Lễ hội Sơmă Kơcham của người Bahnar

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Còn nhớ một lần, tôi về làng Mơ Hra (xã Kông Lơng Khơng, huyện Kbang) gặp dịp dân làng chuẩn bị lễ hội Sơmă Kơcham. Già làng Đinh Pan đang tỉ mẩn hướng dẫn đám trai làng dựng đàn tế lễ… Đàn lễ thoạt trông đơn giản nhưng lại khá cầu kỳ các chi tiết trang trí. Ông Đinh Pan nói rằng, phải là những đứa “có con mắt, cái tay của Yàng cho” mới làm được việc này.
Lễ hội Sơmă Kơcham thường được đồng bào Bahnar tổ chức vào tháng 3, khi những đóa pơ lang thắp lên muôn vàn đốm lửa giữa bầu trời ngập tràn ánh nắng. Sơmă-tiếng Bahnar nghĩa là cúng, kơcham nghĩa là cái sân. Cúng sân, hiểu theo nghĩa rộng là cúng đất làng. Đây là lễ hội lớn nhất trong năm của người Bahnar mở đầu cho một năm sản xuất, đồng nghĩa với một lễ hội đón mừng năm mới.
Lễ hội kéo dài 1 ngày một đêm với mục đích thông báo cho các vị thần linh biết các công việc sẽ làm trong năm, khấn cầu các vị phù hộ cho mọi việc như sửa chữa nhà cũ, đốn cây làm rẫy… diễn ra suôn sẻ. Đặc biệt là xin các vị “cho mưa xuống đúng lúc, nắng lên đúng thời”; cây lúa “ban ngày bằng bụi sả, ban đêm bằng cây đa”; con người khỏe mạnh, sinh sôi “như cây môn mọc”; ngựa nhiều như quả cà đắng, trâu bò sinh sôi như cành cây um tùm”.
 Lễ hội Sơmă Kơcham trên quê hương Anh hùng Núp. Ảnh: Trần Phong
Lễ hội Sơmă Kơcham trên quê hương Anh hùng Núp. Ảnh: Trần Phong
Già làng Đinh Pan cho hay: Tuy diễn ra trong thời gian không dài nhưng là lễ hội mở đầu cho một chu kỳ sản xuất và các lễ hội khác trong năm, Sơmă Kơcham được người Bahnar tổ chức trang trọng. Vật hiến tế các vị thần linh là trâu, bò, rượu cần, cơm lam được chuẩn bị cẩn thận. Phần cúng lễ sẽ do các già làng có uy tín đảm nhận.
Sau phần lễ, tiệc ăn uống sẽ kéo dài suốt đêm. Không gian làng như vỡ ra bởi điệu chiêng và những vòng xoang nhịp nhàng, uyển chuyển. Không khí vui tươi, lạc quan rạng rỡ mọi gương mặt già trẻ. Ai cũng tin tưởng vào một năm mới mùa màng sẽ tốt tươi, muôn việc đều tốt đẹp.
Xưa kia, khi gặp phải các việc bất trắc như: ốm đau, dịch bệnh, mất mùa… phải chuyển làng đi nơi khác, người Bahnah cũng phải tiến hành Sơmă Kơcham. Bây giờ, các làng Bahnar đều đã định cư. Nhiều loại cây trồng mới ra đời đã khiến không ít nghi lễ rẫy nương xưa kia bị mai một.
Tuy vậy, với lễ hội Sơmă Kơcham, mọi làng vẫn giữ gần như nguyên vẹn. Lấy tín ngưỡng và nghệ thuật làm phương tiện để củng cố mối gắn kết thiêng liêng, bền chặt giữa các thành viên với cộng đồng là ý nghĩa lâu bền của Sơmă Kơcham, dù niềm tin tâm linh trong cuộc sống hiện đại có thể ít nhiều mai một.
NGỌC TẤN

Có thể bạn quan tâm

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

(GLO)- Ở Tây Nguyên, những bước chân đầu ngày của người Jrai hướng về giọt nước của làng. Nguồn nước trong lành từ đó đã đi cùng các buôn làng qua bao mùa rẫy, bao thế hệ; đồng thời lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt cộng đồng từ ngàn xưa.

Tái hiện lễ ăn hỏi truyền thống của dân tộc Jrai tại làng Ơp, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai nhằm phát triển du lịch

Phục dựng lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai gắn với phát triển du lịch cộng đồng

(GLO)- Giữa làng Ơp (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai), lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai được phục dựng với đầy đủ nghi thức. Hoạt động này góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân.

Gìn giữ và phát huy giá trị di sản Hán Nôm

Cần phối hợp liên ngành để gìn giữ và phát huy giá trị di sản Hán Nôm

(GLO)- Từ những sắc phong, gia phả, văn tế, địa bạ đến hoành phi, câu đối…, di sản Hán Nôm đang lưu giữ trên vùng đất Gia Lai là lớp trầm tích đặc biệt của lịch sử và văn hóa. Việc nhận diện giá trị, gìn giữ kho tư liệu này sẽ gợi mở con đường bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong đời sống.

Ngân vang tiếng cồng chiêng Chăm H’roi

Ngân vang tiếng cồng chiêng Chăm H’roi

(GLO)- Trước những đổi thay của đời sống hiện đại, các nghệ nhân người Chăm H’roi ở Câu lạc bộ (CLB) Cồng chiêng làng Canh Thành (xã Vân Canh, tỉnh Gia Lai) vẫn bền bỉ gìn giữ tiếng cồng, tiếng chiêng - linh hồn văn hóa của dân tộc mình.

null