'Hóa phép' cổ vật: Cảnh báo tham nhũng văn hóa

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Trong nghề chơi cổ ngoạn, đã qua rồi thời dân buôn giăng bẫy, đem hàng giả bán cho người chơi thật với giá ngất ngưởng.
Bây giờ, để bán được đồ giả, đồ sửa có giá cao mà lại an toàn, không sợ bị hồi lại, bảo tàng các địa phương là đích đến lý tưởng.
Năng lực hay tiêu cực ?
Ở các bảo tàng công lập, trong biên chế nhân sự có ít nhiều vài ba tiến sĩ. Riêng chuyên môn bảo tồn, bảo tàng thì miễn bàn bởi đấy là đất của các chuyên gia. Thế nên, chuyện người mua bán, thương lái đem đồ giả vào bán cho bảo tàng mong kiếm giá hời, chẳng khác gì chui đầu vào hang cọp. Nhưng không, đích đến của những món cổ vật nửa mùa ấy bây giờ phải là bảo tàng, dân buôn mới ăn đậm.
Bán đồ cổ cho bảo tàng thì sao ? Bảo tàng là nơi dân buôn chân chính ngại bán đồ nhất bởi giá mua thường thấp hơn thị trường, rồi đủ thể loại ban bệ xét duyệt, nhận được một đồng có khi mất cả năm chờ đợi cùng thủ tục nhiêu khê. (Cứ nhìn thông tư quy định về sưu tầm hiện vật của bảo tàng công lập đủ mồ hôi mẹ mồ hôi con vì phức tạp).

Học sinh tham quan Bảo tàng Lịch sử TP.HCM. Ảnh: Phong An
Học sinh tham quan Bảo tàng Lịch sử TP.HCM. Ảnh: Phong An
Ở các bảo tàng, hằng năm đều có kinh phí dành cho sưu tầm, con số bao nhiêu thì không dễ biết. Nếu công bố cụ thể cùng lượng hiện vật sưu tầm của năm đó, sẽ dễ dậy sóng dư luận. Hiện vật bảo tàng (đồ cổ) được sưu tầm hằng năm từ nguồn tiền ngân sách, nhưng chất lượng chỉ các chuyên gia trong hội đồng thẩm định, các bộ phận của bảo tàng nắm, ngay cả việc mua được hiện vật, hiếm hoi thấy đem trưng bày… Kẽ hở ấy tạo điều kiện cho người buôn móc ngoặc với một vài giới chuyên môn bảo tàng, lập dự án, cài vào đồ giả, đồ sửa, hoặc đúng đồ nhưng thị trường thừa mứa, giá rẻ mạt. Các hiện vật ấy về lý thuyết đã được hội đồng thẩm định kỹ càng, tiền bạc giải ngân xong, đồ được đem cất kỹ vào kho, chẳng ai biết mặt mũi ra sao nữa. Ở các thương vụ bán đồ cổ cho bảo tàng, tiền tuy về chậm, bên mua được lại quả, hậu sự thật an toàn, êm thấm. Người trong cuộc mỉm cười với nhau, như thế vui hơn là bán ra bên ngoài cho các sưu tập tư nhân.
Lĩnh vực đồ cổ gồm chủ yếu: Giới sưu tầm, chuyên gia - nhà nghiên cứu, và người buôn bán. Trong quan hệ tay ba này, chuyên gia và nhà buôn thường mâu thuẫn nhau. Chuyên gia ở đây là các nhà chuyên môn. Người buôn lại va chạm với cổ vật thường ngày, mua bằng cảm nhận bẩm sinh, hoặc kinh nghiệm trong nghề chứ không qua trường lớp. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu phán sai về đồ cổ cùng lắm là sửa lại, đính chính, còn người buôn nếu xuống tiền mua lầm đồ giả có khi mất cả gia tài, sạt nghiệp.

Học sinh tham quan trưng bày gốm Việt ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam
Học sinh tham quan trưng bày gốm Việt ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam
Nếu chuyên gia và nhà buôn kết hợp lừa đảo, hậu quả nhà nước sẽ lãnh đủ. Hiện nhiều nơi rầm rộ phát triển bảo tàng, có không gian hoành tráng nhưng thiếu hiện vật trưng bày. Kinh phí sưu tầm hằng năm có, giới buôn bán ma quái đưa đồ giả, đồ sửa vào các bảo tàng, việc mua bán diễn ra êm thấm. Ở đây, người bán không lầm. Chỉ có hai tình huống xảy ra: Một là các chuyên gia thiếu năng lực. Hai là có tiêu cực.
Người viết từng tiếp cận một bình gốm Lái Thiêu, hiện vật độc bản, có đến 3 bảo tàng cùng lúc hỏi mua nhưng đều yêu cầu người bán kê khống giá gấp 3 lần. Chiếc bình cuối cùng được một người sưu tập thỉnh về, 1/3 giá bảo tàng, tiền tươi. Chủ cũ chiếc bình bày tỏ: “Có đồ đẹp cũng muốn bán cho bảo tàng để còn cơ hội vào ngắm, nhưng phiền thủ tục, nhất là giá cả và chờ đợi xét duyệt. Thôi thì bán cho người chơi mau lẹ, đỡ phức tạp”.
Dĩ nhiên, không phải giao dịch nào giữa người buôn, người sưu tầm bán đồ lại cho bảo tàng cũng điều tiếng xấu. Nhưng câu chuyện sưu tầm, bổ sung hiện vật hằng năm từ các bảo tàng đang là kẽ hở để kẻ xấu cấu kết trục lợi.
Giám định, tin ai ?
Một điều lạ ở Việt Nam, lượng người sưu tầm cổ vật đông đảo, giao dịch hiện vật giá trị cao, chuyên gia trong ngành nhiều, nhưng thành lập trung tâm giám định cổ vật lại xưa nay hiếm. Mỗi khi có chuyện liên quan đến sưu tầm, ở cấp nhà nước, một hội đồng giám định lại được thành lập, với ban bệ đầy đủ, xong việc hay xong nhiệm kỳ (công nhận bảo vật quốc gia) là giải thể. Nếu có hẳn một trung tâm hay một công ty uy tín, câu chuyện giám định, đánh giá cổ vật, chắc chắn sẽ có đất diễn.

Lượng du khách đông đảo tham quan Bảo tàng Quảng Ninh
Lượng du khách đông đảo tham quan Bảo tàng Quảng Ninh
Công ty đầu tiên và hiếm hoi đến giờ có vai trò giám định cổ vật là Dấu Xưa, ra đời từ ngày 16.4.2013 nhưng hoạt động thật im ắng. Trong nghề giám định cổ vật, người có danh nghĩa chuyên môn, có bằng cấp thì “non” về kinh nghiệm thực tế. Giỏi kinh nghiệm thực tế chỉ liếc qua đủ phân biệt đồ thật giả (bởi là dân buôn lão luyện trong nghề) thì lại không có tiếng nói khẳng định uy tín. Người buôn cũng “tà ma” đủ loại, thật giả khó lường, yếu tố đấy khiến cho niềm tin vào việc giám định càng gặp khó.
Một nhà buôn giấu tên ở đường Lê Công Kiều (Q.1, TP.HCM) tiết lộ bí kíp: “Dân buôn bọn anh muốn giả thì giả, muốn thật là thật, có gì mà phải lăn tăn”. Ngộ nhỡ người mua phát hiện ra đồ giả thì sao? Câu trả lời ngã ngửa: “Buôn đồ cổ giỏi phải biết bán đúng chỗ, đúng người, đúng thời điểm. Người chơi giỏi thì không trúng mua đồ giả. Bọn mua đồ giả thường là ếch, lắm tiền, lỡ có biết giả nó cũng chẳng dại khoe cái ngu đấy làm gì. Và nó sẽ im im bán ngu cho thằng khác. Còn ở Việt Nam, nói luôn, chẳng đơn vị giám định nào uy tín cả. Gửi sang nước ngoài giám định thì chi phí cao, mang đi mang lại qua hải quan rườm rà nên chẳng ai dại đem đi giám định đâu”.
Tác hại của “bảo vật quốc gia” không đạt chuẩn
Nhà nghiên cứu gốm Việt Nguyễn Đình (ngụ Hà Nội) bức xúc: “Chuyện gì sẽ xảy ra khi sau này chính con cháu lao đầu vào nghiên cứu, học hỏi, phát huy giá trị từ những bảo vật rởm đời như thế? Chuyện gì sẽ xảy ra khi giới nghiên cứu, người yêu cổ vật, hay bạn bè quốc tế muốn tìm hiểu, nghiên cứu hoa văn, họa tiết trên bảo vật quốc gia của VN, lại va phải những thứ được thêm thắt trong giai đoạn phục chế, với sắc màu, kỹ thuật, cốt thai không là nguyên bản. Hay phải có chú giải ở góc này là hoa văn gốc, góc kia mới được vẽ vào?…”.
Bảo tàng quốc gia - biểu tượng sống động của dân tộc độc lập
GS Patrick J. Boylan, Chủ tịch Ủy ban Quốc tế bảo tàng học của Hội đồng bảo tàng quốc tế (ICOM), cho biết 4 biểu tượng sống động nhất của một dân tộc độc lập và cũng là 4 công cụ có sức sống nhất để liên kết mọi người, xây dựng một quốc gia thịnh vượng (theo thứ tự) gồm: Lực lượng quốc phòng hùng mạnh, phương tiện truyền thông (thương hiệu) quốc gia, bảo tàng quốc gia và trường đại học.
T.H.Nam, nhà sưu tập gốm Việt, ngụ TP.HCM, ngán ngẩm nói về thực trạng: “VN có một số bảo tàng tư nhân chỉ thấy danh (giám đốc bảo tàng) không có thực (không địa điểm trưng bày), cũng chẳng rõ hiện vật sưu tầm ở mức nào. Cứ đà “bán” giấy phép kiểu này, đầy đường là “giám đốc bảo tàng” và nhà nhà có “bảo vật quốc gia””.
Theo Phong An (TNO)
 

Có thể bạn quan tâm

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

(GLO)- Sáng nào cũng vậy, khi mặt trời vừa lên khỏi dãy núi Chư A Thai, ông Nguyễn Kim Tống (thôn Thanh Thượng, xã Chư A Thai) lại tự lái ô tô vượt quãng đường gần 40 km sang xã Pờ Tó để kiểm tra từng khu chuồng trại, từng đàn bò.

Rẫy chung ở Đak Đoa

Rẫy chung ở Đak Đoa

(GLO)- Giữa những đồi cà phê vào độ chín rộ ở xã Đak Đoa, có những khu rẫy không thuộc về riêng một hộ nào. Đó là rẫy chung - mảnh đất “không chia phần” của cộng đồng, nơi bà con cùng góp công vun trồng, chăm sóc qua từng mùa, lặng lẽ tích lũy thành nguồn lực chung để lo việc thôn, việc làng.

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Từng đoàn khách dập dìu men theo con đường nhỏ dẫn vào làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng). Ngôi làng nhỏ gần 500 năm tuổi bên dòng Thu Bồn, nơi các thế hệ truyền nhau gìn giữ làng nghề nổi danh xứ Quảng.

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

(GLO)- Trên vùng đất cát trắng bạc màu, “khỉ ho cò gáy”, nông dân Nguyễn Xuân Ánh (SN 1972, thôn Thuận Phong, xã Hội Sơn) đã bền bỉ dựng nên một trang trại tổng hợp gần 10 ha, bình quân lợi nhuận 500 - 700 triệu đồng/năm.

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Khi màn đêm còn phủ đặc sương mặn, cũng là lúc những chiếc thuyền thúng nhỏ bé bắt đầu nghiêng mình lao vào biển động. Ở các làng chài bãi ngang Quảng Ngãi, mùa mưa bão không phải thời điểm trú ẩn, mà trái lại là “mùa vàng” hiếm hoi.

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Chuyện cổ tích của buôn làng

Chuyện cổ tích của buôn làng

(GLO)- Ở làng Tươl Ktu (xã Đak Đoa), khi nhắc đến vợ chồng bác sĩ Nay Blum - H’Nơn, người dân nơi đây luôn kể về họ như kể lại những câu chuyện cổ tích. Với họ, đôi vợ chồng bác sĩ ấy là quà của Yang tặng cho làng Tươh Ktu.

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

(GLO)- Các cơ quan chức năng, nhất là ngành Công an, chính quyền địa phương là lực lượng chủ công trong phòng, chống mua bán người. Tuy nhiên, toàn xã hội cũng phải cùng vào cuộc và quan trọng nhất là mỗi cá nhân phải chủ động bảo vệ mình bằng cách nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật.

null