Khi nắng như được rót đầy xuống buôn làng phía Tây Gia Lai, những bông hoa Plah lại nở rực giữa nền trời xanh thẳm.
Theo từng vùng, người dân địa phương gọi loài cây này bằng nhiều tên khác nhau. Cây Plah hay Mlah (theo tiếng Jrai), còn gọi là giềng giềng, lâm vố, kok chăn... có tên khoa học là Butea monosperma (Lam.) Taub, thuộc họ Đậu.
Plah là loài cây thân gỗ cao từ 8-10m, thân cây vặn vẹo, cành mọc không đều. Vỏ cây dày, loang lổ màu xám nâu như phủ lớp mốc trắng, khi bị tổn thương sẽ tiết ra nhựa màu đỏ sẫm. Lá Plah to, thuộc dạng lá kép lông chim lẻ, các lá chét mọc lệch, mặt dưới phủ nhiều lông mềm.
Ông Kpă Pual-Nhà nghiên cứu về văn hóa Jrai, cho biết: "Có nhiều người nhầm lẫn hoa Plah là hoa gạo. Nhưng hai loại hoa này hoàn toàn khác nhau. Cây gạo là cây họ gòn, gỗ mềm có ở mọi miền của đất nước, còn cây Plah chỉ có ở Tây Nguyên. Hoa gạo màu đỏ tươi, có 5 cánh đều nhau, còn hoa Plah có màu đỏ pha cam và chỉ có 4 cánh. Lá cây gạo thì có cuống dài và lá hình sao (như lá cây gòn, lá cây sắn), còn lá cây Plah thì hơi tròn và to".
Từ tháng 2 đến tháng 4 hằng năm, khi cây Plah bắt đầu rụng lá, cả thân cây như trút bỏ lớp xanh quen thuộc để nhường chỗ cho những chùm hoa đỏ cam nổi bật.
Ở phía Tây Gia Lai, cây Plah mọc nhiều ở các xã Phú Túc, Ia HDreh, Ia Rsai, Uar, Ia Hiao, Phú Thiện, phường Ayun Pa... nơi có khí hậu nắng nóng. Không biết từ bao giờ, loài hoa này đã gắn liền với ký ức của người dân nơi đây.
Không chỉ tạo cảnh quan đẹp, hoa Plah còn gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa của người Jrai. Chị Rơ Ô H'Huyên (Buôn H'Muk, xã Phú Túc) chia sẻ: "Với người Jrai, khi hoa Plah bung nở cũng là lúc bà con bắt đầu chuẩn bị cho vụ rẫy mới và cả những chuyến băng rừng để tìm kiếm sản vật như mật ong, kiến vàng...".
Trong quan niệm của người dân nơi đây, sắc đỏ của hoa Plah được ví như vẻ đẹp của các thiếu nữ miền sơn cước-mộc mạc, dịu dàng song cũng đầy sức sống.
Mỗi mùa hoa nở, trẻ em trong buôn làng lại kháo nhau hái hoa hút mật. Lũ trẻ khéo léo tách cuống rồi đưa lên miệng thưởng thức vị mật ngọt thanh. Nhựa và hoa Plah còn được người dân sử dụng làm dược liệu dân gian để chữa đau bụng, giải độc khi bị côn trùng cắn.
Mỗi mùa hoa nở, sắc đỏ ấy lại như nhắc nhớ về một đại ngàn mộc mạc, bình yên, nơi thiên nhiên và con người sống hòa hợp trong những điều giản dị mà đậm sâu.
