Cách làm này góp phần giúp người trồng nâng cao hiệu quả sản xuất, từng bước hướng đến phát triển cà phê bền vững.
Hỗ trợ nông dân từ khâu đầu vào
Khởi đầu từ hoạt động cung ứng phân bón, hỗ trợ vốn cho nông dân, ông Trần Ngọc Huy - Giám đốc Công ty TNHH MTV Ngọc Chương Gia Lai từng bước mở rộng sang thu mua cà phê.
Trong 5 năm qua, cơ sở kinh doanh của ông bình quân thu mua khoảng 8.000 tấn cà phê mỗi năm, doanh thu khoảng 700 tỷ đồng.
Song song với hoạt động kinh doanh, ông duy trì liên kết với người trồng thông qua việc cung ứng vật tư, tư vấn kỹ thuật và thu mua sản phẩm.
Theo ông Huy, để hoạt động kinh doanh phát triển lâu dài, trước hết phải giúp người trồng cà phê cải thiện đời sống. Vì vậy, việc nắm bắt đặc điểm đất đai, khí hậu, nguồn nước và nhu cầu thị trường được xem là cơ sở để tư vấn giống cây trồng, phương thức canh tác phù hợp.
“Công ty muốn thành công thì trước hết phải dựa vào dân, dân phát triển thì công ty mới phát triển” - ông Huy chia sẻ.
Đối với những hộ còn khó khăn, ông tạo điều kiện nhận phân bón trước, thanh toán sau thu hoạch; đồng thời hỗ trợ vật tư không tính lãi đối với các trường hợp thuộc diện được hỗ trợ. Qua đó, nông dân giảm áp lực chi phí đầu vụ, có thêm nguồn lực đầu tư chăm sóc vườn cây.
Bên cạnh hỗ trợ đầu vào, ông Huy chú trọng hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình canh tác bền vững, từ lựa chọn giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến thu hái, sơ chế và bảo quản.
Các hộ đủ điều kiện còn được hỗ trợ hoàn thiện quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tham gia các chương trình chứng nhận cà phê bền vững như UTZ, 4C, RFA.
Gia đình anh Võ Ngọc Chín (tổ dân phố Hàm Rồng, phường Hội Phú) có khoảng 500 cây cà phê. Nhờ những kiến thức được ông Huy hướng dẫn, anh đã điều chỉnh phương pháp chăm sóc vườn cây, sử dụng phân bón hợp lý và chú trọng cải thiện chất lượng đất.
“Hiện tôi đã biết cách chăm sóc vườn cà phê theo quy trình 4C, chủ yếu sử dụng phân chuồng, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và chỉ bón một lượng nhỏ phân hóa học.
Tôi cũng chú ý không phát cỏ quá sát mặt đất để tránh làm đất chai cứng. Cùng với đó là bón vôi, phân lân phù hợp để giúp vườn cà phê phát triển tốt hơn, hướng đến năng suất và giá bán ổn định” - anh Chín chia sẻ.
Theo ông Huy, mạng lưới liên kết hiện có khoảng 2.500 hộ nông dân, chủ yếu tại các địa bàn Bờ Ngoong, Gào, Ia Băng, Ia Dơk và Bàu Cạn. Đây là nền tảng để cơ sở kinh doanh duy trì nguồn cung, đồng thời hỗ trợ người trồng tiếp cận vật tư và kỹ thuật sản xuất.
Gắn sản xuất với yêu cầu thị trường
Cùng với việc nâng cao kỹ thuật canh tác, ông Huy quan tâm đến những yêu cầu ngày càng chặt chẽ của thị trường xuất khẩu, nhất là về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Trong quá trình liên kết, nông dân được hướng dẫn ghi nhận thông tin vùng trồng, xác định tọa độ diện tích sản xuất và tuân thủ quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo quy định. Việc quản lý thông tin vùng trồng và quá trình sản xuất giúp minh bạch nguồn gốc sản phẩm, tạo cơ sở để đáp ứng yêu cầu của đối tác thu mua.
Theo ông Huy, tham gia các chương trình chứng nhận phù hợp có thể mở ra cơ hội tiếp cận thị trường cho người trồng cà phê. Tuy nhiên, để duy trì liên kết lâu dài, nông dân cần tuân thủ quy trình sản xuất đã thống nhất, từ chăm sóc, thu hái đến sơ chế, bảo quản. Chất lượng sản phẩm phải được bảo đảm xuyên suốt quá trình sản xuất, thay vì chỉ chú trọng ở khâu thu hoạch.
Ông cũng xác định liên kết chỉ có thể phát triển bền vững khi lợi ích giữa người trồng, đơn vị thu mua và đối tác tiêu thụ được hài hòa. Vì vậy, bên cạnh việc hỗ trợ kỹ thuật, ông chú trọng duy trì đầu ra cho nông sản, khuyến khích nông dân nâng cao ý thức tuân thủ quy trình, từng bước hình thành phương thức sản xuất có trách nhiệm với thị trường.
Hoạt động kinh doanh của ông Huy hiện tạo việc làm cho hơn 30 lao động địa phương, với mức thu nhập bình quân khoảng 12 triệu đồng/người/tháng.
Ngoài ra, ông còn tham gia các hoạt động an sinh xã hội như hỗ trợ cây xanh che bóng cho vườn cà phê, giúp đỡ hộ khó khăn, trao quà cho học sinh và người dân có hoàn cảnh khó khăn.
Bà Phan Thị Hoài Thương - Chủ tịch Hội Nông dân phường Hội Phú - đánh giá: Mô hình sản xuất, kinh doanh của ông Trần Ngọc Huy mang lại hiệu quả kinh tế, đồng thời có những đóng góp thiết thực cho hội viên nông dân. Không chỉ phát triển hoạt động kinh doanh, ông còn hỗ trợ cây giống, tư vấn kỹ thuật và trợ giá phân bón cho hội viên có hoàn cảnh khó khăn. Đây là mô hình có thể giúp nông dân địa phương tham khảo, học hỏi kinh nghiệm trong tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế.
Ghi nhận những nỗ lực đó, ngày 22-10 vừa qua, ông Huy được Hội Nông dân tỉnh Gia Lai tặng danh hiệu “Hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh giai đoạn 2022-2026” và bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu, giảm nghèo bền vững.
Từ việc hỗ trợ vật tư đầu vào đến hướng dẫn kỹ thuật và kết nối tiêu thụ, mô hình liên kết của ông Huy cho thấy vai trò của sự đồng hành giữa cơ sở kinh doanh với người trồng cà phê.
Khi lợi ích kinh tế gắn với chất lượng sản phẩm và trách nhiệm trong sản xuất, liên kết không chỉ giúp nông dân nâng cao hiệu quả canh tác mà còn góp phần xây dựng chuỗi giá trị cà phê ổn định, bền vững hơn.
