Sự kết nối giữa bảo tàng, nhà trường, địa phương và những người đang nắm giữ di sản mở ra hướng giáo dục trực quan, sinh động, qua đó giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và có trách nhiệm hơn với di sản quê hương.
Xây dựng chuỗi hoạt động giáo dục di sản
Ngày 23-9, Bảo tàng Pleiku tổ chức ký kết kế hoạch phối hợp với 7 xã, phường gồm: Pleiku, Hội Phú, Thống Nhất, An Phú, Diên Hồng, Gào, Biển Hồ nhằm tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống cho học sinh thông qua di sản văn hóa tại Bảo tàng trong năm học 2026-2027.
Đây là bước đi đáng chú ý nhằm kết nối hoạt động giáo dục di sản một cách có hệ thống từ Bảo tàng Pleiku đến các địa phương, cơ sở giáo dục. Từ những hoạt động đơn lẻ, kế hoạch trên hướng tới xây dựng chương trình giáo dục di sản thường xuyên trong năm học.
Bà Khổng Thị Hoan - Phó Giám đốc Bảo tàng Pleiku - nhận định: Những giá trị lịch sử, văn hóa và di sản không chỉ nằm trong sách vở mà còn hiện hữu trong từng hiện vật, từng câu chuyện, từng di tích và những giá trị văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Chính vì vậy, việc đưa học sinh đến với bảo tàng, di tích và các không gian văn hóa là một phương thức giáo dục trực quan, sinh động, giúp các em “học bằng trải nghiệm, hiểu bằng cảm nhận và ghi nhớ bằng những câu chuyện cụ thể”.
Từ quan điểm này, kế hoạch phối hợp năm học 2026-2027 được xây dựng với mục tiêu tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Bảo tàng Pleiku với chính quyền địa phương và 30 trường học.
Hoạt động phối hợp không dừng lại ở việc tổ chức các chuyến tham quan và học tập ngoại khóa tại Bảo tàng; tham gia các cuộc triển lãm, tìm hiểu lịch sử, truyền thống văn hóa của dân tộc và địa phương… mà còn hướng tới xây dựng chuỗi hoạt động giáo dục di sản đa dạng và thường xuyên, trong đó có các chương trình trải nghiệm từ các trại hè, ngày hội văn hóa.
“Bảo tàng Pleiku sẽ chủ động chuẩn bị tốt nhất về nội dung, phương pháp thuyết minh, không gian trải nghiệm; đồng thời tiếp tục đổi mới cách thức truyền tải để phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và nhu cầu tiếp nhận của học sinh.
Chúng tôi mong các địa phương, các trường học đồng hành để mỗi chuyến tham quan thực sự trở thành một trải nghiệm đáng nhớ đối với các em” - bà Hoan chia sẻ.
Trước ý nghĩa và tính thiết thực của chương trình phối hợp, đại diện các địa phương tham gia ký kết đều bày tỏ sự đồng tình, thống nhất cao. Bà Võ Thị Hương Duyên - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Hội Phú - nêu ý kiến: “Thời gian tới mong Bảo tàng tiếp tục tăng cường các hình thức giáo dục di sản trực quan, sinh động; khuyến khích sự tương tác của học sinh, tăng tính trải nghiệm. Ngoài ra, cần phối hợp với nhà trường để đảm bảo an toàn cho học sinh khi tham gia các hoạt động ngoại khóa”.
“Lớp học mở” hữu ích
Nhìn rộng ra, hoạt động giáo dục di sản cho học sinh trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã khẳng định hướng đi đúng trong công tác kết nối, phối hợp với nhiều cá nhân, đơn vị, địa phương để lan tỏa.
Đơn cử, di sản được đưa vào trường học thông qua các hoạt động như: Mời chuyên gia, nghệ nhân trò chuyện về di sản và dạy thực hành văn hóa (học chơi cồng chiêng, đàn đá, tạc tượng gỗ…) cho học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Ia Grai (xã Ia Grai) từ tháng 10-2025 đến nay; phối hợp với Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh tổ chức cho học sinh các trường: THCS Cát Hanh (xã Hòa Hội), THPT chuyên Lê Quý Đôn (phường Quy Nhơn), THPT Chi Lăng (phường Hội Phú) trải nghiệm nghệ thuật hát tuồng, bài chòi…
Đến với “lớp học mở” này, em Phạm Ngọc Bảo Trân - học sinh Trường THCS Cát Hanh - cho biết: “Chương trình tìm hiểu nghệ thuật hát tuồng, bài chòi giúp chúng em hiểu hơn về nét đẹp văn hóa quê hương, từ đó có thêm kiến thức cho môn học giáo dục địa phương”.
Còn em Rơ Châm Huỳnh Vũ - học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Ia Grai - hào hứng kể: “Sau vài tháng được truyền dạy cồng chiêng trong nhà trường, giờ em đã biết chơi các bài chiêng như: Đón khách, Mừng lúa mới, Mừng chiến thắng”.
Học sinh cũng được khuyến khích chủ động đến với không gian di sản để khám phá, trải nghiệm. Nhiều năm qua, đã có hàng ngàn học sinh đến với sân chơi “Tìm về di sản” do Bảo tàng Pleiku phối hợp với các trường THPT tổ chức.
Tương tự, “Ngày hội di sản văn hóa” do Bảo tàng Pleiku phối hợp với các địa phương trong tỉnh triển khai đã giúp học sinh được trải nghiệm một không gian di sản sống động của đồng bào các dân tộc trong và ngoài tỉnh.
Đặc biệt, chương trình “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức và trải nghiệm” diễn ra luân phiên ở cả phía Đông và phía Tây tỉnh cũng là một kênh giáo dục di sản hữu hiệu dành cho học sinh và cộng đồng.
Các hoạt động trên đã góp phần triển khai một phần nội dung Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 của Chính phủ. Đó là tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục di sản văn hóa trong và ngoài nhà trường bằng việc đa dạng hóa mô hình, phương thức, quy mô; tăng cường xã hội hóa hoạt động giáo dục di sản.
