Hồi ức tự hào của nữ cựu tù chính trị yêu nước

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược đã lùi xa gần nửa thế kỷ song những ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn vẹn nguyên trong tâm khảm bà Nguyễn Thị Kim Cúc (tổ dân phố 7, phường An Phú, thị xã An Khê, Gia Lai), một cựu tù chính trị yêu nước. Để rồi, mỗi khi nhắc nhớ, bà lại bồi hồi xúc động như thể “thước phim” ấy chỉ vừa mới diễn ra hôm qua…
Chuyện hoạt động cách mạng giờ đây không phải là bí mật cần giấu kín như thời chiến nhưng bà Cúc vẫn ít mở lòng chia sẻ với nhiều người. Bởi lẽ, bà quan niệm rằng, làm vậy chẳng khác gì bản thân đang tự kể lể hoặc ngợi ca công lao của chính mình. Vậy nhưng khi nghe tôi ngỏ lời, bà lại rất vui vẻ trải lòng. Dường như bà muốn những người trẻ như tôi hiểu thêm về những gì cha anh mình đã một thời trải qua trong chiến tranh, để rồi biết trân quý hơn giá trị của hòa bình.
Nối tiếp truyền thống cách mạng của gia đình
Bà Cúc sinh năm 1955 trong một gia đình giàu truyền thống đấu tranh cách mạng ở xã Mỹ Châu, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Ngày bà chào đời, cha bà đang tập kết ở miền Bắc, gánh nặng gia đình dồn hết lên đôi vai người mẹ. Hai mẹ con đi đâu, làm gì cũng có nhau, từ lao động sản xuất hàng ngày đến tham gia hoạt động cách mạng. Lớn lên trong vùng địch, những đứa con Cộng sản như bà Cúc không được phép đi học trong các trường của chính quyền Ngô Đình Diệm. Mãi đến năm 1964, khi xã Mỹ Châu được giải phóng, bà Cúc mới được đến trường học văn hóa để bồi đắp thêm kiến thức phục vụ cách mạng.
Giữa khí thế cả nước sục sôi chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, bà Cúc được cử tham gia lớp địch vận. Với nhiệm vụ này, bà đã đóng góp sức trẻ của mình cùng quân và dân ta làm nên thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy. Qua đó, quân và dân ta đã phá tan chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mỹ, buộc kẻ thù phải xuống thang, chấm dứt chiến tranh phá hoại miền Bắc và chấp nhận đàm phán Hội nghị 4 bên tại Paris. Thế nhưng, niềm phấn khởi chưa được bao lâu thì 1 năm sau, địch quay trở lại tiếp tục lấn chiếm, bình định nông thôn, đẩy mạnh bắt bớ những người Cộng sản yêu nước. Tháng 6-1969, mẹ bà không may rơi vào tay địch. Nén đau thương, bà Cúc tiếp tục giữ vững tinh thần đấu tranh và được tổ chức đưa về địa phương hoạt động hợp pháp. Tham gia trong đội công tác tại xã Mỹ Châu, bà cùng các đồng chí, đồng đội của mình bí mật thực hiện nhiệm vụ rải truyền đơn, giao liên.
Vợ chồng bà Cúc chụp ảnh lưu niệm trước căn phòng nơi bà từng bị giam giữ tại Côn Đảo (Ảnh nhân vật cung cấp).
Vợ chồng bà Cúc chụp ảnh lưu niệm trước căn phòng nơi bà từng bị giam giữ tại Côn Đảo (Ảnh nhân vật cung cấp).
Giữ vững tinh thần “thép”
“Mãi đến tận bây giờ, có lẽ chuyện bị bắt tù đày là ký ức sâu sắc nhất với bản thân tôi. Một buổi sáng tháng 6-1970, tôi cùng một đồng chí nữa đang tập trung tại thôn Châu Trúc, xã Mỹ Châu để chuẩn bị cho lễ kết nạp Đoàn thì bất ngờ bị địch tấn công, bắt giữ. Từ Nhà lao Phù Mỹ, chúng đưa tôi qua Ty Cảnh sát Bình Định, Nhà lao Quy Nhơn rồi chuyển tới Nhà lao Phú Yên”-bà Cúc nhớ lại.
Vì biết bà Cúc là “Cộng sản nòi” nên dù bà còn nhỏ tuổi, địch vẫn cố tìm mọi cách để khai thác thông tin. Chuỗi ngày trong lao tù là khoảng thời gian bà phải liên tục chịu sự tra tấn dã man của kẻ thù. Có những ngày, 10 đầu ngón tay của bà bị châm điện cho tê cứng; cơ thể tím bầm, rỉ máu bởi nhiều vết dùi cui, roi điện quật thẳng vào người. Thậm chí, địch còn treo ngược bà lên, dùng gậy đánh vào hai bên hông hoặc đào hố để mỗi lần tra khảo không xong thì đạp đầu xuống đất rồi lại giật tóc kéo ngược lên. Những tưởng với các cực hình tra tấn ấy, chẳng bao lâu, người nữ Cộng sản mới tròn 15 tuổi ấy sẽ bớt cứng đầu, song kẻ thù đã lầm. Chúng càng hung hãn đánh đập, khảo tra, bà Cúc càng tỏ rõ khí tiết cùng một tinh thần thép bất diệt của người chiến sĩ cách mạng. Bà bộc bạch: “Ngay từ đầu, mình đã xác định làm cách mạng thì ắt sẽ bị tù đày. Bản thân cũng thuộc nằm lòng mục đích “không có thì đánh cho có, có thì đánh cho chừa” của địch nên dù bị đòn roi, gian khổ thế nào cũng cố gắng chịu đựng chứ không bao giờ đầu hàng hay khai báo nửa lời làm hại đến cơ sở cách mạng và đồng chí, đồng đội của mình”.
Tháng 12-1971, khi phong trào cách mạng của ta phát triển mạnh mẽ trên khắp các chiến trường, địch quyết định đưa bà Cúc ra Côn Đảo cùng với khoảng 200 tù chính trị yêu nước khác ở các nhà lao Bình Định, Phú Yên và Quảng Nam. Lúc địch đưa đi, bà không hề biết mình bị đày ra Côn Đảo cho tới khi đặt chân đến nơi và nhìn thấy dòng chữ “Phi trường Côn Sơn” trước mặt. Tại đây, dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của Đảng ủy đảo, bà cùng với những đồng chí trong phòng giam số 6, Trại 2 (Trại Phú Hải) và các phòng giam khác tiếp tục tham gia đấu tranh đòi dân sinh dân chủ, đòi tắm nắng, đòi tăng cơm, đòi có thuốc khi đau ốm. Hồi đó, vì nhỏ tuổi nên bà Cúc được bố trí ở đội xung kích, làm nhiệm vụ hô khẩu hiệu để những người trong phòng hưởng ứng. Tinh thần đấu tranh khi đó lan tỏa ra cả đảo, cứ một phòng hô thì cả đảo đồng loạt hô hào.
Sau khi Hiệp định Paris được ký kết, tại Điều 8 của Nghị định thư có đề cập đến việc 2 bên trao trả tù binh hoạt động chính trị song địch lại cố tình biến tù chính trị của ta thành tù quân phạm, thường phạm để không phải trao trả. “Để chống lại hành động lăn tay, chụp hình của địch, anh em chúng tôi lấy nhọ nồi thoa lên mặt hay dùng mỡ bôi lên tay. Cơm ăn hàng ngày thì để dành lại một ít, phơi trên nền xi măng của phòng giam cho khô rồi cất đi, phòng khi đấu tranh tuyệt thực thì lại lấy ra ăn mà có sức chiến đấu. Nói chung, dù bị địch cầm cố nhưng chúng tôi vẫn cố gắng tranh đấu bằng mọi cách có thể”-bà Cúc khẳng khái nói.
Trọn nghĩa với quê hương
Trước sức ép của ta, ngày 23-7-1973, địch phải tiến hành trao trả tù chính trị Việt Nam tại Sân bay Lộc Ninh (tỉnh Bình Phước), trong đó có bà Cúc. Mẹ bà thì mãi đến tận sau ngày 30-4-1975 mới được trở về. Sau ngày ấy, bà nhận công tác tại cơ quan hậu cần Đoàn đón tiếp Lộc Ninh, đón các đồng chí được trao trả về sau. Đầu năm 1974, bà chuyển về Khu 5 tại Kon Tum. Nhưng vì trên đường đi, sức khỏe sa sút, bà được đưa ra miền Bắc điều dưỡng.
Bà Cúc dự lễ kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Chi bộ Lê Hồng Phong tại Trại 1-Côn Đảo vào tháng 5-2018. Ảnh: nhân vật cung cấp
Bà Cúc dự lễ kỷ niệm 55 năm Ngày thành lập Chi bộ Lê Hồng Phong tại Trại 1-Côn Đảo vào tháng 5-2018. Ảnh: nhân vật cung cấp
Vượt qua lửa đạn, tù đày trong chiến tranh, sau ngày giải phóng, bà Cúc trở về công tác tại huyện An Khê (cũ), đảm nhận nhiều công việc quan trọng ở Văn phòng Huyện ủy, Ban Tổ chức Huyện ủy. Năm 2005, bà được bầu giữ chức Phó Bí thư Thường trực Thị ủy An Khê. Tròn một nhiệm kỳ trên cương vị này, bà nghỉ hưu.
Giờ đây, mỗi lần cùng chồng mình-ông Trần Minh Sơn, cũng là một cựu tù chính trị yêu nước-có dịp về thăm lại “địa ngục trần gian” Côn Đảo, bà Cúc vẫn không kìm nén được xúc động. “Hồi bị đày ra đảo, kẻ thù nhốt một chỗ nên không biết gì khác ngoài nơi mình bị giam giữ. Khi trở lại, chứng kiến những hình ảnh mô phỏng nào là hầm đá, xà lim, chuồng cọp…, dù là người trong cuộc, tôi vẫn cảm thấy vô cùng xót xa và khâm phục các cô chú, anh chị từng bị địch giam cầm ở đây. Côn Đảo quả thật là lò tôi luyện những chiến sĩ cách mạng kiên trung nhất thời ấy”-bà Cúc tâm sự.
Ôn lại những tháng ngày tham gia hoạt động cách mạng, dù rằng bà Cúc vẫn hay bảo những việc bản thân trải qua chỉ là “hạt cát nhỏ nơi sa mạc mênh mông” so với các đồng chí, đồng đội khác của mình, nhưng một điều mà chắc chắn ai trong chúng ta cũng nhận thấy ở bà, đó là sự trọn vẹn nghĩa tình với quê hương, đất nước…
Hồng Thi
-----------------------------------
Công ty TNHH một thành viên Xăng dầu Bắc Tây Nguyên tài trợ cuộc thi này.

Có thể bạn quan tâm

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

Ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), lão ngư Dương Minh Thạnh được nhiều ngư dân gọi là “lão ngư Hoàng Sa” bởi có công “nối biển” Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa. Ông còn được mệnh danh là “sói biển” Lý Sơn, bởi sức vươn khơi dẻo dai, từng 5 lần thoát chết thần kỳ giữa bão biển.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

Xây thế trận lòng dân từ sâu rễ bền gốc nơi tà đạo Hà Mòn đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo Hà Mòn đi qua - Kỳ 2: Tỉnh ngộ sau chuỗi ngày tối tăm

(GLO)- Phía sau những lời hứa hẹn mơ hồ về một cuộc sống sung túc không cần lao động. Ở một số buôn làng, những mái nhà vốn yên ấm bị xáo trộn. Chỉ khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng kiên trì vận động, nhiều người mới dần nhận ra sự thật, tỉnh ngộ và quay về với cuộc sống bình thường.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

(GLO)- Có một thời, ở những ngôi làng Bahnar như Kret Krot (xã Hra), Kuk Kôn, Kuk Đak (xã Đak Pơ), nhịp sống bình yên bỗng chùng xuống. Tà đạo Hà Mòn như một “cơn gió độc” quét qua, để lại phía sau sự im ắng nặng nề, len lỏi vào từng mái nhà, khiến buôn làng trở nên khép kín, u ám.

Thúng chai lên phố

Thúng chai lên phố

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

(GLO)- Trên vùng biên Ia O (tỉnh Gia Lai), dòng Pô Cô vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là nhịp cầu kết nối lương duyên. Từ những lần qua lại thăm thân, dự lễ hội, nhiều mối tình nảy nở, hình thành nên những mái ấm xuyên biên giới bình dị, bền bỉ, góp phần dệt nên diện mạo riêng nơi phên giậu Tổ quốc.

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Giữa miền biên viễn phía tây Gia Lai, trên dòng Pô Kô hùng vĩ, hàng chục gia đình từ Tây Nam bộ tìm đến lập nghiệp, dựng nên những căn nhà nổi chông chênh giữa sóng nước. Cuộc mưu sinh lặng lẽ thể hiện nghị lực của con người, ý chí bám trụ và khát vọng sống chan hòa cùng sông nước.

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

(GLO)- Ẩn giữa rừng sâu xã Krong (tỉnh Gia Lai), những căn lán nhỏ được dựng ngay dưới gốc giáng hương cổ thụ. Đó là nơi lực lượng bảo vệ rừng ăn ngủ, thay nhau canh giữ từng cây hương quý - những “báu vật” của đại ngàn.

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí bầu cử nơi biên giới

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí ngày hội lớn của toàn dân nơi biên giới

(GLO)- Những ngày cận kề cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ (tỉnh Gia Lai) phối hợp với chính quyền, già làng, người uy tín đến từng làng tuyên truyền, vận động bà con sẵn sàng tham gia ngày hội lớn của toàn dân.

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Khi phố xá đã lên đèn và nhiều gia đình yên giấc, trên những tuyến đường thuộc xã Long Hải (TPHCM) vẫn có những ánh đèn xe lặng lẽ di chuyển. Đó là ánh đèn của Đội SOS Long Hải - nhóm thanh niên tình nguyện đã suốt 7 năm qua hỗ trợ người dân gặp sự cố giao thông trong đêm.

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Giữa vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi núi đá vôi dựng đứng như những bức tường thành và rừng già nối tiếp đến tận biên Việt - Lào, có một lễ hội mà mỗi nhịp trống vang lên dường như làm nghiêng ngả cả đại ngàn: Lễ hội Đập trống của người Ma Coong.

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi mây trắng quấn quýt những đỉnh núi của vùng cao Đà Nẵng, có một cánh rừng không chỉ xanh bởi lá, mà còn xanh bởi ký ức. Người dân gọi đó là 'rừng bác Năm Công'.

Cán bộ trại giam động viên, chia sẻ với phạm nhân.

Tình người sau cánh cổng trại giam

(GLO)- Từ những câu chuyện rất thật của người trong cuộc, có thể thấy tính nhân văn trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân tại Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh Gia Lai. Đó là nơi cán bộ, chiến sĩ đang kiên trì cảm hóa những người lầm lỗi bằng trách nhiệm và lòng nhân ái.

“Thần y trị điểu”

“Thần y trị điểu” ở An Khê

(GLO)- Hàng chục năm qua, căn nhà của anh Hoàng Huy (SN 1992, ở tổ 1, phường An Khê, tỉnh Gia Lai) luôn ríu rít tiếng chim. Ở đó, anh Huy âm thầm cứu chữa cho hàng trăm chú chào mào mắc bệnh từ khắp nơi gửi về.

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

(GLO)- Về thăm những khu tái định cư vùng thiên tai trên địa bàn tỉnh Gia Lai, chúng tôi cảm nhận được mùa xuân ấm áp đang về cùng với sắc hoa tươi thắm, khung cảnh sản xuất, sinh hoạt nhộn nhịp đang định hình trên vùng đất mới.

null