1. Đến thăm nhà vợ chồng CCB Nguyễn Thanh Lịch và Nguyễn Thị Sử (số 07, đường Lý Thái Tổ, phường Quy Nhơn Nam), ấn tượng đầu tiên là bức ảnh chân dung hai ông bà thời trẻ, ánh mắt rạng rỡ, ngập tràn hạnh phúc.
Ông Lịch quê ở xã Việt Thuận (huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình cũ). Năm 1964, ông viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Hơn 1 năm sau, ông được bố trí công tác tại Trung đoàn 10 (Quân khu 5), đóng quân ở huyện An Khê (tỉnh Gia Lai); sau đó được biên chế về Trung đoàn 1 (Quân khu 5), đóng quân tại tỉnh Quảng Ngãi. Từ năm 1965 đến những năm cao điểm của chiến tranh, ông đảm nhiệm nhiều vị trí, phụ trách công tác thông tin, tuyên truyền tại Ban Tuyên huấn Trung đoàn 22, Sư đoàn 3 Sao Vàng.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Sử quê xã Ân Tường (huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định cũ). Bà tham gia cách mạng từ năm 1968, khi mới 19 tuổi. Nhờ giọng hát hay, múa dẻo, bà được phân công vào Đội tuyên truyền thuộc Ban Tuyên huấn Trung đoàn 22, Sư đoàn 3 Sao Vàng.
Nhắc lại cuộc gặp gỡ cách đây 58 năm, vợ chồng ông Lịch vẫn bồi hồi xúc động. Cuộc trò chuyện giữa hai người khi ấy chỉ diễn ra trong ít phút rồi mỗi người lại tiếp tục nhiệm vụ, nhưng những ấn tượng ban đầu đã khiến họ luôn nhớ về nhau. “Tôi mến bà Sử vì sự nhanh nhẹn, dễ thương và hát bài chòi rất hay” - ông Lịch chia sẻ.
Từ đó, giữa những chặng hành quân, những lần công tác xa, họ giữ liên lạc bằng những lá thư tay. Trong bom đạn, mỗi dòng thư không chỉ là lời yêu thương mà còn là sự động viên, nhắc nhau giữ gìn sức khỏe, cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, vững tin vào ngày toàn thắng. Tình yêu vì thế lớn dần trong chính những thử thách của chiến tranh.
Cuối năm 1969, khi tình cảm đã chín muồi, đơn vị tổ chức đám cưới cho họ ở khu vực gần dốc Ba Nhà (tỉnh Quảng Ngãi). Đám cưới đơn sơ với vài chục đồng đội tham dự, tiệc cưới chỉ có vài gói kẹo, gói thuốc cùng những lời chúc phúc chân thành.
Bà Sử vẫn nhớ như in lời dặn của đồng chí Trưởng Tiểu ban Cán bộ: “Vui duyên mới nhưng không được quên nhiệm vụ” - vừa là lời chúc, vừa là mệnh lệnh đối với người lính trong thời chiến.
Sau ngày cưới, bà Sử tiếp tục làm công tác liên lạc, giúp đỡ nuôi quân; còn ông Lịch công tác tại Trung đoàn 22, sau đó chuyển về Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi, rồi tỉnh Bình Định. Trước khi nghỉ hưu năm 1997, ông giữ chức Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh Bình Định, mang quân hàm đại tá.
Rời quân ngũ, ông tiếp tục cống hiến cho cộng đồng với 17 năm tham gia Ban Chấp hành rồi giữ chức Phó Chủ tịch Hội CCB tỉnh Bình Định (cũ). Hiện nay, ông là Trưởng ban liên lạc truyền thống Sư đoàn 3 Sao Vàng tại Bình Định, kết nối, chăm lo đời sống tinh thần cho đồng đội, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ…
Suốt hành trình ấy, bà Sử luôn là hậu phương vững chắc - người bạn đời thủy chung, âm thầm sẻ chia và đồng hành cùng chồng. Gia đình ông bà hôm nay là minh chứng sinh động cho sự tiếp nối truyền thống cách mạng: Ba người con trưởng thành, trong đó có hai người tiếp bước con đường quân ngũ; sáu người cháu nội, ngoại đều hiếu thuận, chăm ngoan. Đặc biệt, một cháu nội vừa nhập ngũ từ tháng 3-2026, đang học tập, huấn luyện tại Trung đoàn 739 (Bộ CHQS tỉnh).
“Những câu chuyện thời chiến, về tình yêu và trách nhiệm của ông bà trở thành bài học lịch sử, góp phần bồi đắp lý tưởng và lòng yêu nước cho chúng tôi. Chính vì thế, tôi đã viết đơn tình nguyện nhập ngũ để tiếp nối truyền thống gia đình” - chàng lính trẻ Nguyễn Hồng Phúc, cháu nội ông Lịch chia sẻ.
2. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, vợ chồng CCB Phạm Kim Xuân (SN 1946) và bà Đỗ Thị Nở (SN 1950, trú tại số 154, đường Nguyễn Viết Xuân, phường Hội Phú) vẫn giữ trọn nghĩa tình son sắt, trở thành tấm gương cho con cháu noi theo.
Ông Xuân quê Thanh Hóa, nhập ngũ khi mới 19 tuổi, được biên chế vào Trung đoàn 95, trực tiếp chiến đấu tại mặt trận B3 - Tây Nguyên, một trong những chiến trường khốc liệt nhất thời bấy giờ. Sau thời gian cầm súng nơi tuyến lửa, năm 1970, ông được điều về công tác tại Ban Tham mưu Tỉnh đội Gia Lai.
Còn bà Nở sinh ra và lớn lên ở tỉnh Quảng Ngãi, tham gia cách mạng từ năm 1965. Sau khi được đào tạo nghiệp vụ y tá, bà công tác tại Tiểu ban Quân y Tỉnh đội Gia Lai, trực tiếp cứu chữa thương binh từ năm 1967. Hai người gặp nhau vào năm 1971 tại căn cứ cách mạng Khu 10 (xã Krong).
Ba năm tìm hiểu trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, tình yêu của họ được nuôi dưỡng bằng sự quan tâm, động viên lẫn nhau. Món quà ông Xuân tặng bà Nở chỉ là một chiếc hộp đựng cơm giản dị, nhưng được hai người trân trọng, gìn giữ đến hôm nay như một kỷ vật thiêng liêng. “Sau 3 năm quen biết, ông ấy ngỏ lời muốn lấy tôi làm vợ” - bà Nở nhớ lại.
Ngày 16-8-1974, đám cưới của họ được tổ chức ngay tại khu căn cứ. Cô dâu, chú rể khoác trên mình bộ quân phục, đồng chí chỉ huy làm chủ hôn. Những món quà giản dị, những lời chúc của đồng đội đã làm nên một ngày vui đặc biệt.
Trong những thời khắc đối mặt với gian nguy, chính tình yêu và niềm tin vào nhau trở thành nguồn động viên to lớn để cả hai vững vàng vượt qua.
Sau năm 1975, ông Xuân tiếp tục công tác tại Tỉnh đội Gia Lai cho đến khi nghỉ hưu năm 1985. Bà Nở chuyển sang làm việc tại Công ty Vật tư tổng hợp tỉnh (nay là Công ty Xăng dầu Bắc Tây Nguyên).
Trở về địa phương, ông Xuân vẫn tích cực tham gia công tác xã hội. Từ năm 2008 - 2022, ông đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Hội Phú. Hiện ông là Trưởng ban liên lạc những người hoạt động cách mạng trong các thời kỳ kháng chiến và Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin phường Hội Phú. Ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng thể hiện tinh thần trách nhiệm, gương mẫu, đi đầu trong các phong trào.
Sự thấu hiểu, sẻ chia là nền tảng để ông bà gìn giữ hạnh phúc gia đình suốt nhiều thập kỷ. Bốn người con của ông bà nay đều trưởng thành, có công việc ổn định, đóng góp cho xã hội trên nhiều lĩnh vực. Anh Phạm Kim Tân (con trai út, giáo viên Trường THCS Nguyễn Viết Xuân, phường Hội Phú) chia sẻ: “Bố mẹ là tấm gương để chúng tôi học tập, soi chiếu và noi theo trong cuộc sống”.
