Khắc khoải làng chài Mũi Né

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Hơn 20 năm trước, Mũi Né (thuộc TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận) chỉ là một làng chài nghèo ven biển với những con đường cát phủ bụi mờ, nằm lọt thỏm giữa mênh mông cát trắng.

Sau sự kiện nhật thực toàn phần vào ngày 24-10-1995, rất đông khách du lịch trong lẫn ngoài nước đến chiêm ngưỡng, Mũi Né như “nàng công chúa ngủ trong rừng” bừng tỉnh. Chỉ trong một thời gian ngắn, rất nhiều dự án du lịch đã được triển khai với tốc độ nhanh chóng, biến vùng đất hoang vu này trở thành “thủ đô resort”, “thiên đường nghỉ dưỡng” của Việt Nam. Thế nhưng mới đây quay lại Mũi Né, làng chài vẫn nằm đó nhưng thu hẹp hơn, ô nhiễm hơn, sắc thái thì phai nhạt dần…

 

Một góc làng chài Mũi Né.
Một góc làng chài Mũi Né.

Ký ức miền đất hoang sơ

Chúng tôi đến làng chài Mũi Né vào buổi sáng sớm, khi không khí còn hơi sương. Gác chân lên đầu mũi thuyền, đôi tay thoăn thoắt đan tấm lưới bị rách sau chuyến đi biển, lão ngư Lê Văn Bảy (74 tuổi), người gắn bó với làng chài Mũi Né đã hơn 50 năm, nói: “Hơn 20 năm trước, Mũi Né vốn là dải đất hiền hòa, dân cư thưa thớt, sống chủ yếu bằng nghề chài lưới dọc bãi biển”. Nói về nguồn gốc cái tên Mũi Né, ông Bảy cho biết, xuất phát từ việc ngư dân đánh cá, mỗi khi đi biển gặp bão, thường đến đây nương náu. “Mũi” là cái mũi đất đưa ra biển, còn “Né” có nghĩa là để né tránh. Theo một truyền thuyết khác thì tên gọi này xuất phát từ công chúa Út của vua Chăm tên là công chúa Chuột. Năm 16 tuổi, công chúa bị mắc bệnh nan y nên đã cho xây dựng miếu Am để tu tại Hòn Rơm, lấy biệt danh là Nà Né. Lâu dần, người dân đọc trại chữ Nà Né thành Mũi Né, “Né” là tên của công chúa Út, còn “Mũi” là mũi đất đưa ra biển.

Nhớ về thời kỳ trước năm 1995, ông Bảy bảo, khi đó Mũi Né nghèo nhưng đẹp và rất yên bình: “Ngày ấy, người dân trong vùng chủ yếu đi lại trên những con đường cát phủ mờ, đi đâu cũng nhìn thấy dừa, dừa bao kín cả làng chài. Hồi đó, đường từ Mũi Né ra Phan Thiết chỉ có hơn 20 cây số nhưng người dân trong vùng phải mất gần một ngày đi trên chiếc xe than vận tốc vài cây số một giờ mới tới nơi”. Thấy ông Bảy nói chuyện với người lạ, bà Lê Thị Tính, một người dân làng chài, năm nay 66 tuổi, chạy lại góp chuyện. Bà kể, có lẽ Mũi Né sẽ vẫn mãi chỉ vậy nếu không có sự kiện nhật thực toàn phần năm 2015. “Tôi còn nhớ như in, vào hôm đó cả làng chài bất ngờ rộn ràng hẳn lên khi có hàng trăm người ồ ạt kéo về. Khắp làng không hiểu có chuyện gì cho đến khi biết được chỗ mình đang ở là nơi quan sát nhật thực rõ nhất”, bà Tính kể.

Nhật thực qua đi, nhưng Mũi Né với những đồi cát trắng đỏ, những bãi biển trải dài như thảm lụa, những rặng dừa xanh ngát, biển xanh rộng sóng xô miên man… đã kịp “chạy” vào ống kính của nhà khoa học, du khách khắp nơi trong và ngoài nước. Chỉ một thời gian ngắn, vùng đất hoang sơ trở nên sầm uất với hệ thống resort, nhà hàng, khách sạn. Chính từ đây, do việc quy hoạch hạn chế, du lịch Mũi Né như một đứa trẻ đang dậy thì mà tấm áo mới may đã nhanh chóng trở nên chật chội, dần bộc lộ hạn chế.

 

Người dân làng chài Mũi Né với nỗi buồn cảnh quan đổi thay.
Người dân làng chài Mũi Né với nỗi buồn cảnh quan đổi thay.

Những nỗi niềm

Chỉ tay về khu resort nằm sát làng chài, ông Bảy cho biết, những bãi biển đẹp nhất của Mũi Né giờ đã bị nhà hàng, resort vây kín, người dân không còn lối đi xuống bãi biển để được đầm mình trên chính bãi tắm quê nhà. Đáng nói hơn, trong hệ thống resort ở Mũi Né, số lượng các resort có xây hệ thống xử lý nước thải rất hạn chế, đa phần là thải xuống hầm, để thấm dần và phân hủy tự nhiên, hoặc tệ hơn là xả luôn xuống mương cho chảy thẳng ra biển. Đường ra Mũi Né giờ lổm chổm, bên thì có hành lang đi bộ, bên lại không. Làng chài cũng phải nhường đất cho dự án du lịch nên phải lui về một góc. “Đất đai có hạn, con người ngày càng đông, làng chài giờ đã chật hẹp, ngột ngạt và ô nhiễm nghiêm trọng”, ông Bảy than.

Để tìm hiểu thêm, chúng tôi liên hệ với UBND phường Mũi Né và được một cán bộ dẫn qua làng chài. Trong buổi chiều nắng gắt, từ xa đã nghe mùi tanh hôi bốc lên từ mặt nước đen ngòm. Hai du khách người nước ngoài đi phía trước vừa lấy tay bịt mũi, vừa đi nhanh như muốn chạy thoát ra khỏi khu vực. Qua tìm hiểu, tình trạng ô nhiễm nặng ở làng chài là do hàng chục hộ làm cá cơm, khi sản xuất không xây dựng hệ thống xử lý thải mà vô tư đổ thẳng ra biển. Chúng tôi không tin vào mắt mình khi ở một địa danh như Mũi Né vốn yên bình, thơ mộng, giờ nhếch nhác, ô nhiễm kinh hoàng với đủ loại rác, nước thải như vậy.

Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận cũng từng thừa nhận, việc Mũi Né phát triển quá nhanh, công tác quy hoạch lúc đó còn hạn chế đã khiến bức tranh làng chài xưa kia trở nên biến dạng, manh mún. Một điều không thể phủ nhận là nhờ du lịch Mũi Né phát triển đã làm vùng đất này thay da đổi thịt. Thế nhưng, hệ lụy mà nó gây ra cũng đang là những bài toán khiến ngành chức năng địa phương phải nhanh chóng tìm lời giải, nhất là bài toán ô nhiễm môi trường và quy hoạch.

Chúng tôi rời Mũi Né khi bóng tối dần buông trên biển, làng chài lên đèn. Ông Bảy bắt tay tôi nói: “Người dân làng chài vẫn hiền hòa, đôn hậu như xưa, nhưng chỉ có cảnh quan là đổi thay thôi”. Chúng tôi ra về mà trong lòng vương vấn nỗi buồn mênh mông của biển.

Theo sggp

Có thể bạn quan tâm

Tiếp nối Chiến dịch Quang Trung: Từ cứu trợ khẩn cấp đến an dân bền vững - Kỳ 3: Sức sống mới trên các làng tái định cư

Kỳ 3: Sức sống mới trên các làng tái định cư

(GLO)- Ðể những khu tái định cư thực sự trở thành mái ấm lâu dài, bên cạnh sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước, người dân còn trực tiếp góp sức dựng xây nơi ở mới, gìn giữ phong tục, tập quán và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.

Tiếp nối Chiến dịch Quang Trung: Từ cứu trợ khẩn cấp đến an dân bền vững - Kỳ 1: Cấp bách di dời dân khỏi vùng nguy hiểm

Kỳ 1: Cấp bách di dời dân khỏi vùng nguy hiểm

(GLO)- Gia Lai có địa hình phức tạp, thường xuyên đối mặt với thiên tai cực đoan. Sau Chiến dịch Quang Trung năm 2025, Tỉnh ủy tiếp tục triển khai giai đoạn 2, di dời gần 2.000 hộ dân khỏi khu vực nguy hiểm, hướng đến an cư bền vững.

Nơi suối tìm về phố

Nơi suối tìm về phố

(GLO)- Hơn nửa thế kỷ trôi qua, dòng suối Hội Phú đã đi qua những cây cầu ván chông chênh, những khu vườn, xóm nhỏ, rồi có lúc trở thành “dòng nước đen” giữa lòng phố núi Pleiku. Sau 6 năm công trường phủ bụi đỏ, một tuyến kè được hình thành.

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

null