Với Giám đốc HTX Mật ong Phương Di Bee (xã Gào), chất lượng không chỉ là tiêu chuẩn của sản phẩm, mà còn là nền tảng để tạo dựng uy tín và mở rộng thị trường.
Vừa trở về từ Hà Nội sau Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh HTX Việt Nam lần thứ VII (nhiệm kỳ 2026-2031) và nhận Giải thưởng chuyên đề về phụ nữ trong khuôn khổ Cuộc thi “HTX đổi mới sáng tạo” (tổ chức ngày 24 đến 25-8), bà Trần Thị Hoàng Anh có cuộc trò chuyện với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai về hành trình gầy dựng thương hiệu Mật ong Phương Di.
Từ nghề truyền thống đến cách làm hiện đại
* Cơ duyên nào đưa bà đến với nghề nuôi và chế biến mật ong?
- Gia đình tôi có truyền thống nuôi ong hơn 20 năm, hiện vẫn duy trì hơn 1.000 đàn ong. Năm 2015, khi đang làm kế toán cho một doanh nghiệp tại tỉnh, tôi thấy đồng nghiệp thường tìm mua mật ong với giá cao để sử dụng và làm quà biếu.
Trong khi đó, mật ong của gia đình tôi chủ yếu bán thô cho thương lái với giá thấp, nên tôi bắt đầu nghĩ đến việc thay đổi cách tiêu thụ để nâng giá trị sản phẩm.
Cũng như con ong cần mẫn góp nhặt từng giọt mật, tôi đi từng bước nhỏ. Ban đầu là bán lẻ từng chai mật cho bạn bè, người quen; khi có đơn hàng lớn thì thu mua thêm mật của các hộ nuôi ong xung quanh.
Tuy nhiên, cách làm nhỏ lẻ khó duy trì sản lượng ổn định. Vì vậy, năm 2019, tôi tập hợp những người nuôi ong thành lập HTX, cùng hỗ trợ nhau về kinh nghiệm sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
* Từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết, cùng áp dụng một quy trình sản xuất chắc hẳn không dễ dàng?
- Mục tiêu của HTX là thay đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết, cùng áp dụng quy trình nuôi ong theo tiêu chuẩn VietGAP, kiểm soát chất lượng và xây dựng đầu ra ổn định.
Những ngày đầu, mỗi hộ có cách nuôi, cách khai thác khác nhau nên việc vận động thay đổi thói quen nuôi ong theo kinh nghiệm sang tuân thủ một quy trình gặp nhiều khó khăn. Không nản chí, tôi thường xuyên gặp gỡ, động viên và hướng dẫn quy trình sản xuất cho từng thành viên.
Mừng nhất là khi hiểu được quy trình nuôi ong theo tiêu chuẩn VietGAP giúp kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị mật, mọi người chủ động tuân thủ quy trình và từng bước đầu tư công nghệ, hoàn thiện các tiêu chuẩn chất lượng, tìm đầu ra cho sản phẩm.
* Với đặc thù đàn ong thường xuyên di chuyển theo mùa hoa, làm thế nào HTX vẫn duy trì được một quy trình thống nhất và chất lượng sản phẩm đồng đều?
- Hiện HTX có 86 thành viên. Tuy số lượng thành viên đông nhưng hiểu được lợi ích của quy trình nuôi ong theo tiêu chuẩn VietGAP, ai cũng có ý thức tuân thủ quy trình nuôi, luôn ghi chép cẩn thận từng công đoạn để HTX có cơ sở kiểm soát và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, từ lựa chọn và theo dõi vùng đặt ong, nguồn hoa, kiểm soát thức ăn bổ sung, thuốc thú y, thời điểm khai thác mật đến đảm bảo vệ sinh trong thu hoạch và bảo quản...
Các thành viên cũng góp phần đầu tư công nghệ chế biến, xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường. Mỗi người vừa là người sản xuất, vừa là một mắt xích trong chuỗi liên kết, cùng thực hiện tinh thần mua chung, bán chung, phát triển chung và hưởng lợi chung.
HTX cũng nhận được sự hỗ trợ của các cấp, ngành trong đào tạo, chuyển giao KHKT, đầu tư máy móc, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu. Nhờ đó, hiện sản phẩm được phân phối đến hơn 20 tỉnh, thành trong cả nước, từng bước mở rộng hệ thống khách hàng, đại lý và khách sỉ.
Mỗi năm, HTX thu hơn 500 tấn mật, trong đó dành 100 tấn để chế biến và xây dựng thương hiệu; số còn lại cung cấp cho các cơ sở chế biến trong nước. Bên cạnh mang lại thu nhập cho các hộ nuôi, HTX đạt lợi nhuận hơn 200 triệu đồng/năm.
Chất lượng là nền tảng để vươn xa
* HTX Mật ong Phương Di Bee hiện là đơn vị duy nhất trong tỉnh có sản phẩm mật ong đạt tiêu chuẩn VietGAP và chứng nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia…
- Đúng vậy. Ngay từ khi thành lập, HTX xác định chất lượng và uy tín là nền tảng để phát triển lâu dài. Ngay tên gọi “Phương Di” cũng gắn với đặc thù của nghề: “Phương” là bốn phương, “Di” là di chuyển. Chúng tôi đưa đàn ong đi nhiều vùng, theo từng mùa hoa để tìm nguồn mật tốt, tạo sự đa dạng và đặc trưng cho sản phẩm.
Bên cạnh đó, HTX đã xây dựng quy trình nuôi ong theo tiêu chuẩn VietGAP và đầu tư hệ thống nhà xưởng sản xuất đạt chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế ISO 22000 về an toàn thực phẩm để nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh.
Đồng thời, ứng dụng công nghệ vào các khâu sơ chế, chế biến và bảo quản như hệ thống lọc tinh, tách thủy phần mật ong trong môi trường chân không ở nhiệt độ thấp, dây chuyền chiết rót; đầu tư bao bì, tem nhãn chuyên nghiệp.
Kiên trì với định hướng đó, chất lượng sản phẩm của HTX ngày càng được nâng cao. Năm 2019, sản phẩm mật ong của HTX được cấp chứng nhận VietGAP, năm 2025 được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia.
* HTX đã 2 lần nhận Giải thưởng Mai An Tiêm và mới đây là Giải thưởng chuyên đề về phụ nữ. Những ghi nhận này có ý nghĩa như thế nào với HTX và cá nhân bà?
- Liên minh HTX Việt Nam đã trao Giải thưởng Mai An Tiêm cho HTX vào năm 2024, 2026. Mới đây, chúng tôi tiếp tục nhận Giải thưởng chuyên đề về phụ nữ trong khuôn khổ Cuộc thi “HTX đổi mới sáng tạo”.
Với chúng tôi, những chứng nhận và giải thưởng là niềm tự hào, nhưng điều quan trọng hơn vẫn là sự tin tưởng và hài lòng của khách hàng. Đó mới chính là thước đo giá trị của sản phẩm và là yếu tố cốt lõi làm nên tên tuổi Mật ong Phương Di.
Tôi xem những giải thưởng hôm nay là động lực nhưng cũng là trách nhiệm để điều hành HTX làm tốt hơn, đặc biệt là tiếp tục đầu tư công nghệ, kiểm soát chặt chất lượng, phát triển các sản phẩm chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, góp phần nâng cao giá trị mật ong Việt Nam và thu nhập cho người nuôi ong.
* Mục tiêu đưa sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam ra thị trường quốc tế sẽ đặt ra những yêu cầu gì đối với HTX thời gian tới?
- Chúng tôi sẽ tiếp tục chuẩn hóa sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và đầu tư đổi mới công nghệ, hiện đại hóa sản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của những thị trường lớn hơn, đặc biệt là thị trường quốc tế.
* Cảm ơn bà về cuộc trò chuyện!
