Trên thực tế, không ít gia đình kinh tế khá giả nhưng vợ chồng thường xuyên bất hòa; có gia đình cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng các thành viên luôn yêu thương, đùm bọc nhau.
Vì thế, nếu tiền bạc là điều kiện quan trọng để duy trì cuộc sống thì sự bình yên trong tâm hồn, lòng tin và trách nhiệm lại là những yếu tố quyết định chiều sâu, độ bền của hạnh phúc.
Một trong những tiêu chí đầu tiên để nhìn nhận hạnh phúc gia đình là mức độ tôn trọng và bình đẳng giữa các thành viên. Trong gia đình, không nên để ai bị xem nhẹ tiếng nói chỉ vì thu nhập thấp hơn, ít có cơ hội học tập hoặc mang giới tính nữ.
Người phụ nữ không chỉ được yêu thương bằng những lời chúc, bó hoa trong ngày 20-10, mà còn cần được tôn trọng trong những quyết định quan trọng, được tạo điều kiện phát triển bản thân và có tiếng nói ngang bằng trong gia đình.
Theo Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình ban hành kèm Quyết định số 224/QĐ-BVHTTDL ngày 28-1-2022 của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, các nguyên tắc ứng xử chung là tôn trọng, bình đẳng, yêu thương và chia sẻ.
Đối với vợ chồng, những giá trị được nhấn mạnh là chung thủy, nghĩa tình; cùng chia sẻ công việc gia đình, trách nhiệm nuôi dạy con và đóng góp tài chính. Đây không chỉ là những chuẩn mực đạo đức mà còn là cơ sở để mỗi gia đình nhìn lại cách mình đối xử với nhau.
Một tiêu chí khác là sự sẻ chia trong những công việc không tên. Thực tế, không ít phụ nữ vừa đi làm, vừa chăm con, quán xuyến việc nhà, chăm sóc cha mẹ hai bên.
Và những đóng góp ấy đôi khi được mặc nhiên xem là trách nhiệm của họ. Một gia đình khó có thể trọn vẹn hạnh phúc nếu một người liên tục hy sinh còn người kia chỉ thụ hưởng.
Sẻ chia không nhất thiết phải là sự phân công mọi việc máy móc theo tỷ lệ 50-50. Điều quan trọng là các thành viên cùng nhận thức trách nhiệm, chủ động hỗ trợ nhau và không coi sự hy sinh của người thân là nghĩa vụ đương nhiên.
Một người chồng biết san sẻ việc nhà, một người vợ được lắng nghe khi mệt mỏi, hay những cuộc trò chuyện chân thành sau 1 ngày làm việc đều chính là những dấu hiệu cụ thể của sự yêu thương và hạnh phúc.
Khả năng đối thoại, giải quyết bất đồng cũng là thước đo đáng chú ý. Không có gia đình nào tránh khỏi mâu thuẫn, bất đồng quan điểm hay những giai đoạn khó khăn về kinh tế.
Sự khác biệt nằm ở cách các thành viên ứng xử khi rơi vào hoàn cảnh ấy: cùng tìm giải pháp hay dùng im lặng để trừng phạt, lời nói xúc phạm để làm tổn thương, thậm chí bạo lực để áp đặt ý chí.
Một mái ấm hạnh phúc không đồng nghĩa với việc mọi người luôn đồng ý với nhau. Đó là nơi mỗi người có thể bày tỏ suy nghĩ mà không sợ bị chế giễu, đe dọa hoặc tổn thương. Đặc biệt, không thể lấy danh nghĩa giữ gìn gia đình để bao biện cho bạo lực, sự kiểm soát hay việc tước đi quyền tự quyết của người phụ nữ.
Ngoài ra, hạnh phúc còn được phản chiếu qua sự trưởng thành của con cái, mối quan hệ gắn kết giữa các thế hệ và cảm giác an toàn của mỗi người. Trẻ em cần được lớn lên trong môi trường có yêu thương, kỷ luật tích cực và sự làm gương của người lớn.
Người cao tuổi cần được quan tâm, chăm sóc. Mỗi thành viên cũng cần có một không gian riêng, được nghỉ ngơi và phát triển những khả năng trong chính ngôi nhà của mình.
Một gia đình hạnh phúc không nhất thiết phải hoàn hảo, cũng không cần phô bày sự viên mãn trên mạng xã hội. Đôi khi, điều đáng quý nhất là sau những áp lực ngoài xã hội, mỗi người vẫn có thể trở về nhà, được lắng nghe, được tôn trọng và không phải che giấu những tổn thương của mình.
Ngày 20-10, hoa và quà là cách thể hiện tình cảm đáng trân trọng. Nhưng giá trị của ngày này sẽ trọn vẹn hơn nếu sự quan tâm không chỉ dừng lại trong 1 ngày, mà trở thành hành động thường nhật.
Bởi, hạnh phúc gia đình không thể đo chính xác bằng thu nhập, diện tích ngôi nhà hay những bức ảnh sum vầy. Chúng ta có thể nhận diện hạnh phúc qua những điều giản dị hơn: sự bình đẳng trong ứng xử, trách nhiệm được sẻ chia, mâu thuẫn được giải quyết bằng đối thoại và tình yêu thương được thể hiện bằng hành động.
Thước đo cuối cùng của một mái ấm có lẽ không phải là gia đình có bao nhiêu tài sản, mà là mỗi thành viên cảm thấy mình được yêu thương, được tôn trọng và có giá trị đến mức nào khi ở đó…
