Dù ngành chức năng và địa phương đã tuyên truyền, nhắc nhở, lập biên bản, yêu cầu chấm dứt, nhưng tình trạng này vẫn tái diễn.
Từ năm 2024, khu vực lòng hồ đập dâng Văn Phong (thuộc địa bàn 3 xã Bình Phú, Bình An, Bình Khê) xuất hiện hoạt động khai thác hến, trai bằng ghe xuồng sử dụng máy cào lồng công suất lớn. Có thời điểm, gần 10 phương tiện cùng hoạt động, trong đó có những phương tiện kích thước lớn.
Theo ghi nhận của phóng viên, những ngày gần đây, tại khu vực thượng lưu đập dâng Văn Phong thường xuyên có xuồng cào hến hoạt động. Nhiều thời điểm, hàng loạt phương tiện chạy ngang dọc trên lòng hồ, di chuyển qua lại giữa các địa phương, gây khó khăn cho công tác quản lý.
Ông Bùi Văn Kính - Phó Giám đốc Công ty CP Thủy điện Văn Phong - cho biết: Các phương tiện cào hến hoạt động gần như liên tục hằng ngày, làm gãy thảm cỏ 2 bờ sông Côn, khiến đáy hồ bị xáo trộn, rong rêu và thực vật tầng đáy đứt gãy. Lượng thực vật bị phá hủy trở thành rác, trôi về phía Nhà máy Thủy điện Văn Phong ở vai phải đập dâng, thuộc xã Bình Phú, gây nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn vận hành, sản xuất điện.
Theo ông Kính, bèo, cỏ và rong rêu liên tục dạt về khiến cửa nhận nước bị nghẽn, bể áp lực không được cấp đủ nước, gây hiện tượng khí thực tua bin, làm rung lắc, hư hỏng thiết bị và phát sinh sự cố kỹ thuật. Có thời điểm, lượng rác trôi về quá lớn, nhà máy phải dừng máy, trục vớt rác mới có thể vận hành trở lại.
Để hạn chế tình trạng này, đơn vị đã lắp đặt 2 lớp lưới chắn rác, gồm một lớp cách nhà máy 30 m và một lớp tại ba cửa nhận nước; đồng thời bố trí tổ công nhân 5 người hằng ngày vớt bèo, rong rêu mắc vào lưới. Dù vậy, nguy cơ tắc nghẽn cửa nhận nước vẫn thường trực, trong khi đơn vị phải tốn thêm chi phí và nhân lực xử lý.
Không chỉ ảnh hưởng đến công trình thủy điện, hoạt động cào hến bằng máy công suất lớn còn gây khó khăn cho công tác điều tiết nước, vận hành hệ thống thủy lợi của Xí nghiệp Thủy lợi V (thuộc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định, đơn vị quản lý, khai thác đập dâng Văn Phong). Rong rêu, thảm thực vật bị cào phá trôi dạt về phía đập cản trở dòng chảy, gây ách tắc các cống trên kênh Văn Phong.
Ông Nguyễn Văn Lượng - Giám đốc Xí nghiệp Thủy lợi V - cho biết: Một vấn đề đáng lo ngại khác là các phương tiện đánh bắt đều do người dân tự chế, không bảo đảm quy chuẩn an toàn, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, đe dọa tính mạng người tham gia khai thác.
Sau nhiều lần tuyên truyền, nhắc nhở nhưng tình trạng vẫn tiếp diễn, tháng 6-2025, Xí nghiệp Thủy lợi V phối hợp với đơn vị chức năng xã Bình Tường (huyện Tây Sơn cũ) lập biên bản một số trường hợp vi phạm, yêu cầu chấm dứt hành vi và đưa ghe xuồng ra khỏi lòng hồ.
Xí nghiệp cũng có văn bản gửi UBND xã Bình Tường, đề nghị phối hợp xử lý nếu các trường hợp vi phạm không chấp hành. Sau đó, các phương tiện di chuyển đi nơi khác hoạt động, nhưng thời gian gần đây, tình trạng cào hến lại tái diễn tại lòng hồ đập dâng Văn Phong.
Theo ông Lượng, phạm vi mặt nước do đơn vị quản lý trải dài khoảng 5 km từ đập dâng về phía thượng lưu, thuộc địa bàn 3 xã Bình Phú, Bình An và Bình Khê. Các phương tiện có thể di chuyển qua lại giữa các địa phương, gây khó khăn cho việc tiếp cận, xử lý vi phạm. Vì vậy, đơn vị sẽ đề nghị cả 3 địa phương phối hợp giải quyết.
Trước những tác động đến môi trường và nguy cơ ảnh hưởng an toàn vận hành công trình, các ngành chức năng, địa phương liên quan cần phối hợp triển khai biện pháp xử lý dứt điểm tình trạng cào hến trái quy định tại lòng hồ đập dâng Văn Phong.
