Nhiều giống lúa mới hiệu quả cao
Những ngày này, 23 hộ dân ở tổ dân phố Thọ Lộc 1 (phường An Nhơn Nam) tất bật thu hoạch mô hình sản xuất liên kết lúa giống TBR85 trong niềm vui được mùa.
Ông Phạm Văn Tân - Chủ tịch kiêm Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp II Nhơn Thọ - cho biết, vụ Đông Xuân này, HTX phối hợp với Công ty TNHH ThaiBinh Seed - Miền Trung - Tây Nguyên triển khai 3,6 ha. Kết quả, năng suất đạt 95 tạ/ha lúa tươi (khoảng 85 tạ/ha lúa khô), cao hơn giống đại trà 4-6 tạ/ha.
Không chỉ đạt năng suất cao, giống TBR85 còn được nông dân đánh giá “nhẹ công, chi phí thấp”. Trực tiếp sản xuất 6 sào (500 m2/sào), ông Nguyễn Văn Phúc (xóm 4, tổ dân phố Thọ Lộc 1) chia sẻ, giống này cứng cây, trổ bông đồng đều, ít sâu bệnh. Cả vụ chỉ phun thuốc 2 lần nhưng ruộng vẫn sạch bệnh, năng suất đạt gần 500 kg lúa khô/sào.
Theo ông Phạm Văn Tân, trước đây HTX từng sản xuất giống TBR36 nhưng giống này có điểm hạn chế là dễ đổ ngã khi gặp mưa cuối vụ. Qua khảo nghiệm, giống TBR85 thích nghi tốt với điều kiện địa phương, sinh trưởng khỏe. HTX sẽ tiếp tục sản xuất vụ Hè Thu để đánh giá thêm trước khi đề xuất đưa vào cơ cấu giống chính thức.
Ông Bạch Nhơn Tân - Phó Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường An Nhơn Nam - đánh giá: Giống TBR85 có nhiều ưu điểm như cây cứng, sạch bệnh, năng suất cao và phù hợp nhu cầu thị trường, song cần tiếp tục mở rộng sản xuất để đánh giá toàn diện.
Mô hình còn nổi bật nhờ liên kết chặt chẽ giữa HTX và doanh nghiệp. Nông dân được tập huấn kỹ thuật, cung ứng giống trả chậm và được bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường 20-30%. Lúa tươi được thu mua ngay tại ruộng với giá 6.700 đồng/kg, giúp giảm công phơi sấy, vận chuyển.
Không chỉ TBR85, HTX hiện liên kết sản xuất 95 ha với các giống TBR97 và TBR-1, thu hút hơn 500 hộ tham gia, năng suất đạt 80-85 tạ/ha lúa khô.
Đại diện doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Thúy Hương - Phó Giám đốc sản xuất Công ty TNHH ThaiBinh Seed - Miền Trung - Tây Nguyên - nhìn nhận: TBR85 là giống có thời gian sinh trưởng ngắn, cây cứng, chống chịu sâu bệnh tốt, phù hợp cả 2 vụ Đông Xuân và Hè Thu.
Công ty hướng đến nâng cao hiệu quả cho nông dân thông qua giá thu mua ổn định, hỗ trợ kỹ thuật và giảm lượng giống gieo sạ, giúp tiết kiệm chi phí sản xuất. Về chất lượng, gạo TBR85 có tỷ lệ trắng 72-74%, tỷ lệ nguyên hạt 78-83%, hạt thon, phù hợp chế biến, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.
Tại xã Tuy Phước Đông, mô hình liên kết sản xuất giống lúa ADI 168 giữa HTX Nông nghiệp 1 Phước Sơn và Công ty ADI cũng mang lại kết quả tích cực.
Ông Hồ Ngọc Dũng - Giám đốc HTX - bày tỏ: “Vụ Đông Xuân năm nay, dù thời tiết có nhiều biến động nhưng cây lúa phát triển tốt. Năng suất lúa đại trà đạt khoảng 80 tạ/ha, riêng giống ADI 168 đạt khoảng 84 tạ/ha, cao hơn 4 tạ. Sâu bệnh không đáng kể, chỉ có rầy rải rác nhưng không ảnh hưởng lớn”.
Mô hình liên kết 35 ha này giúp nông dân giảm đáng kể công lao động khi được thu mua lúa tươi tại ruộng, đồng thời đảm bảo giá cả ổn định. “Dù giá vật tư tăng, phía công ty vẫn duy trì chính sách thu mua theo giá thị trường và cộng thêm 2-3% lợi nhuận. Bà con rất yên tâm sản xuất” - ông Dũng nói.
Hướng tới những vụ “được mùa, được giá”
Thời gian qua, một số giống lúa mới nhiều triển vọng, như: PY 2, ĐBR 79, DT 18, VNR98, HG 12... cũng được đưa vào sản xuất; bước đầu cho năng suất khá, thích nghi điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương trong vụ Đông Xuân 2025-2026 .
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), vụ Đông Xuân 2025-2026 toàn tỉnh hiện có 25 mô hình liên kết sản xuất lúa giống theo chuỗi với diện tích 906 ha, thu hút 3.432 hộ tham gia tại 8 xã, phường. Năng suất bình quân đạt 76,8 tạ/ha, tổng sản lượng gần 7.000 tấn.
Đánh giá về xu hướng này, ông Kiều Văn Cang - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - nhận định: “Việc đưa các giống lúa mới vào sản xuất là hướng đi đúng, giúp nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Quan trọng hơn, mô hình liên kết giữa nông dân - HTX - doanh nghiệp đã hình thành chuỗi giá trị bền vững, giảm rủi ro thị trường, nâng cao thu nhập cho người dân.
Thời gian tới, cần tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, đồng thời lựa chọn giống phù hợp từng vùng sinh thái để phát huy tối đa hiệu quả sản xuất lúa”.
Có thể thấy, từ những cánh đồng liên kết, sử dụng các giống lúa mới như: TBR85, TBR97, ADI 168, PY 2… đang mở ra triển vọng mới cho sản xuất lúa gạo ở Gia Lai.
Không chỉ dừng ở việc “được mùa”, người nông dân còn hướng tới “được giá”, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo trên địa bàn tỉnh trong điều kiện sản xuất nhiều thách thức.