Mưu sinh trên hồ Hòa Bình, bài 2: Săn loài cá lạ

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Khoảng 7 năm nay, vào thời gian nhất định trong năm, hồ Hòa Bình xuất hiện loài cá nhỏ hơn đầu đũa, trắng muốt. Loài cá này chưa được nghiên cứu khoa học nhưng khi ăn vào, mọi giác quan đều được đánh thức. Căn cứ vào ngoại hình, người ta gọi nó là “cá ngần”.
Kiếm tiền triệu mỗi ngày
Giữa tháng 5 vừa qua, từ trung tâm huyện Đà Bắc, chúng tôi men theo con đường dài khoảng 50km, uốn lượn quanh hồ Hòa Bình để đến xã Tiền Phong - thủ phủ của cá ngần. Vừa dừng xe, ông Xa Văn Thực, Chủ tịch UBND xã Tiền Phong đón chúng tôi rồi nói ngay: “Tìm hiểu về cá ngần, anh đến đây là đúng địa chỉ rồi. Ông Thực cho biết, cá ngần trên hồ Hòa Bình mới xuất hiện cách đây khoảng 7 năm. Khi mới xuất hiện, người dân không biết loại cá gì, nên không dám ăn, đánh bắt về chỉ dùng cho chăn nuôi. Nhưng một thời gian sau, người dân ăn thử, thấy ngon, bổ dưỡng nên được nhiều người ưa chuộng. Từ đó, xuất hiện nghề đánh cá ngần trên hồ Hòa Bình.
 
Thuyền đánh cá ngần trên hồ Hòa Bình
Thuyền đánh cá ngần trên hồ Hòa Bình
“Cá ngần trên hồ Hòa Bình có ở địa phận xã Hiền Lương, Vầy Nưa và Tiền Phong của Đà Bắc, nhưng nhiều nhất là ở địa bàn xã chúng tôi. Mỗi năm, cứ đến tháng 4 có khoảng 10 đến 15 thuyền đến đây đánh bắt. Ngư dân chủ yếu đến từ các địa phương khác. Họ đánh bắt cá ngần từ khoảng 4h sáng đến 11h trưa thì về nghỉ ngơi”, ông Thực cho biết.
Để kịp thời gian theo chân các “ngư phủ” đi đánh cá ngần, chúng tôi tiếp tục vượt thêm 5km đến bến thuyền bản Đá Bia rồi lên con thuyền nhỏ lướt nhẹ thêm khoảng 15 phút nữa. Các ngư dân đánh cá ngần đã ở phía trước. Không phải người xa lạ gì, dù ở Thủ đô lên nhưng vợ chồng anh Nguyễn Văn Đoàn và chị Bùi Thị Cúc vẫn là quê chài chuyên nghiệp (ở xã Mai Lĩnh, quận Hà Đông, TP Hà Nội). Vừa lên thuyền, chị Cúc giới thiệu luôn: “Thuyền đánh cá ngần như thuyền bình thường nhưng được chế thêm hai càng gắn vào hai bên mạn thuyền rồi dùng lưới có mắt nhỏ gắn vào để xúc cá.
 
Toàn thân cá ngần trắng muốt, mắt cá như hạt vừng đen nhánh
Toàn thân cá ngần trắng muốt, mắt cá như hạt vừng đen nhánh
Tay vừa lái thuyền đi theo luồng cá, trong tiếng nổ của chiếc máy Đông Phong, anh Đoàn chia sẻ: Con cá ngần không ở gần bờ; thường ở những vùng có môi trường nước sạch; nước ô nhiễm, đục chúng không sinh sống. Mùa này, cá bơi thành từng đàn như cá mương. Phải là người có kinh nghiệm sông nước mới có thể đánh bắt hiệu quả. “Loài cá này có hình thù rất lạ. Toàn thân trắng muốt, mắt cá như hạt vừng đen nhánh, chỉ có 1 hàng vảy nhỏ li ti trước vây hậu môn. Đầu của chúng nhọn và có nhiều răng. Xương cá chủ yếu là chất sụn”, anh Đoàn cho hay. Càng ngày, cá ngần càng nổi tiếng, bán được giá cao nên càng nhiều người đánh. “Vào chính vụ, hàng chục chiếc thuyền máy quần thảo, có mẻ xúc được gần chục ký cá; mỗi ngày mỗi thuyền có thể bắt được cả tạ cá ngần”.
Gần trưa, các tiểu thương đến tận thuyền thu mua và cung cấp xăng dầu, đá lạnh, lương thực, thực phẩm cho ngư phủ. Chị Nguyễn Thị Minh, thương lái chuyên thu mua cá ngần nói, ngày bội thu, chị kiếm được cả triệu đồng từ buôn cá ngần. Cá ngần mua của ngư dân 100.000 đồng/kg; bán ở các chợ tại TP. Hòa Bình giá 150.000 đồng/kg nhưng về đến thành phố Hà Nội giá dao động từ 150.000 đến 200.000 đồng/kg, cao điểm lên đến 300.000 đồng/kg.
Món ăn gây thương nhớ
 
Cá ngần được ngư phủ đánh đến đâu, thương lái đến tận thuyền thu mua đến đó, không cần phải mang đi thiêu thụ
Cá ngần được ngư phủ đánh đến đâu, thương lái đến tận thuyền thu mua đến đó, không cần phải mang đi thiêu thụ
Ông Hoàng Văn Son, Chi Cục trưởng Chi cục Thủy sản tỉnh Hòa Bình cho hay: “Chúng tôi đã tìm hiểu thông tin ở các viện nghiên cứu thủy sản trên cả nước nhưng đến thời điểm này, chưa có một công trình nghiên cứu nào chính thức về con cá ngần. Mọi thông tin về nó đều là phỏng đoán. Tên cá ngần cũng chỉ là người dân đặt theo hình dạng trong suốt của nó”.
Về nguồn gốc, theo ông Son, một số người cho rằng cá ngần sống ở Trung Quốc, đẻ trứng, trôi theo dòng nước sông Đà xuống đến hồ Hòa Bình thì đến kỳ trứng cá nở ra con. Có thông tin lại cho rằng, cá ngần có họ hàng với cá tiểu bạc ở hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái. “Các cách lý giải đó có vẻ có lý nhưng chưa chính thức. Tuy nhiên, một điều chắc chắn, cá ngần chỉ mới xuất hiện khoảng 7 năm trở lại đây, vào năm 2015. Cá ngần xuất hiện vào tháng 5, rộ lên vào tháng 6, đầu tháng 7 và kết thúc vòng đời vào tháng 8 hàng năm. Theo tôi, trước khi kết thúc vòng đời, cá ngần đẻ trứng, rồi trứng bám vào các loại cây, cỏ, đến tháng 4, tháng 5 năm sau lại nở”, ông Son cho biết. Về dinh dưỡng của cá ngần, ông Son nói, chưa có công trình nghiên cứu, phân tích nhưng khi ăn, mọi người đều cảm nhận sự thơm ngon, mát lành.
Cá ngần có thể chế biến nhiều món. Đơn giản nhất là tẩm ướp vừa đủ rồi rang lên, ghém với lá lốt, lá sung, lá nhội… chấm với tương ớt hoặc nước mắm. Món này dai, ngọt và bùi. Các đầu bếp khéo tay cũng có thể trộn cá với thịt xay, trứng, hành khô, rau thơm rồi rán thành những viên chả thơm lừng, béo ngậy, ngọt ngọt dai dai. Cá ngần cũng có thể dùng để nấu canh chua. Một quả dứa, dăm quả cà chua thái lát đun sôi rồi thả cá ngân vào cho sôi bùng một lượt là có nồi canh mát lành. Để cất giữ cá ngần dùng dần, người ta có thể đông lạnh.
“Cá ngần mềm như bún nhưng khi nấu chín lại dai, ngọt, không hề nhũn nát. Trong nồi canh, cá ngần ngọt, thấm vị thơm của lá sắn muối. Thi thoảng, lại nhai phải lát gừng thơm lừng, cay cay của ớt, lẩn nhẩn của hành tỏi” Chị Bùi Thị Nhềm
Người dân sống ven hồ Hòa Bình cho biết, cá ngần sạch, bổ dưỡng, an toàn cho sức khỏe, vì chúng tụ nơi thượng nguồn, ăn rong rêu, phù du, cây cỏ.
Chị Bùi Thị Nhềm, chủ kinh doanh homestay tại bản Đá Bia (thuộc xã Tiền Phong) cho hay, trong thực đơn cho khách mùa hè, lúc nào cũng có món cá ngần. Chị Nhềm nói, ngoài các món chúng tôi kể trên, nếu cá tươi vừa vớt, ăn gỏi luôn với các loại lá rừng là ngon nhất bởi thịt cá dai, vị ngọt quyện với lá rừng bùi, ăn vừa lành vừa mát.
Chị Nhềm khoe, nói về món canh chua cá ngần phải là canh chua nấu bằng lá sắn muối chua đặc sản quê chị mới “gây thương nhớ”. Lá sắn non, bánh tẻ hái ở bờ rào, mang về vò kỹ nhưng không được rời, nát. Rửa sạch, vẩy ráo nước rồi cho vào vại, đổ nước muối ngập rau, lấy vỉ gài rồi đậy kín. Sau vài ngày, lá sắn sẽ chua. “Lá sắn muối chua vớt ra, rửa kỹ, vắt kiệt nước rồi xào với hành, tỏi, gừng, ớt... cho ngấm. Sau đó, lấy một bát con nước chua của lá sắn muối, đổ thêm nước rồi đun sôi to lửa rồi trút nhẹ nhàng cá ngần vào. Dăm mười phút sau, hương thơm của món ăn sẽ … cào cấu dạ dày mỗi người”, chị Nhềm nói. Đó là sự phối trộn giữa văn hóa ẩm thực truyền thống của người Mường và đặc sản mới của hồ Hòa Bình. (Còn nữa)
Theo Viết Hà (TPO)
 

Có thể bạn quan tâm

Điện Biên - Ký ức không phai, mãi mãi tự hào

Điện Biên - Ký ức không phai, mãi mãi tự hào

(GLO)- Hơn 70 năm trôi qua, những người góp sức làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” đã ở tuổi xưa nay hiếm, nhiều người không còn nữa. Dù vậy, trong từng câu chuyện, từng kỷ vật được gìn giữ, một thời hoa lửa vẫn hiện lên chân thực, xúc động và đầy tự hào.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ.

Tình yêu kháng chiến - hạnh phúc trọn đời

Tình yêu kháng chiến - hạnh phúc trọn đời

(GLO)- Chiến tranh dẫu khốc liệt song từ sự đồng hành của những người cùng chung lý tưởng cách mạng, tình yêu đã đơm hoa kết trái, trở thành điểm tựa để người lính vững vàng giữa bom đạn, vun đắp nên hạnh phúc bền chặt sau ngày đất nước thống nhất.

Về lại ga xép

Về lại ga xép

Tôi đã cố cưỡng lại sự mời gọi của chuyến food tour (du lịch ẩm thực) tại trung tâm thành phố Hải Phòng (cũ) để xuống tàu sớm hơn ba ga.

Viết lại đời mình bằng việc tử tế

Viết lại đời mình bằng việc tử tế

(GLO)- Ít ai biết, sau dáng vẻ điềm đạm, ít nói của người đàn ông đã bước qua tuổi lục tuần - Kpă Dõ, Trưởng ban Công tác Mặt trận làng Lê Ngol (xã Bờ Ngoong) - là một quá khứ nhiều day dứt. Hai mươi lăm năm trước, vì nhẹ dạ và thiếu hiểu biết, ông bị lôi kéo vào con đường lầm lỡ.

Tìm các anh giữa cỏ non Thành cổ

Tìm các anh giữa cỏ non Thành cổ

Sáng 2.4 vừa qua, tại di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị (tỉnh Quảng Trị), Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức lễ phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Mùa săn kiến vàng

Mùa săn kiến vàng ở cao nguyên Gia Lai

(GLO)- Khi mùa khô phủ nắng lên những cánh rừng phía Tây Gia Lai, người Jrai bước vào mùa săn kiến vàng. Hành trình tìm kiếm những tổ kiến tuy nhọc nhằn nhưng cũng thú vị, thể hiện sự gắn bó giữa đồng bào dân tộc thiểu số với thiên nhiên từ xưa đến nay.

Ngày mới bên sông Pô Cô

E-magazine Ngày mới bên sông Pô Cô

(GLO)- Sớm mai ở Ia Krái, dòng Pô Cô uốn lượn như dải lụa bạc giữa mênh mông cây cối. Nước sông lăn tăn, gợn sóng nhỏ vỗ vào bãi cát vàng, len qua vườn rẫy, tạo thành một bản hòa ca của thiên nhiên và con người.

Giữ cây thuốc quý giữa đại ngàn An Toàn

Giữ cây thuốc quý giữa đại ngàn An Toàn

(GLO)- Tự xa xưa người Bahnar ở đại ngàn An Toàn (tỉnh Gia Lai) đã biết sử dụng nhiều loài cây rừng để làm thuốc chữa bệnh. Kinh nghiệm được chắt lọc qua nhiều thế hệ, không chỉ chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn thể hiện sự am hiểu sâu sắc về tự nhiên, góp phần gìn giữ giá trị y học dân gian.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ cuối: Xây dựng thế trận lòng dân- tường lửa ngăn tà đạo

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ cuối: Xây dựng thế trận lòng dân- tường lửa ngăn tà đạo

(GLO)- Ba đối tượng cốt cán cuối cùng của tà đạo “Hà Mòn” bị bắt giữ tại khu vực núi Jơ Mông (giáp ranh xã Hra và xã Lơ Pang) vào ngày 19-3-2020 đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khép lại hành trình đấu tranh kéo dài hơn một thập kỷ.

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

Ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), lão ngư Dương Minh Thạnh được nhiều ngư dân gọi là “lão ngư Hoàng Sa” bởi có công “nối biển” Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa. Ông còn được mệnh danh là “sói biển” Lý Sơn, bởi sức vươn khơi dẻo dai, từng 5 lần thoát chết thần kỳ giữa bão biển.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

null