“Gạo Phú Thiện” khẳng định thương hiệu từ mô hình hợp tác xã kiểu mới

Đồng thuận từ... đồng ruộng

Năm 2016, sau khi được củng cố tổ chức theo mô hình hợp tác xã (HTX) kiểu mới, HTX Nông nghiệp Chư A Thai bắt đầu hành trình tổ chức lại sản xuất, trong đó tập trung xây dựng cánh đồng lúa lớn một giống như một bước đi chiến lược.

Với lợi thế về đất đai, hệ thống thủy lợi Ayun Hạ và truyền thống canh tác lúa nước của người dân bản địa, HTX đã liên kết các hộ nông dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số cùng tham gia sản xuất tập trung.

Bước đầu, HTX xây dựng cánh đồng lúa lớn một giống trên diện tích 45 ha với các giống chất lượng cao như LH12, TBR225, rồi từng bước mở rộng diện tích lên 145 ha và hình thành vùng nguyên liệu ổn định để hướng tới xây dựng thương hiệu “Gạo Phú Thiện”.

Quá trình triển khai, HTX đóng vai trò “bà đỡ” trong chuỗi liên kết: Cung cấp giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng hạ tầng kênh mương và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm. Cánh đồng lúa lớn một giống của HTX đã có hàng trăm hộ tham gia sản xuất, trong đó chủ yếu là người đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhờ sự đồng hành của HTX, người dân không chỉ yên tâm sản xuất mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế. Điển hình là gia đình anh Ksor Wan (làng Glung, xã Chư A Thai). Nếu trước đây, anh Wan phải mua giống và phân bón ở các đại lý với giá cao, dẫn đến lợi nhuận thu về thấp, thì nay được HTX hỗ trợ từ giống, phân bón đến kỹ thuật và được bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường.

“Lúa thu hoạch được nhiều hơn, chất lượng tốt hơn và HTX thu mua tận nơi nên cuộc sống gia đình đỡ vất vả so với trước đây”- anh Wan phấn khởi nói.

Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ sản xuất, HTX Chư A Thai còn chủ động liên kết với các đơn vị sản xuất giống uy tín trong nước như Công ty Giống Điền Nguyên, Tổng công ty Thái Bình… để đưa vào canh tác thử nghiệm các giống mới có chất lượng cao, phù hợp thổ nhưỡng địa phương. Nhờ đó, các giống lúa như ST24, ST25, Đài Thơm 8, JO2… ngày càng được mở rộng sản xuất và đưa vào hệ thống tiêu chuẩn hóa vùng nguyên liệu.

Đạt chuẩn OCOP-Khẳng định thương hiệu “Gạo Phú Thiện”

Từ nền tảng vùng nguyên liệu ổn định, HTX từng bước định hình sản phẩm theo hướng thương mại hóa. Năm 2019, huyện Phú Thiện hoàn thành các thủ tục đăng ký thương hiệu tập thể “Gạo Phú Thiện” và giao HTX Chư A Thai làm đầu mối triển khai xây dựng nhãn hiệu. Đây là bước ngoặt quan trọng giúp gạo Phú Thiện dần có vị trí trên thị trường và hướng đến mục tiêu phát triển sản phẩm OCOP.

Theo ông Phạm Ngọc Nghĩa-Giám đốc HTX: Từ năm 2020, đơn vị đã bắt tay xây dựng hồ sơ tham gia chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) với nhiều loại gạo chất lượng cao. HTX đầu tư dây chuyền xay xát, đóng gói gạo theo tiêu chuẩn, đồng thời dán nhãn truy xuất nguồn gốc, mã QR và kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng đầu ra.

Nhờ nỗ lực không ngừng, đến nay, HTX Chư A Thai đã phát triển được 12 sản phẩm gạo OCOP, trong đó có 4 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4 sao gồm: LH12, TBR225, JO2 và Đài Thơm 8; còn lại 8 sản phẩm đạt OCOP 3 sao. Đây là thành quả không chỉ ghi nhận về chất lượng sản phẩm mà còn minh chứng cho hiệu quả mô liên kết HTX-nông dân-chính quyền địa phương.

Sản phẩm gạo LH12-giống chủ lực của vùng nguyên liệu-được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ hạt dài, thơm nhẹ, mềm cơm và độ dẻo vừa phải. Bên cạnh đó, các sản phẩm gạo như: JO2, ST24, ST25… cũng được nhiều đơn vị phân phối tại phường Pleiku và TP. Hồ Chí Minh ký hợp đồng tiêu thụ thường xuyên. Hiện mỗi tháng, HTX cung ứng ra thị trường khoảng 15 tấn gạo các loại.

Là người tiêu dùng thường xuyên, bà Nguyễn Thị Tuyết (tổ 5, phường Pleiku) cho biết gia đình đã chuyển sang sử dụng gạo Phú Thiện hơn hai năm nay và rất hài lòng với chất lượng sản phẩm. “Tôi thường nấu nhiều cơm một lần để dùng cho hai bữa. Gạo Phú Thiện khi để nguội vẫn giữ được độ dẻo, thơm nhẹ, không bị khô hay ôi thiu như nhiều loại gạo khác nên rất tiết kiệm”- bà Tuyết chia sẻ.

Theo bà Tuyết, điều khiến bà yên tâm sử dụng lâu dài là hạt gạo trắng đều, không pha trộn, cơm nấu lên dẻo và có hương thơm dịu. Cảm nhận từ những bữa cơm hàng ngày đã tạo nên sự tin tưởng và thói quen chọn mua đều đặn cho cả gia đình.

Không riêng gì bà Tuyết, nhiều người tiêu dùng khác cũng đánh giá cao chất lượng gạo Phú Thiện nhờ nguồn gốc rõ ràng, được canh tác trên cánh đồng lớn theo quy trình sản xuất sạch, hạn chế sử dụng hóa chất. Nhờ đó, sản phẩm vừa ngon vừa đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Không chỉ chú trọng nâng cấp sản phẩm OCOP, HTX còn hướng đến sản xuất lúa an toàn theo quy trình “3 giảm, 3 tăng”, tiến tới tiếp cận tiêu chuẩn VietGAP, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Các sản phẩm của HTX đều được in logo, đóng bao bì chuyên nghiệp và gắn nhãn hiệu “Gạo Phú Thiện”.

Phát triển bền vững và mở rộng thị trường tiêu thụ

Theo ông Mai Ngọc Quý-Trưởng phòng Kinh tế xã Phú Thiện, hiện toàn xã có khoảng 6.500 ha đất trồng lúa, trong đó vùng nguyên liệu gắn với thương hiệu “Gạo Phú Thiện” ngày càng được mở rộng.

Sau 4 năm triển khai, địa phương đã hình thành 24 cánh đồng lúa lớn một giống với tổng diện tích 1.200 ha. Cùng với đó, tuyên truyền, vận động người dân mở rộng diện tích cánh đồng lúa lớn một giống để ngày càng nâng tầm thương hiệu “Gạo Phú Thiện”

Nhờ sản xuất tập trung, có kiểm soát, giá bán các loại gạo thương hiệu Phú Thiện hiện cao hơn thị trường 300-400 đồng/kg, giúp nông dân nâng cao thu nhập, bình quân 30-35 triệu đồng/ha/vụ. Nhiều hộ trước đây sản xuất manh mún, không có đầu ra ổn định, thì nay đã mạnh dạn tham gia HTX, đồng hành cùng quá trình nâng tầm thương hiệu gạo địa phương.

Đáng chú ý, hiện sản phẩm “Gạo Phú Thiện” đã có mặt tại các thị trường lớn như: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đắk Lắk, Quảng Ngãi... Trong các hội chợ xúc tiến thương mại do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, sản phẩm gạo Phú Thiện luôn nhận được sự quan tâm, đánh giá cao từ người tiêu dùng về chất lượng và tính minh bạch truy xuất rõ ràng.

Với vai trò trung tâm trong chuỗi giá trị, HTX Chư A Thai tiếp tục khẳng định mô hình HTX kiểu mới hiệu quả, tạo được lòng tin của nông dân, chính quyền và doanh nghiệp.

Thời gian tới, HTX dự kiến mở rộng vùng nguyên liệu, lựa chọn nhiều giống lúa có chất lượng cao, kết hợp với các viện nghiên cứu để bảo tồn và phát triển nguồn gen giống lúa bản địa nhằm đa dạng hóa sản phẩm.

Chia sẻ về định hướng phát triển, ông Nguyễn Anh Tuấn-Chủ tịch UBND xã Phú Thiện-cho biết: “Địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ các HTX mở rộng mô hình cánh đồng lớn một giống, tăng số lượng sản phẩm OCOP đạt sao; đồng thời phối hợp quảng bá, xây dựng hình ảnh “Gạo Phú Thiện” như một đặc sản mang bản sắc riêng của Tây Nguyên”.

Từ mô hình HTX đi đầu trong tổ chức sản xuất tập trung đến thương hiệu gạo OCOP có chỗ đứng trên thị trường, hành trình xây dựng thương hiệu “Gạo Phú Thiện” là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình HTX kiểu mới trong phát triển nông nghiệp hiện đại và bền vững.