Du học bằng ngân sách nhà nước mang lại cơ hội tiếp cận nền giáo dục tiên tiến, nhưng người học cũng phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định. Trong một số trường hợp, du học sinh có thể phải hoàn trả 100% chi phí đào tạo đã được ngân sách nhà nước chi trả.
Theo quy định tại Nghị định số 322/2026/NĐ-CP ngày 17-8-2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 86/2021/NĐ-CP về việc công dân Việt Nam ra nước ngoài học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật, có 3 trường hợp du học sinh phải đền bù toàn bộ chi phí đào tạo.
Cụ thể, trường hợp thứ nhất là du học sinh tự ý bỏ học hoặc bỏ việc trong thời gian đào tạo. Đây là hành vi không thực hiện đúng cam kết và nghĩa vụ của người được cử đi học bằng nguồn kinh phí do Nhà nước bảo đảm.
Trường hợp thứ hai là du học sinh bị kỷ luật buộc thôi học tại cơ sở đào tạo ở nước ngoài. Khi không thể tiếp tục chương trình học do hình thức kỷ luật này, người học thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ đền bù theo quy định.
Trường hợp thứ ba là du học sinh không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng, chứng chỉ tốt nghiệp. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định những trường hợp cụ thể được xem xét không phải đền bù chi phí đào tạo nếu đáp ứng các điều kiện tương ứng.
Về mức đền bù, chi phí đào tạo được xác định trên cơ sở toàn bộ các khoản kinh phí đã được ngân sách nhà nước chi trả cho du học sinh, bao gồm học phí, chi phí đi lại, sinh hoạt phí và những khoản chi phí khác liên quan đến việc học tập.
Những trường hợp không được cấp văn bằng, chứng chỉ do gặp rủi ro từ thiên tai, dịch bệnh, chiến sự tại nước sở tại hoặc các tình huống khác thuộc diện được xem xét miễn đền bù phải đáp ứng điều kiện và có tài liệu chứng minh theo quy định.
Nghị định cũng bổ sung quy định về thẩm quyền, trình tự và thủ tục xem xét miễn đền bù chi phí đào tạo. Du học sinh thuộc diện đề nghị miễn đền bù cần gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền, kèm theo các giấy tờ chứng minh phù hợp với từng trường hợp.
Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan cử đi học hoặc cơ quan quản lý trực tiếp xem xét, ra quyết định về việc không phải đền bù chi phí đào tạo.
Đối với trường hợp phải đền bù, du học sinh có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ khoản tiền theo quyết định. Việc nộp trả có thể thực hiện 1 lần hoặc nhiều đợt, nhưng thời gian tối đa không vượt quá thời gian đào tạo theo quyết định cử đi học.
Quy định nhằm tăng cường trách nhiệm của người được hưởng kinh phí đào tạo từ ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm việc sử dụng nguồn lực công đúng mục đích, hiệu quả và phù hợp với các cam kết đã thực hiện.
