Công tác tuyên truyền, vận động được triển khai kiên trì, bài bản, hướng tới xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại.
Từ thay đổi nhận thức đến chủ động sinh kế
Già làng, người uy tín cùng đội ngũ cán bộ cơ sở đóng vai trò nòng cốt trong công tác giảm nghèo. Cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” không chỉ truyền tải chủ trương, chính sách mà còn tạo sự đồng thuận, lan tỏa tinh thần tự lực.
Ông Ksor Bơng (già làng Bi, xã Ia O) cho biết, mình phải hiểu rõ hoàn cảnh của bà con thì mới được việc, mới giúp bà con thay đổi nhận thức. Như mùa này, nếu không hẹn trước rất khó gặp người dân ở nhà, bởi đang vào cao điểm thu hoạch điều, bà con tranh thủ lên rẫy từ sáng sớm đến chiều muộn mới về.
Cùng với chuyển biến về nhận thức, các địa phương tập trung hỗ trợ sinh kế theo hướng thiết thực, có trọng tâm như cung cấp giống cây trồng, vật nuôi; tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi; chuyển giao kỹ thuật; đào tạo nghề…
Các đơn vị quân đội đóng chân trên địa bàn cùng đồng hành, không chỉ hỗ trợ trực tiếp mà còn kết nối việc làm, tạo nguồn thu nhập ổn định.
Hiệu quả của cách làm này thể hiện rõ qua từng hộ gia đình. Đầu năm 2025, gia đình anh Puih Líu (làng Mít Kom II, xã Ia O) được hỗ trợ một cặp bò giống.
Nhờ chăn nuôi đúng kỹ thuật, đàn bò đã sinh thêm 2 bê con. Kết hợp với việc tái canh cà phê bằng giống mới, tận dụng phân chuồng cải tạo đất, chỉ đến cuối năm 2025 gia đình anh đã thoát nghèo.
Tương tự, niềm vui hiện rõ trên gương mặt anh Rơ Châm Lôl (làng Chan, xã Ia Pnôn) khi căn nhà mới được hoàn thiện. Sau nhiều năm sống trong căn nhà tạm bợ, nay gia đình anh đã có mái ấm kiên cố. “Có nhà mới rồi, mình cố gắng làm ăn để cuộc sống ổn định” - anh Lôl chia sẻ.
Hay gia đình anh Ksor Lơnh (làng Kom Ngó, xã Ia Chia) cũng từng bước ổn định cuộc sống khi được hỗ trợ bò giống. Bò sinh sản thêm bê con, trở thành nguồn tích lũy quan trọng, giúp gia đình có thêm niềm tin, động lực vươn lên trong cuộc sống.
Gắn chặt giảm nghèo với xây dựng nông thôn mới
Diện mạo KT-XH khu vực biên giới từng bước khởi sắc, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, như các xã: Ia Dom còn 2,28%, Ia Nan 2,55%, Ia O 3,97%, Ia Chia 5,13%, Ia Mơ 8,3%, Ia Púch 8,22%, Ia Pnôn 10,93%.
Trên cơ sở rà soát nguyên nhân nghèo, các địa phương xây dựng mục tiêu, lộ trình cụ thể cho năm 2026, với yêu cầu giảm nghèo gắn với hạn chế tái nghèo và phát sinh hộ nghèo mới.
Trọng tâm là lồng ghép nguồn lực, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, đồng thời đảm bảo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Đáng chú ý, giảm nghèo được tích hợp trực tiếp vào xây dựng nông thôn mới, nhất là các tiêu chí về thu nhập, việc làm, tổ chức sản xuất và hạ tầng…
Xã Ia Pnôn đặt mục tiêu giảm 3,76% hộ nghèo theo chuẩn đa chiều (tương đương giảm 50 hộ), đưa tỷ lệ hộ nghèo từ 10,93% xuống còn 7,17%. Trưởng Phòng Kinh tế xã Ia Pnôn Ngôn Thành Nam cho hay: Địa phương gắn trách nhiệm hỗ trợ thoát nghèo cho từng cơ quan, đơn vị (mỗi đơn vị phụ trách 3-4 hộ); đồng thời, đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế như hàn, xây dựng, may mặc, trồng trọt, chăn nuôi…
Tại xã Ia Chia, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Công Hòa thông tin: Qua rà soát, toàn xã có 317 hộ nghèo và cận nghèo với nhiều nguyên nhân khác nhau. Với mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 3,37%, địa phương triển khai các giải pháp căn cơ, trong đó có sắp xếp, bố trí lại quỹ đất cho hộ thiếu đất sản xuất - một yếu tố then chốt để tạo sinh kế bền vững.
Còn tại xã Ia Púch, UBND xã đã xây dựng kế hoạch giảm nghèo năm 2026 theo chuẩn nghèo giai đoạn 2022-2025, phấn đấu giảm 2,83% tỷ lệ hộ nghèo (tương đương 27 hộ).
Địa phương tập trung lồng ghép các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia, ưu tiên hỗ trợ sản xuất, sinh kế để giúp các hộ vươn lên thoát nghèo bền vững.
Riêng xã Ia O, theo Chủ tịch UBND xã Phan Đình Thắm, dù đã đạt chuẩn nông thôn mới từ năm 2021, nhưng theo bộ tiêu chí mới vẫn còn một số chỉ tiêu chưa đạt. Vì vậy, địa phương tiếp tục gắn giảm nghèo với việc hoàn thiện các tiêu chí về thu nhập, việc làm, tổ chức sản xuất, hạ tầng và giáo dục.
Có thể thấy, điểm cốt lõi là chuyển từ “hỗ trợ” sang “khơi dậy nội lực”. Các chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với thay đổi nhận thức và hành động của người dân.
Thực tiễn cho thấy, khi sinh kế phù hợp, người dân được trao điều kiện để tự chủ, hiệu quả giảm nghèo mới bền vững. Hành trình giảm nghèo gắn với xây dựng nông thôn mới ở vùng biên vì thế không chỉ là cải thiện thu nhập, mà là quá trình nâng cao năng lực tự vươn lên, tạo nền tảng cho phát triển dài hạn.