Antje Leendertse phát biểu: “Di sản đau thương, hủy diệt và mất mát đó sẽ mãi mãi gắn liền với tên tuổi đất nước tôi. Chúng tôi mang gánh nặng này với sự khiêm nhường và trách nhiệm đạo đức, và chúng tôi chấp nhận nó mà không do dự".
"Quyết tâm không để lặp lại không chỉ là một cam kết của nước Đức. Nó còn là nghĩa vụ của chúng tôi để bảo vệ các thế hệ sau khỏi những đau thương của chiến tranh, bảo vệ sinh mạng, duy trì phẩm giá của mỗi người dân, đồng thời bảo vệ các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hiệp Quốc”, bà Leendertse nói.
Vào tháng 3, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua một nghị quyết để kỷ niệm 80 năm ngày kết thúc Thế chiến 2. Nghị quyết kêu gọi một cuộc họp kỷ niệm đặc biệt của cơ quan sẽ được tổ chức vào tuần thứ hai của tháng 5.2025 và sẽ lặp lại mỗi 5 năm, nhằm tưởng niệm các nạn nhân của cuộc chiến.
Lễ kỷ niệm 80 năm Hồng quân Liên Xô chiến thắng phát xít Đức sẽ diễn ra tại Nga vào hôm nay, với tâm điểm là sự kiện duyệt binh mừng Ngày Chiến thắng. Ngoài thủ đô Moscow, nhiều thành phố lớn tại Nga đã trang trí, chuẩn bị những hoạt động đón chào ngày lễ lớn. Gần 30 nhà lãnh đạo nước ngoài cũng đến Nga dự lễ kỷ niệm ngày 9.5.
Ngoài Nga, tại Anh và Pháp cũng đã tổ chức lễ diễu binh, diễu hành mừng Ngày chiến thắng ở châu Âu 8.5 (V-E Day). Trong khi đó, hơn 4.000 quân nhân Belarus sẽ tham dự duyệt binh tại nước này trong ngày 9.5.
Theo Bảo Hoàng (TNO)
