Mới đây, tập truyện "Bộ tứ Mèo Bông" (NXB Kim Ðồng, 2026) tiếp tục nối dài hành trình sáng tác dành cho trẻ em của chị.
Từ khu vườn tuổi thơ
Mai Đậu Hũ từng ấp ủ viết một cuốn sách về tuổi thơ tươi đẹp gắn bó với thế giới tự nhiên của mình. Lớn lên, chị theo học ngành Sinh học, tiếp tục có cơ hội tìm hiểu thế giới tự nhiên từ một góc nhìn khác. Khoa học giúp chị hiểu hơn về cây cỏ, muông thú. Còn văn chương giúp chị bắt một nhịp cầu để đưa thế giới ấy đến gần hơn với trẻ em.
Chị bộc bạch: “Mình lựa chọn viết cho thiếu nhi như một hướng sáng tác lâu dài, bởi được làm bạn với trẻ nhỏ thì mình cũng trẻ lại. Và nghề viết thì không bao giờ nghỉ hưu”.
Mai Đậu Hũ khởi đầu hành trình viết cho thiếu nhi bằng thơ. Những câu thơ dung dị, hồn nhiên trong "Khu vườn của mẹ" cho thấy một cách nhìn thế giới gần gũi với trẻ nhỏ.
Như trong bài "Sự tích ông mặt trời", câu chuyện về mặt trời được chị kể bằng trí tưởng tượng ngộ nghĩnh: Mẹ chiên cho một chiếc bánh/Hất lên lật mặt kia nào/ Ai ngờ mẹ tung cao quá/Nó bay vót lên trời cao/Thế là mất một chiếc bánh/Trời xanh thêm một mặt trời/Thôi đói một chút cũng kệ/Miễn có nắng vàng nơi nơi.
Từ thơ, chị bước sang truyện đồng thoại. "Chuyện ở rừng xanh thẳm", rồi "Bộ tứ Mèo Bông" tiếp tục mở rộng thế giới nhân vật bằng những con vật gần gũi với trẻ em.
"Bộ tứ Mèo Bông" được Mai Đậu Hũ bắt tay viết từ năm 2021. Đến giai đoạn 2023-2025, bản thảo được gửi tham dự cuộc vận động sáng tác văn học thiếu nhi của Nhà xuất bản Kim Đồng.
Tác phẩm không đạt giải, nhưng sau đó được nhà xuất bản lựa chọn đưa vào kế hoạch in và phát hành. Năm 2026, sau khoảng 5 năm kể từ khi bản thảo hình thành, Mai Đậu Hũ mới được cầm trên tay cuốn sách của mình.
Một hành trình xuất bản không dễ dàng ấy, ở một phương diện nào đó, cũng có nét tương đồng với hành trình của những nhân vật trong "Bộ tứ Mèo Bông".
Thế giới của những chú mèo là một “Phố Mèo” nghèo nhưng tử tế, nơi những nhân vật nhỏ bé phải học cách sống, yêu thương, sẻ chia và tìm về cội nguồn tình thân.
Hành trình tìm mẹ của những chú mèo con trở thành sợi dây kết nối câu chuyện, để từ đó những sinh linh bé nhỏ bước vào một cuộc tìm kiếm tưởng như vượt quá khả năng của mình nhưng được dẫn đường bởi bản năng yêu thương.
Nói về tác phẩm mới của Mai Đậu Hũ, nhà nghiên cứu Lê Nhật Ký nhận định: Ở "Bộ tứ Mèo Bông", Mai Đậu Hũ tiếp tục thể hiện khả năng tạo nên những truyện đồng thoại trong trẻo, giàu chất thơ dành cho các độc giả nhỏ tuổi.
"Tác giả biết cách khơi gợi lòng trắc ẩn, miêu tả vẻ đẹp của lòng yêu thương và chia sẻ bài học giáo dục một cách nhẹ nhàng, sáng rõ. Có thể nói, truyện đồng thoại của Mai Đậu Hũ nói chung, "Bộ tứ Mèo Bông" nói riêng là những tác phẩm nhỏ xinh, như được bao bọc bởi sắc màu vừa hư vừa thực, rất phù hợp với tâm hồn con trẻ”-nhà nghiên cứu Lê Nhật Ký nhấn mạnh.
Để trẻ yêu thế giới quanh mình
Dường như Mai Đậu Hũ không bắt đầu bằng việc đặt ra một thông điệp rồi tìm nhân vật để chuyển tải. Chị bắt đầu từ thế giới sống động quanh mình. Tuổi thơ của chị từng có những ngày ra vườn nhặt trứng, nuôi những con vật nhỏ, nhìn chúng lớn lên, ngồi hàng giờ quan sát cây cỏ, hoa lá... Những trải nghiệm ấy, theo chị, khiến thế giới tự nhiên và những bài học về sự sống “tự ngấm” vào mình, rồi trở thành chất liệu cho sáng tác.
Từ thế giới của những chú mèo, Mai Đậu Hũ đang tiếp tục đi xa hơn trong hành trình khám phá thiên nhiên bằng văn chương. Bản thảo mới chị đang hoàn thiện kể về tình bạn giữa một chú voi và một chú kiến, dự kiến ra mắt bạn đọc vào năm 2027.
Voi to lớn nhưng yếu đuối về cảm xúc, thường khóc mỗi khi buồn. Kiến nhỏ bé, mạnh mẽ nhưng lại không thể khóc bởi đặc điểm sinh học không có nước mắt. Hai nhân vật đối lập về hình hài và đặc tính ấy gặp nhau, trở thành bạn bè, từ đó mở ra câu chuyện về cảm xúc, sự mạnh mẽ và quyền được bộc lộ những rung động bên trong mỗi sinh thể.
Chi tiết con kiến muốn được khóc như voi là điều Mai Đậu Hũ đặc biệt tâm đắc. Đằng sau hình tượng ấy là một trải nghiệm riêng của chị. Chị từng mất người thân nhưng không thể khóc, chỉ lặng lẽ làm việc.
Qua những cuộc gặp gỡ với các bạn trẻ từng trải qua những cú sốc lớn, chị càng hiểu rằng có những nỗi đau khiến con người không thể rơi nước mắt. Từ đó, chị nhận ra nước mắt không phải biểu hiện của yếu đuối mà là một món quà của tạo hóa.
Tham gia sáng tác nhiều năm nay, điều Mai Đậu Hũ luôn quan tâm là sách có thể mở ra điều gì trong tâm hồn các em. Chị xem văn học như một cánh cửa đánh thức trí tò mò về thế giới tự nhiên. Từ tò mò, trẻ muốn khám phá. Từ khám phá, trẻ hiểu. Và khi đã hiểu, các em mới dần biết yêu, biết trân trọng và muốn bảo vệ những sự sống quanh mình.
Bởi thế, khi viết cho trẻ, Mai Đậu Hũ không đặt kiến thức hay bài học lên trước cảm xúc. Một cuốn sách, theo chị, trước hết phải có khả năng khiến trẻ bật cười, đôi khi bật khóc, để câu chuyện ở lại trong trí nhớ các em. Những kiến thức khoa học, những bài học cần suy ngẫm sẽ đến sau, khi mỗi đứa trẻ tự khám phá và tìm thấy trong trang sách một cách hiểu riêng.
Với Mai Đậu Hũ, đó cũng là một cách để văn chương trở về với điểm khởi đầu, gieo vào trẻ thơ tình yêu sự sống bằng những câu chuyện nhỏ, trong trẻo và chân thành.
