Sau khi đoàn Thống Nhất của nghệ sĩ Út Trà Ôn tan rã, Hồng Nga đầu quân cho đoàn Dạ Lý Hương cũng là đại ban, đến sau năm 1975 thì về Nhà hát Trần Hữu Trang, Sài Gòn 2… Nhờ vậy bà có thêm những vai bi làm đầy hành trang của mình.
Vai diễn ấn tượng nhất của Hồng Nga là bà giáo Lan trong vở Tuyệt tình ca, sau này khi thu âm nghệ sĩ Út Bạch Lan mới đóng thay. Bà giáo Lan biệt tăm người chồng, sau 20 năm gặp lại thì hoàn cảnh thật nghiệt ngã, ông trở thành ông cò, lại còn bắt giam cô con gái Lê Thị Trường An của ông và bà. Hai vợ chồng gặp nhau nghẹn ngào tình nghĩa, những bài vọng cổ đã đốn tim khán giả.
Út Trà Ôn giọng trầm ấm đẹp não nùng, còn Hồng Nga giọng cũng rưng rưng buồn tha thiết. Hồng Nga khi đóng bi có giọng ca lạ lắm, như nghẹn từng chữ, từng lời, khiến người nghe chảy nước mắt mà vẫn nhận ra những ngân rung tuyệt đẹp. Ca kiểu như bà không mấy ai có được, nói như soạn giả Viễn Châu: "Trong giọng Út Bạch Lan và Hồng Nga đã có sẵn nước mắt".
Vở Lan và Điệp, Hồng Nga đóng vai mẹ của Điệp, nghèo khổ, nhẫn nhịn tất cả mà vẫn giữ lòng tự trọng. Nhịn hoàn cảnh trái ngang, người ta lọc lừa gài bẫy con bà. Nhịn đứa con dâu nhà giàu kiêu căng, hỗn xược. Nuốt lệ xin lỗi gia đình cô Lan vì gia đình bà đã phản bội lời hứa kết duyên. Một bà mẹ dù trái tim đau đớn nhưng vẫn phải gắng gượng chống đỡ mái nhà, làm ra vẻ bình an để con cái yên lòng.
Sau năm 1975, Hồng Nga có vai bà Tư Hậu trong vở Tiếng hò sông Hậu. Một người mẹ vì khóc con bị tù oan mà đôi mắt bị lòa, chiều chiều ngồi cô đơn hướng về bến sông nghe gió lùa se sắt và tiếng chim bìm bịp kêu tha thiết. Hồng Nga cất giọng: "Bìm bịp kêu nước lớn anh ơi! Buôn bán không lời mà chèo chống mỏi mê…". Câu ca dao ngân dài theo chất giọng trầm buồn của bà nghe nhói cả ruột gan.
Một vai đầy ấn tượng nữa là cố mẫu trong vở cải lương Dương Vân Nga. Nhân vật cố mẫu chất chứa bao nỗi niềm khi đất nước bị giặc Tống lăm le xâm lược, khi con trai mất sớm để ngai vàng lại cho con dâu Dương Vân Nga, mà nàng dâu này lại định trao quyền cho Lê Hoàn không nằm trong gia tộc. Chuyện nhà chuyện nước ngổn ngang, một đằng bà là mẹ chồng, nhưng đằng khác bà lại dưới quyền Dương Vân Nga, làm sao không khỏi rối bời, giận dữ, lo lắng…
Hồng Nga phải thể hiện một cố mẫu với rất nhiều tâm lý phức tạp, khi thì uy quyền, mạnh mẽ; lúc lại là đàn bà yếu đuối, dễ day dứt, cảm thông. Hồng Nga xuất hiện với tạo hình sang trọng, toát lên vẻ uy nghi của một nhân vật chốn cung đình; cách ca diễn đều chuẩn mực, nhưng nhân vật vẫn gần gũi, bao dung.
Gương mặt Hồng Nga thực sự đẹp, diễn cổ trang là lên màu ngay. Lớp diễn căng thẳng ban đầu của mẹ chồng - nàng dâu dần chuyển sang đồng cảm một cách tự nhiên, ngọt ngào, quả thật là tài năng của nghệ sĩ.
Vở cải lương Tô Ánh Nguyệt, Hồng Nga cũng đóng vai người mẹ, phần nhẫn nhịn chồng vì nếp nhà phong kiến, phần đau xót vì thương con gái lỡ làng duyên phận. Một mẫu phụ nữ ngày xưa không bước qua được ngưỡng tam tòng tứ đức, không can thiệp được gì trong cuộc sống của mình, chỉ biết hai chữ cam chịu, vâng lời. Buồn cũng không dám thổ lộ cùng ai. Khóc cũng giấu nước mắt không dám cho chồng thấy. Hồng Nga không khiến người ta khóc như mưa mà lại thành khóc trong lòng, khóc thầm nhưng lại rất day dứt, mênh mang khó tả.
Ở sân khấu kịch, Hồng Nga cũng có rất nhiều vai bi đáng nhớ. Bà mẹ trong vở Mẹ yêu (sân khấu Kịch Sài Gòn) có 4 người con, nhưng đứa nào cũng chỉ biết lo cho bản thân, không muốn phụng dưỡng mẹ. Cuối cùng họ thỏa thuận mỗi người nuôi mẹ một tháng, nếu ai làm mẹ tăng cân nhiều nhất thì người đó được chia gia tài nhiều nhất. Thế là một cuộc chạy đua "kỹ xảo" để mẹ tăng cân.
Bà mẹ ban đầu chưa hiểu ý đồ của con mình, nhưng rồi bà cũng nhận ra, và bà đau thấu cả ruột gan. Nét mặt Hồng Nga diễn như không diễn, những nỗi đau không nói được thành lời, bàng hoàng, chịu đựng, mà vẫn phảng phất sự bao dung, yêu thương đến tận cùng trái tim của mẹ. Vở này bán vé hơn trăm suất, và suất nào Hồng Nga cũng chảy nước mắt nhiều như nhau.
Hồng Nga dễ khóc lắm, bà vô cùng nhạy cảm, vừa khơi gợi là đôi mắt đã lóng lánh những giọt buồn… Nhiều người hỏi sao bà có thể "đau" đến như thế, "thật" đến như thế. Hồng Nga thở dài: "Nếm trải biết bao chuyện đời rồi, cho nên đụng tới là đủ buồn, đủ khóc, không cần phải diễn gì nữa!".
Quả thật, khán giả như thấy hiện lên một Hồng Nga truân chuyên và thấu cảm nhân tình thế thái. Một con người ít học nhưng nhân vật nào của bà cũng tinh tế lạ kỳ! (còn tiếp)
Theo Hoàng Kim (TNO)
