Đằng sau nhịp độ “tăng tốc” là những khó khăn đặc thù về nền tảng học lực, điều kiện học tập và hoàn cảnh cá nhân, buộc cả người học lẫn người dạy phải tìm cách thích ứng.
Tăng cường hỗ trợ học sinh
Không giống học sinh THPT được học liên tục theo chương trình chuẩn, học sinh hệ GDNN - GDTX có mặt bằng học lực không đồng đều. Bên cạnh một bộ phận còn hổng kiến thức, nhiều em học lực đạt mức trung bình - khá, đủ khả năng theo kịp chương trình nếu được ôn tập đúng hướng. Tuy nhiên, do đứt gãy quá trình học tập, năng lực đầu vào thấp khiến không ít học sinh đối diện với khoảng trống kiến thức.
Cô Lê Thị Thanh Vân - giáo viên Ngữ văn, Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh (phường Quy Nhơn Nam) cho biết: Giai đoạn này, giáo viên đang tăng cường hỗ trợ học sinh chuẩn bị cho kỳ thi. Nhiều em lực học chưa vững. Trong quá trình ôn tập, chúng tôi vừa phải dạy kiến thức lớp 12, vừa củng cố lại phần nền cho các em.
Bên cạnh đó là “bài toán kép” khi học sinh vừa học văn hóa để thi tốt nghiệp, vừa theo học chương trình trung cấp nghề. Lịch học vì thế bị chia nhỏ, khiến việc duy trì nhịp học ổn định gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, từ cuối học kỳ I và bước sang học kỳ II, học sinh đã dần tập trung hơn cho việc ôn thi tốt nghiệp.
Em Phạm Gia Huy (lớp 12A1, Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh) cho biết: Giai đoạn này, em tập trung vào phần cơ bản, bám theo đề minh họa để chắc điểm. Em dự định xét tuyển vào ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô với tổ hợp Toán - Lý - Hóa.
Trong khi đó, em Lê Tấn Lợi (lớp 12B2, Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh) chia sẻ, áp lực chủ yếu đến từ tiến độ ôn tập và thời gian thi. “Hiện tụi em ôn theo lịch của trung tâm, Toán và Ngữ văn mỗi môn 2 tiết/tuần, các môn tự chọn 1 tiết/tuần. Năm nay thi sớm hơn khoảng 2 tuần nên tụi em cũng khá áp lực, nhất là những phần kiến thức chưa chắc” - Lợi cho biết.
Ở nhiều địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, khó khăn còn lớn hơn khi học sinh dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao. Rào cản về ngôn ngữ cùng điều kiện học tập hạn chế ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp thu kiến thức của các em.
Ngoài ra, việc đi lại xa, thiếu thiết bị học tập cùng áp lực phụ giúp gia đình khiến nhiều học sinh không có điều kiện học tập liên tục. Tình trạng học không đều, gián đoạn vẫn còn xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình ôn thi.
Ông Bùi Tiến Phương - Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX Kbang (xã Kbang) cho biết: Có lớp hơn 90% học sinh là người dân tộc thiểu số. Khả năng sử dụng tiếng Việt của một số em còn hạn chế, giáo viên phải giảng chậm, giải thích nhiều lần, thậm chí thay đổi cách diễn đạt để các em hiểu. Mục tiêu trước hết là giúp các em nắm được kiến thức cơ bản, đủ để vượt qua kỳ thi.
Ôn tập “tinh gọn”, bám sát thực tế
Trước thực tế đó, cách tổ chức ôn tập tại các trung tâm GDNN - GDTX có nhiều điều chỉnh so với hệ THPT. Thay vì đi theo tiến độ chương trình, giáo viên xác định phần kiến thức cốt lõi học sinh cần nắm, đồng thời bổ sung những phần nền còn thiếu.
Theo bà Nguyễn Kiều Mộng Xuân - Phó Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh, năm nay, trung tâm có 449 học sinh tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT. Đơn vị tổ chức phân nhóm học sinh theo năng lực để xây dựng nội dung ôn tập phù hợp.
Với những em học lực còn hạn chế, giáo viên tập trung củng cố kiến thức cơ bản; trong khi đó, nhóm khá hơn được nâng dần mức độ, đồng thời khuyến khích các em hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học.
Ở cấp độ lớp học, việc ôn tập đòi hỏi sự theo sát và điều chỉnh liên tục từ giáo viên. “Nhiều lớp phải dành thời gian ôn lại kiến thức cơ bản trước khi vào nội dung chính. Khi học sinh nắm được phần cốt lõi mới chuyển sang luyện đề. Sau mỗi đợt, giáo viên rà soát để điều chỉnh cách dạy” - thầy Đặng Thành Phước - giáo viên Trung tâm GDNN - GDTX tỉnh cho biết.
Luyện đề vì thế trở thành trọng tâm, giúp học sinh làm quen với cấu trúc đề, rèn kỹ năng phân bổ thời gian và hạn chế sai sót. Từ thực tế đó, công tác ôn tập tại các trung tâm cũng được tổ chức bài bản hơn theo từng giai đoạn.
Ông Phù Quốc Tiến - Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX Tây Sơn (xã Tây Sơn) cho biết: Trung tâm bám sát kế hoạch của Sở GD&ĐT trong toàn bộ quá trình chuẩn bị.
Chúng tôi xây dựng kế hoạch ôn tập theo từng giai đoạn, đồng thời rà soát hồ sơ, hoàn thiện đăng ký dự thi cho học sinh. Song song với đó, trung tâm tổ chức thi thử để các em làm quen với cấu trúc đề, rèn kỹ năng làm bài và ổn định tâm lý.
Việc thi thử và đánh giá sau mỗi đợt giúp nhận diện rõ năng lực từng học sinh, từ đó điều chỉnh nội dung ôn tập sát với thực tế. Trên cơ sở đó, ngành giáo dục địa phương yêu cầu các trung tâm tăng cường phụ đạo học sinh yếu, tổ chức thi thử và theo dõi sát quá trình học tập, giảm áp lực trước kỳ thi cho các em, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa.