Nặng lòng với văn hóa truyền thống

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Trăn trở trước thực trạng các giá trị văn hóa truyền thống đang dần mai một, nghệ nhân Kpuih Nhoaih (làng Iắt, xã Ia Boòng, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) đã bỏ tiền sưu tầm và lưu giữ những bộ chiêng quý. Không những vậy, ông còn truyền lại cách đánh chiêng cho thế hệ trẻ với mong muốn họ sẽ tiếp nối người lớn gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc.
Biết chúng tôi tới thăm để được “mục sở thị” những bộ chiêng quý của gia đình, ông Nhoaih mang sẵn chúng ra đặt ngay ngắn giữa phòng khách rồi cẩn thận lau chùi từng chiếc. Ông bảo rằng, cả làng chỉ còn 2 bộ chiêng này. Mỗi lần có việc, làng đều mượn để sử dụng. Một số làng lân cận không có cồng chiêng cũng thường xuyên tìm tới mượn khi có lễ hội.
Nói về nguồn gốc của 2 bộ chiêng này, ông Nhoaih cho biết, chúng được ông mua lại với giá 120 triệu đồng từ 1 hộ dân trong xã cách đây đã hơn chục năm. Thời điểm ấy, số tiền này là rất lớn. Dù vậy, ông vẫn không tỏ ra hối tiếc. Bởi lẽ, ông luôn trăn trở trước việc làng không còn bộ cồng chiêng nào, đám trẻ chỉ thích nghe nhạc hiện đại và không ai biết đánh cồng chiêng. Sau nhiều lần bàn bạc với vợ, cuối năm 2010, ông quyết định bán 2 con bò cùng với gần 3 tấn cà phê nhân vừa thu hoạch để đổi lấy 2 bộ chiêng này. Những năm gần đây, nhiều người tìm tới hỏi mua lại 2 bộ chiêng với giá cao nhưng ông đều từ chối. “Tôi biết đánh chiêng từ khi còn nhỏ nhờ những lần đi theo bố tập đánh với người lớn. Sau này, nhờ đánh thuần thục, tôi được tham gia đội cồng chiêng của làng biểu diễn trong các lễ hội, sự kiện văn hóa của xã. Kể từ đó, tiếng cồng chiêng như một âm thanh thiêng liêng thấm vào máu thịt khiến tôi đam mê và muốn gìn giữ. Tôi cũng thường xuyên lui tới nhà các nghệ nhân để học cách chỉnh chiêng”-ông Nhoaih bày tỏ.
Ông Kpuih Nhoaih bên cạnh bộ chiêng của mình. Ảnh: Nhật Hào
Ông Kpuih Nhoaih bên cạnh bộ chiêng của mình. Ảnh: Nhật Hào
Đặc biệt, những năm gần đây, khi xã Ia Boòng chú trọng tới việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống, ông càng tích cực vận động thanh-thiếu niên tham gia tập đánh cồng chiêng. Bản thân ông cùng với một số người lớn trong làng trực tiếp hướng dẫn thế hệ trẻ cách sử dụng loại nhạc cụ dân tộc này. Anh Rơ Lan Nui chia sẻ: “Nhờ được ông Nhoaih truyền dạy, tôi và nhiều bạn trẻ khác đã biết đánh cồng chiêng và ai cũng đều rất vui khi được tham gia cùng đội cồng chiêng của làng biểu diễn tại các sự kiện của địa phương”. Còn anh Rơ Mah Pum thì bày tỏ: “Đến nay, làng đã có một đội cồng chiêng 20 người, bao gồm cả người lớn, thanh niên và các em nhỏ. Đội cồng chiêng của làng đã đánh thành thục nhiều bài chiêng hay. Tới đây, khi dịch Covid-19 được khống chế, làng sẽ thành lập đội cồng chiêng “nhí” nhằm gìn giữ văn hóa cồng chiêng của dân tộc”.
Ông Nhoaih còn duy trì nghề đan gùi và dạy lại cách đan gùi cho các con rể để chúng gìn giữ nghề truyền thống này. Ảnh: Nhật Hào
Ngoài gìn giữ cồng chiêng, ông Kpuih Nhoaih còn duy trì nghề truyền thống của dân tộc như đan gùi. Ảnh: Nhật Hào
Ngoài gìn giữ cồng chiêng, ông Nhoaih còn duy trì các nghề truyền thống của dân tộc như đan gùi và làm trống da bò. Căn nhà của ông vì thế trở thành nơi người dân thường xuyên lui tới đặt mua những chiếc gùi, cái trống để phục vụ sinh hoạt gia đình. Ông Nhoaih cho biết, việc duy trì nghề đan gùi, làm trống không chỉ để phục vụ cho gia đình hay bán kiếm thêm thu nhập mà còn giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ biết tới những nghề truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Từ đó, họ biết trân trọng và tham gia gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống quý báu này.
Ông Phạm Ngọc Toàn-Bí thư Đảng ủy xã Ia Boòng-cho hay: Ông Kpuih Nhoaih rất tích cực truyền dạy cách đánh cồng chiêng cho người dân trong làng, nhất là thế hệ trẻ, góp phần cùng xã thành lập và duy trì 11 đội cồng chiêng, trong đó có 5 đội cồng chiêng “nhí”. Không chỉ quan tâm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, ông còn gương mẫu trong phát triển kinh tế gia đình, tích cực cùng địa phương tham gia xây dựng nông thôn mới. Vừa qua, ông đã hiến hơn 500 m2 đất để làm đường vào khu sản xuất của làng.
NHẬT HÀO

Có thể bạn quan tâm

Lễ cầu mưa trên đỉnh núi thần: Di sản đặc biệt

Lễ cầu mưa trên đỉnh núi thần: Di sản đặc biệt

(GLO)- Trên đời có thực sự tồn tại những con người có quyền năng hô mưa gọi gió? Chính hiện thực và truyền thuyết hư ảo đan cài vào nhau khiến lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui ở thung lũng Ayun Hạ trở thành một hiện tượng đặc biệt, hấp dẫn bởi sự linh thiêng, huyền bí.

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

(GLO)- Đền thờ Hai Bà Trưng là di tích quốc gia đặc biệt, tọa lạc tại thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP. Hà Nội. Đây cũng là quê hương của Hai Bà Trưng-những nữ tướng anh hùng đã nổi dậy chống quân xâm lược nhà Hán.

Nối nghề

Nối nghề

Lần đầu tiên nghệ nhân Y Pư giới thiệu nghề làm gốm thủ công tại Bảo tàng tỉnh trong khuôn khổ Tuần lễ Văn hóa - Du lịch tỉnh Kon Tum lần thứ 3 (năm 2016) đã để lại ấn tượng đẹp.

Ông Đinh Plih sắp xếp bộ cồng chiêng và các vật dụng sẵn sàng đem theo khi đi trình diễn, quảng bá văn hóa dân tộc Bahnar. Ảnh: N.M

Đinh Plih: Tự hào “vốn liếng” văn hóa Bahnar

(GLO)- “Ý nghĩa của công việc không phải chỉ nằm ở chỗ tiền bạc mà còn ở nhu cầu về tinh thần, biểu hiện của giá trị, một vốn liếng để tự hào”. Câu nói này thật đúng đối với ông Đinh Plih (xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai). Với ông, hạnh phúc đơn giản là bản thân được sống trọn với đam mê.

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

(GLO)- Hoa pơ lang thắp lửa cuối khu nhà mồ làng Pyang, thị trấn Kông Chro, tỉnh Gia Lai. Nổi bật giữa lớp lớp nhà mồ cũ là 3 nhà mồ mới làm. Đó là những dấu hiệu mùa lễ hội giữa núi rừng Trường Sơn.

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

(GLO)- Từ 21 đến 23-2, làng Pyang (thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai) tưng bừng tổ chức lễ bỏ mả-một trong những lễ hội lớn và đặc sắc nhất của người Bahnar Đông Trường Sơn

Gìn giữ giai điệu của đá

Gìn giữ giai điệu của đá

Trong dịp đầu xuân, tại chương trình trình diễn, trải nghiệm di sản văn hóa diễn ra ở Bảo tàng – Thư viện tỉnh, người dân và du khách có dịp thưởng thức những giai điệu của đá được trình diễn bởi nghệ nhân ưu tú A Thu (50 tuổi) ở thôn Đăk Rô Gia (xã Đăk Trăm, huyện Đăk Tô).

Lễ báo hiếu: Thơm thảo tấm lòng con cái

Lễ báo hiếu, thơm thảo tấm lòng con cái

(GLO)- Trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, người Bahnar luôn nhắc nhau: “Phải kính trọng cha mẹ như mặt trăng, kính trọng ông bà như mặt trời”. Khi đã trưởng thành, con cái đều nghĩ đến việc tổ chức lễ báo hiếu cha mẹ (teh nhung ăn kră).

Nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa ở cơ sở

Nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa ở cơ sở

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai ban hành QĐ số 60/2024/QĐ-UBND quy định chi tiết tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu” để hướng dẫn thực hiện, bảo đảm phù hợp với đặc thù văn hóa và tình hình kinh tế-xã hội của địa phương.