Về "thánh địa" sâm Ngọc Linh

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Nằm trên độ cao 2.000-2.200 m so với mực nước biển, nơi bốn mùa mây phủ, là những vườn sâm Ngọc Linh đang sinh sôi dưới những tán rừng nguyên sinh. Không chỉ được “bảo vệ” bởi địa hình cách trở mà những vườn sâm Ngọc Linh còn luôn được canh phòng nghiêm ngặt, cẩn mật bởi nhiều lý do… Sau nhiều lần lỡ hẹn, mới đây tôi đã được đến thăm những vườn sâm này.
Nghiêm ngặt đường lên “thánh địa”
Từ quốc lộ 14 rẽ phải lên tỉnh lộ 672, sau nửa giờ xe lăn bánh là đến con đèo ám ảnh đối với cánh lái xe-đèo Măng Rơi. Có người gọi trại đi là đèo “văng rơi” vì những đoạn cua khúc khuỷu, những con dốc dựng đứng nơi đây. Vượt đỉnh đèo, mở ra trước mắt là cả một thung lũng nằm giữa bốn bề rừng núi-huyện Tu Mơ Rông (tỉnh Kon Tum), nơi vẫn lưu truyền về cây “thuốc giấu”, sâm đắng hay còn gọi là “củ ngãi” của đồng bào Xê Đăng. Khi xưa là thế, nhưng giờ đây cây “thuốc giấu” đã không còn là bí mật nữa khi đã được cả thế giới biết đến: sâm Ngọc Linh-một trong những loài sâm mà thân, rễ và rễ củ có chứa đến 52 hợp chất saponin có tính kháng khuẩn, kháng ung thư (trong khi sâm Hàn Quốc chỉ có khoảng 25 hoạt chất saponin).
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc thị sát vùng trồng sâm Ngọc Linh ở tỉnh Kon Tum. (Ảnh nguồn internet)
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc thị sát vùng trồng sâm Ngọc Linh ở tỉnh Kon Tum. (Ảnh nguồn internet)
Từ xã Măng Ri (huyện Tu Mơ Rông), chúng tôi theo con đường vừa mới được đổ bê tông ngược lên đỉnh núi. Từ chốt thứ nhất đã được khóa cẩn thận, “lính” của ông Trần Hoàn-Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sâm Ngọc Linh Kon Tum-cho biết, chỉ khi có lệnh của một trong 3 người thì mới mở được cửa, đó là ông Trần Hảo (em ruột ông Trần Hoàn) và ông Hồng, ông A Sỹ (những người trực tiếp chăm sóc, quản lý, bảo vệ và phát triển vườn sâm). Sau khi có lệnh, người trên vườn sâm mới chạy xe xuống mở cổng chứ người gác chốt không bao giờ có chìa khóa. Muốn lên vườn sâm phải qua 5 chốt như vậy.
Len giữa những triền núi mờ mây phủ, cuối cùng chúng tôi cũng đến “đại bản doanh” đầu tiên là vườn sâm số 1 của Công ty. Nơi đây có độ cao 2.000 m so với mực nước biển. Phía trên những triền núi là vườn sâm Ngọc Linh đang sinh trưởng mạnh mẽ.
Chăm sâm trên độ cao hơn 2.000 m
Hiện nay, Công ty cổ phần Sâm Ngọc Linh Kon Tum của ông Trần Hoàn đang sở hữu trên 500 ha cả diện tích sâm giống và sâm kinh doanh-diện tích lớn nhất cả nước-nên nơi đây được ví là “thánh địa” của sâm Ngọc Linh.
“Khu vực này ngày trước là nơi sinh trưởng của sâm Ngọc Linh ngoài tự nhiên, thế nên việc trồng sâm ở đây hoàn toàn không có một tác động kỹ thuật nào ngoài việc làm luống, tạo mùn, bởi cây sâm Ngọc Linh sống chủ yếu nhờ thảm lá cây mục trong những cánh rừng già trên độ cao này. Vì vậy, những nơi độ mùn thấp, công nhân phải đi bộ gùi về những thảm lá mục về bón cho cây”-anh A Sỹ, người trực tiếp chăm sóc vườn sâm cho hay. Nghe qua thì đơn giản thế nhưng tất cả đều phải tuân thủ một quy trình nghiêm ngặt, bởi thân nước của sâm Ngọc Linh luôn “đỏng đảnh” trước sự thay đổi. Nếu chăm sóc không cẩn thận, những đám sâm cứ thế lụi dần đi rồi chết.
Là người tham gia trồng, quản lý, chăm sóc “thánh địa” sâm Ngọc Linh từ những ngày đầu tiên, anh A Sỹ là người biết rất rõ những khó khăn sau không biết bao nhiêu ngày đêm lăn lóc, ăn ngủ ngay bên những luống sâm. “Công ty mới làm được đường thì đỡ vất vả, chứ lúc trước lên vườn sâm phải đi bộ 3-4 tiếng đồng hồ. Việc chăm sóc vườn sâm khó khăn lắm, nói ra không hết đâu. Mình phải chăm sóc, quản lý cho tốt, đừng để nó ốm đau, đừng để chim, chuột nó ăn, nó phá”.
Theo lời anh A Sỹ, ngoài một số loài chim “nghiền” hạt sâm Ngọc Linh khi chín thì có 1 loài chuột cực kỳ tinh khôn. Loài chuột này có màu hung đỏ, thân thuôn, dài, thường lấy lá sâm làm tổ và xem củ sâm Ngọc Linh là món khoái khẩu. Chỉ cần vài đêm không để ý, cả vạt những thân cây sâm ngã rạp in đầy dấu răng của loài gậm nhấm. “Cuộc chiến” giữa công nhân chăm sóc, bảo vệ với loài chuột tinh khôn này hàng ngày vẫn diễn ra. Bởi ở cái lạnh này, không có loài mèo nào có thể sinh sống mà săn chuột trên diện tích rộng hàng trăm héc ta như vậy. 
Nặng lòng với sâm Ngọc Linh
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tham quan các gian hàng trưng bày sâm Ngọc Linh. Ảnh: Minh Triều
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tham quan các gian hàng trưng bày sâm Ngọc Linh. Ảnh: Minh Triều
Không chỉ gây dựng nên một “thánh địa” sâm Ngọc Linh có diện tích lớn nhất cả nước được đầu tư bài bản, ông Trần Hoàn-Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum-còn góp phần lưu giữ nguồn gen gốc quý giá của sâm Ngọc Linh ngoài tự nhiên. Mỗi năm, ông hỗ trợ hàng chục tỷ đồng cho người dân từ việc cung cấp giống sâm Ngọc Linh miễn phí. Và đây chính là cơ hội để người dân vươn lên thoát nghèo và làm giàu bền vững.
Trò chuyện với ông Trần Hoàn mới thấy, nỗi lo lớn nhất của ông chủ “thánh địa” này là sợ cây sâm Ngọc Linh bị lai tạp giống. Ít ai biết rằng, 20 năm trước, ông Trần Hoàn đã cầm trên tay những củ sâm Ngọc Linh tự nhiên cả trăm năm tuổi. “Năm 1997, mình đã bắt đầu thu gom của bà con các xã quanh chân núi Ngọc Linh để đem đi gây giống từ những đầu mầm. Chỉ 2 năm đầu mầm đã cho hoa, hạt. Cứ như thế, mình cũng đã có cả một vườn sâm gốc giữ nguyên bản nguồn gen quý cũng như hoàn thiện quy trình gieo ươm, chăm sóc sâm Ngọc Linh”-ông thổ lộ. Cứ thế, những vườn sâm hình thành dưới sự âm thầm chăm chút, bảo vệ đến gần như bí mật của ông chủ vườn sâm với sự giúp sức của những người dân địa phương và nhân viên Công ty. Tháng 5-2011, sự kiện Công ty cùng UBND tỉnh Kon Tum lần đầu tiên công bố kết quả sau hơn 13 năm nghiên cứu, bảo tồn, phát triển vườn sâm gốc với 140 ha đã khiến nhiều người kinh ngạc.
 
Từ “thánh địa” sâm Ngọc Linh này, Công ty cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum đã tạo  việc làm cho hơn 400 hộ dân tại 20 thôn của 3 xã Măng Ri, Tê Xăng và Ngọc Lây (huyện Tu Mơ Rông) bằng hình thức liên kết trồng sâm Ngọc Linh gắn với việc bảo vệ phát triển rừng.

Dẫn chúng tôi qua những luống bậc thang len lỏi qua vườn sâm được trồng hoàn toàn tự nhiên dưới lớp thảm mùn của lá cây, chính ông chủ của “thánh địa sâm” cũng lúng túng vì diện tích quá lớn. Ông cũng rất kiệm lời khi nói về giá trị thực tế quy ra tiền của những vườn sâm gốc này. Thế nhưng, chỉ cần tính hàng triệu cây con vừa mới được ươm thành công đến vườn sâm Ngọc Linh trên 400 ha bắt đầu cho thu hoạch, với giá trị trường hiện nay (loại tốt 100-120 triệu đồng/kg) thì doanh thu cả ngàn tỷ đồng là chuyện bình thường.
Tháng 6-2017, sâm Ngọc Linh chính thức được Thủ tướng Chính phủ công nhận là sản phẩm quốc gia.  Mới đây tại hội nghị đầu tư phát triển sâm Ngọc Linh Kon Tum và các dược liệu khác, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ví đây là quốc bảo, trở thành quốc kế dân sinh. Trong năm nay, Công ty dự kiến sẽ ra mắt chuỗi sản phẩm từ sâm mang thương hiệu “K5 sâm Ngọc Linh Kon Tum”, như: trà lá sâm, dịch chiết sâm, rượu sâm ngọc Linh và củ sâm Ngọc Linh tươi ngâm rượu.
Để bắt kịp thời đại cũng như xu hướng mới, Công ty cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum cũng mạnh dạn đầu tư, phát triển dược liệu với mô hình hợp tác với các tổ chức, cá nhân có quan tâm về sâm Ngọc Linh. Theo đó, Công ty sẽ bán cây sâm Ngọc Linh 1 năm tuổi cho người đầu tư trồng trên đất dự án của Công ty. Người đầu tư có thể theo dõi quá trình chăm sóc và phát triển của cây sâm Ngọc Linh qua camera. Hàng tháng, nhà đầu tư được lên thăm, kiểm tra tại vườn sâm và trực tiếp lên thu hoạch tại vườn. Điều đó mở ra những cơ hội hợp tác đầu tư lý tưởng trong và ngoài nước.
Gần đây nhất, sáng 16-9-2018, Công ty đã cấp 46.500 cây giống sâm Ngọc Linh trị giá khoảng 20 tỷ đồng cho người dân ở 7 xã của 2 huyện Tu Mơ Rông và Đak Glei . Được biết, từ năm 2011 đến nay, mỗi năm Công ty cấp miễn phí mỗi năm khoảng 50.000 cây sâm giống cho người dân để sâm Ngọc Linh trở thành sinh kế của người dân dưới chân núi Ngọc Linh này.
Khánh Toàn

Có thể bạn quan tâm

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

Ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), lão ngư Dương Minh Thạnh được nhiều ngư dân gọi là “lão ngư Hoàng Sa” bởi có công “nối biển” Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa. Ông còn được mệnh danh là “sói biển” Lý Sơn, bởi sức vươn khơi dẻo dai, từng 5 lần thoát chết thần kỳ giữa bão biển.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

Xây thế trận lòng dân từ sâu rễ bền gốc nơi tà đạo Hà Mòn đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo Hà Mòn đi qua - Kỳ 2: Tỉnh ngộ sau chuỗi ngày tối tăm

(GLO)- Phía sau những lời hứa hẹn mơ hồ về một cuộc sống sung túc không cần lao động. Ở một số buôn làng, những mái nhà vốn yên ấm bị xáo trộn. Chỉ khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng kiên trì vận động, nhiều người mới dần nhận ra sự thật, tỉnh ngộ và quay về với cuộc sống bình thường.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

(GLO)- Có một thời, ở những ngôi làng Bahnar như Kret Krot (xã Hra), Kuk Kôn, Kuk Đak (xã Đak Pơ), nhịp sống bình yên bỗng chùng xuống. Tà đạo Hà Mòn như một “cơn gió độc” quét qua, để lại phía sau sự im ắng nặng nề, len lỏi vào từng mái nhà, khiến buôn làng trở nên khép kín, u ám.

Thúng chai lên phố

Thúng chai lên phố

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

(GLO)- Trên vùng biên Ia O (tỉnh Gia Lai), dòng Pô Cô vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là nhịp cầu kết nối lương duyên. Từ những lần qua lại thăm thân, dự lễ hội, nhiều mối tình nảy nở, hình thành nên những mái ấm xuyên biên giới bình dị, bền bỉ, góp phần dệt nên diện mạo riêng nơi phên giậu Tổ quốc.

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Giữa miền biên viễn phía tây Gia Lai, trên dòng Pô Kô hùng vĩ, hàng chục gia đình từ Tây Nam bộ tìm đến lập nghiệp, dựng nên những căn nhà nổi chông chênh giữa sóng nước. Cuộc mưu sinh lặng lẽ thể hiện nghị lực của con người, ý chí bám trụ và khát vọng sống chan hòa cùng sông nước.

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

(GLO)- Ẩn giữa rừng sâu xã Krong (tỉnh Gia Lai), những căn lán nhỏ được dựng ngay dưới gốc giáng hương cổ thụ. Đó là nơi lực lượng bảo vệ rừng ăn ngủ, thay nhau canh giữ từng cây hương quý - những “báu vật” của đại ngàn.

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí bầu cử nơi biên giới

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí ngày hội lớn của toàn dân nơi biên giới

(GLO)- Những ngày cận kề cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ (tỉnh Gia Lai) phối hợp với chính quyền, già làng, người uy tín đến từng làng tuyên truyền, vận động bà con sẵn sàng tham gia ngày hội lớn của toàn dân.

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Khi phố xá đã lên đèn và nhiều gia đình yên giấc, trên những tuyến đường thuộc xã Long Hải (TPHCM) vẫn có những ánh đèn xe lặng lẽ di chuyển. Đó là ánh đèn của Đội SOS Long Hải - nhóm thanh niên tình nguyện đã suốt 7 năm qua hỗ trợ người dân gặp sự cố giao thông trong đêm.

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Giữa vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi núi đá vôi dựng đứng như những bức tường thành và rừng già nối tiếp đến tận biên Việt - Lào, có một lễ hội mà mỗi nhịp trống vang lên dường như làm nghiêng ngả cả đại ngàn: Lễ hội Đập trống của người Ma Coong.

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi mây trắng quấn quýt những đỉnh núi của vùng cao Đà Nẵng, có một cánh rừng không chỉ xanh bởi lá, mà còn xanh bởi ký ức. Người dân gọi đó là 'rừng bác Năm Công'.

Cán bộ trại giam động viên, chia sẻ với phạm nhân.

Tình người sau cánh cổng trại giam

(GLO)- Từ những câu chuyện rất thật của người trong cuộc, có thể thấy tính nhân văn trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân tại Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh Gia Lai. Đó là nơi cán bộ, chiến sĩ đang kiên trì cảm hóa những người lầm lỗi bằng trách nhiệm và lòng nhân ái.

“Thần y trị điểu”

“Thần y trị điểu” ở An Khê

(GLO)- Hàng chục năm qua, căn nhà của anh Hoàng Huy (SN 1992, ở tổ 1, phường An Khê, tỉnh Gia Lai) luôn ríu rít tiếng chim. Ở đó, anh Huy âm thầm cứu chữa cho hàng trăm chú chào mào mắc bệnh từ khắp nơi gửi về.

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

(GLO)- Về thăm những khu tái định cư vùng thiên tai trên địa bàn tỉnh Gia Lai, chúng tôi cảm nhận được mùa xuân ấm áp đang về cùng với sắc hoa tươi thắm, khung cảnh sản xuất, sinh hoạt nhộn nhịp đang định hình trên vùng đất mới.

null